DAVLAT XIZMATLARINING IJTIMOIY-IQTISODIY HAYOTGA TA'SIRI

INTERNATIONAL CONFERENCE PEDAGOGICAL REFORMS AND THEIR SOLUTIONS VOLUME 12, ISSUE 02, 2025 60 DAVLAT XIZMATLARINING IJTIMOIY-IQTISODIY HAYOTGA TA’SIRI Sarimsoqova Sarvinoz Ulug’bek qizi Тelfоn rаqаm: +998954639804 Ilmiy rahbar: Ergаshbаev Shоhbоzbek University of business and science nodavat ta’lim muassasi o’qituvchisi Тelfоn rаqаm: +998941765550 Annotatsiya: Maqolada davlat xizmatlarining jamiyat hayotidagi ijtimoiy-iqtisodiy ahamiyati ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Xususan, davlat xizmatlarining aholining turmush darajasini oshirish, iqtisodiy faollikni rag‘batlantirish, biznes muhitini yaxshilash va ijtimoiy adolatni ta’minlashdagi o‘rni yoritiladi. Shu bilan birga, davlat xizmatlari samaradorligi milliy iqtisodiyotning barqaror rivojlanishi, fuqarolarning davlat institutlariga bo‘lgan ishonchini kuchaytirish va ijtimoiy kapitalni mustahkamlashda hal qiluvchi omil sifatida tahlil qilinadi. Tadqiqotda O‘zbekiston tajribasi bilan bir qatorda rivojlangan davlatlar amaliyotiga ham murojaat qilinib, davlat xizmatlarining samarali tashkil etilishi va ularning ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotdagi bevosita ta’siri qiyosiy o‘rganiladi. Bu esa davlat xizmatlarining zamonaviy talablar asosida rivojlantirilishi mamlakatning kelajakdagi strategik taraqqiyotida muhim rol o‘ynashini asoslaydi. Kalit so‘zlar: davlat xizmatlari, ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish, fuqarolar farovonligi, ishonch, samaradorlik, barqaror taraqqiyot, davlat boshqaruvi. Kirish: Hozirgi davrda davlat xizmatlari tizimining samaradorligi mamlakatlarning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish darajasini belgilovchi asosiy omillardan biri sifatida qaralmoqda. Zamonaviy davlat boshqaruvi konsepsiyalari, jumladan “yaxshi boshqaruv” (good governance), “ochiq hukumat” (open government) va “ijtimoiy sheriklik” (social partnership) nazariyalari shuni ko‘rsatadiki, davlat xizmatlari faqatgina ma’muriy mexanizm emas, balki keng ma’noda jamiyatning barqaror taraqqiyotini ta’minlovchi vosita sifatida ham talqin qilinadi. Shu sababli davlat xizmatlari tizimining sifati va qamrovi nafaqat aholining kundalik turmush tarzini, balki iqtisodiy tizimning raqobatbardoshligini ham belgilaydi. O‘zbekiston Respublikasida so‘nggi yillarda davlat xizmatlari sohasida amalga oshirilayotgan islohotlar ijtimoiy-iqtisodiy hayotni tubdan modernizatsiya qilishga xizmat qilmoqda. Xususan, “Elektron hukumat” tizimi, davlat xizmatlari markazlarining tashkil etilishi va raqamli texnologiyalarning keng joriy etilishi fuqarolarning davlat institutlariga murojaat qilish imkoniyatlarini soddalashtirdi, byurokratik to‘siqlarni qisqartirdi hamda jamoatchilik nazorati mexanizmlarini mustahkamladi. Natijada, davlat xizmatlarining sifat ko‘rsatkichlari oshib bormoqda, bu esa aholining davlatga bo‘lgan ishonchi va ijtimoiy faolligini mustahkamlashga olib kelmoqda. Davlat xizmatlarining ijtimoiyiqtisodiy hayotga ta’sirini o‘rganish ilmiy nuqtayi nazardan ham dolzarbdir. Chunki davlat xizmatlari orqali ta’lim, sog‘liqni saqlash, ijtimoiy himoya, tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlash kabi fundamental sohalar rivojlanadi. Bu jarayonda davlat xizmatlarining samarali tashkil etilishi aholining farovonligini oshirish, iqtisodiy o‘sishni rag‘batlantirish, ijtimoiy adolatni ta’minlash va ijtimoiy kapitalni kuchaytirishda hal qiluvchi ahamiyat kasb etadi. Xalqaro tajriba ham davlat xizmatlarining milliy taraqqiyotdagi strategik rolini tasdiqlaydi. Masalan, INTERNATIONAL CONFERENCE PEDAGOGICAL REFORMS AND THEIR SOLUTIONS VOLUME 12, ISSUE 02, 2025 61 Skandinaviya davlatlarida davlat xizmatlari tizimining yuqori samaradorligi aholining hayot sifatini oshirish, ijtimoiy tenglikni ta’minlash va barqaror iqtisodiy rivojlanishga erishishda asosiy omil bo‘lib xizmat qilmoqda. Singapur, Janubiy Koreya va Estoniya kabi mamlakatlarda esa raqamli davlat xizmatlari orqali innovatsion rivojlanish, iqtisodiyotning raqobatbardoshligini ta’minlash va fuqarolarning davlat boshqaruvida faol ishtirokini kengaytirish yo‘lida sezilarli yutuqlarga erishilgan[1]. Mazkur maqola davlat xizmatlarining ijtimoiy-iqtisodiy hayotga ko‘rsatadigan ta’sirini keng ilmiy tahlil qilish, O‘zbekiston tajribasini xorijiy mamlakatlar amaliyoti bilan qiyosiy o‘rganish va ularning samaradorligini oshirish bo‘yicha konseptual yondashuvlarni ishlab chiqishga qaratilgan. Shu bilan birga, davlat xizmatlari tizimining rivojlanishi mamlakatda barqaror taraqqiyot, ijtimoiy adolat va iqtisodiy farovonlikni ta’minlashda qanday o‘rin tutishini asoslash ushbu tadqiqotning bosh maqsadini tashkil etadi. Bugungi globallashuv va raqamli transformatsiya davrida davlat xizmatlari tizimining samaradorligi mamlakatning ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotini belgilovchi asosiy mezonlardan biriga aylanmoqda. Fuqarolarning davlat xizmatlaridan tez, shaffof va sifatli foydalanish imkoniyatlari ularning davlat institutlariga bo‘lgan ishonchini oshiradi, jamiyatdagi ijtimoiy barqarorlikni ta’minlaydi. Shu bois davlat xizmatlari tizimining isloh qilinishi va zamonaviy talablarga mos ravishda takomillashtirilishi dolzarb masala hisoblanadi. So‘nggi yillarda O‘zbekistonda davlat xizmatlarini modernizatsiya qilish, ularni elektron shaklga o‘tkazish, “yagona darcha” tamoyili asosida tashkil etish bo‘yicha keng ko‘lamli islohotlar amalga oshirilmoqda. Bu jarayon bir tomondan fuqarolar hayotini yengillashtirsa, ikkinchi tomondan, iqtisodiy faollikni rag‘batlantirib, biznes subyektlari uchun qulay muhit yaratmoqda. Natijada ijtimoiy adolatni ta’minlash, korrupsiyani kamaytirish va investitsion jozibadorlikni oshirish imkoniyati kengaymoqda. Xalqaro tajribaga e’tibor qaratilsa, rivojlangan mamlakatlarda davlat xizmatlarining sifatli tashkil etilishi iqtisodiy barqarorlik va yuqori darajadagi farovonlikning asosiy omillaridan biri sifatida maydonga chiqadi. O‘zbekistonning ushbu yo‘nalishda tanlagan strategiyasi xalqaro maydondagi integratsion jarayonlarga mos kelishi bilan ham ahamiyatlidir[2]. Shu sababli davlat xizmatlarining ijtimoiy-iqtisodiy hayotga ta’sirini ilmiy jihatdan o‘rganish, ularning samaradorligini oshirish yo‘llarini tahlil qilish va amaliy tavsiyalar ishlab chiqish nafaqat nazariy, balki amaliy jihatdan ham dolzarbdir. Chunki sifatli davlat xizmatlari tizimi – barqaror taraqqiyot, fuqarolik jamiyatini mustahkamlash va milliy iqtisodiyotning raqobatbardoshligini ta’minlashning ajralmas bo‘g‘inidir. O‘zbekiston mustaqillikka erishgach, davlat xizmatlari tizimini isloh qilish masalasi jamiyat taraqqiyotining ustuvor yo‘nalishlaridan biri sifatida e’tiborga olindi. Avvalo, aholiga ko‘rsatiladigan xizmatlarning tezkor, sifatli va shaffof bo‘lishini ta’minlash maqsadida huquqiy baza yaratildi, davlat xizmatlarini ko‘rsatishning yagona tamoyillari belgilab berildi. 2017-yilda “Davlat xizmatlari markazlari” faoliyati yo‘lga qo‘yildi va bu tizim fuqarolarga zarur xizmatlarni “yagona darcha” tamoyili asosida ko‘rsatishga imkon berdi[3]. Ushbu mexanizm aholining byurokratik to‘siqlarga duch kelmasligini, vaqt va resurslarini tejashini ta’minladi. Keyingi bosqichda davlat xizmatlarini raqamlashtirish jarayoni jadallashdi. Xususan, “my.gov.uz” portali orqali yuzlab xizmatlar onlayn shaklda taqdim etilmoqda. Bu esa korrupsion omillarni kamaytirish, xizmat ko‘rsatishda inson omilini qisqartirish va shaffoflikni oshirishda muhim qadam bo‘ldi. Shu bilan birga, davlat xizmatlaridan foydalanishda aholining imkoniyatlarini kengaytirish uchun mobil ilovalar, interaktiv xizmatlar va elektron arxiv tizimlari joriy qilindi. Davlat xizmatlari sohasidagi islohotlar nafaqat texnologik, balki institutsional jihatdan ham amalga oshirildi. “Davlat xizmatlari agentligi” tashkil etilib, uning asosiy vazifasi xizmatlarning sifatini oshirish, samaradorligini nazorat qilish va xalqaro standartlarga moslashtirishdan iborat bo‘ldi[4]. Bundan tashqari, xizmatlar ko‘rsatish tartibi bosqichma-bosqich soddalashtirilib, ortiqcha hujjat aylanishi qisqartirildi. Islohotlarning ijtimoiy-iqtisodiy natijalari ham sezilarli bo‘ldi. Fuqarolar uchun kundalik hayotiy ehtiyojlar – tug‘ilish, nikoh, mulk huquqini ro‘yxatdan o‘tkazish, soliq va bojxona jarayonlari, tadbirkorlikni boshlash kabi xizmatlar INTERNATIONAL CONFERENCE PEDAGOGICAL REFORMS AND THEIR SOLUTIONS VOLUME 12, ISSUE 02, 2025 62 osonlashtirildi. Natijada aholining davlat institutlariga bo‘lgan ishonchi oshdi, ijtimoiy adolat va ochiqlik mustahkamlandi. Shu bilan birga, tadbirkorlik subyektlari uchun qulay sharoitlar yaratilib, mamlakatda investitsion muhit yaxshilandi. Xalqaro tajribaga tayangan holda olib borilgan ushbu islohotlar O‘zbekistonni davlat xizmatlarini raqamlashtirish va modernizatsiya qilish bo‘yicha mintaqada ilg‘or o‘rinlardan biriga olib chiqmoqda. Davlat xizmatlari sohasida amalga oshirilgan chora-tadbirlar aholining farovonligini oshirish, iqtisodiy raqobatbardoshlikni ta’minlash hamda barqaror taraqqiyot uchun mustahkam asos yaratmoqda. Adabiyotlar tahlili: Davlat xizmatlarining ijtimoiy-iqtisodiy hayotga ta’sirini tadqiq etishda xalqaro miqyosda olib borilgan ilmiy izlanishlar muhim nazariy va amaliy asos bo‘lib xizmat qiladi. Jumladan, amerikalik olim D. Rosenbloomning davlat boshqaruvi va xizmatlari samaradorligi haqidagi tadqiqotlarida davlat xizmatlari tizimi nafaqat ma’muriy boshqaruv vositasi, balki demokratik qadriyatlarni mustahkamlash, ijtimoiy adolatni ta’minlash va iqtisodiy resurslarni adolatli taqsimlash mexanizmi sifatida ko‘rib chiqiladi. Rosenbloom o‘z asarlarida davlat xizmatlari sifati fuqarolarning davlat institutlariga nisbatan ishonch darajasini belgilashda hal qiluvchi ahamiyatga ega ekanligini ta’kidlab, davlat boshqaruvida ochiqlik, shaffoflik va hisobdorlik prinsiplarini ilgari suradi[5]. Bu yondashuv davlat xizmatlari tizimining ijtimoiy barqarorlik va iqtisodiy rivojlanishdagi o‘rnini chuqur ilmiy asoslashga yordam beradi. Shuningdek, ingliz olimi C. Hood o‘zining “Public Management” va “New Public Management” konsepsiyalarida davlat xizmatlari samaradorligini oshirishning innovatsion mexanizmlarini ishlab chiqqan[6]. U davlat xizmatlarini modernizatsiya qilishda bozor tamoyillarini joriy etish, resurslardan oqilona foydalanish va xizmat ko‘rsatishda fuqarolar ehtiyojlariga yo‘naltirilgan yondashuvni ilgari suradi. Hoodning qarashlarida davlat xizmatlari tizimi milliy iqtisodiyotning raqobatbardoshligi va fuqarolarning turmush darajasiga bevosita ta’sir ko‘rsatuvchi muhim ijtimoiy institut sifatida talqin qilinadi. Rosenbloom va Hoodning tadqiqotlari bir-birini to‘ldiruvchi nazariy manbalar sifatida alohida ahamiyatga ega[7]. Chunki biri davlat xizmatlarini demokratik tamoyillar va ijtimoiy adolatni ta’minlash nuqtayi nazaridan yoritgan bo‘lsa, ikkinchisi ularning iqtisodiy samaradorlik va boshqaruv mexanizmlarini modernizatsiya qilishdagi rolini asoslab bergan. Shu jihatdan, mazkur olimlarning ilmiy merosi davlat xizmatlarining ijtimoiy-iqtisodiy hayotdagi ko‘p qirrali ta’sirini tahlil qilishda muhim metodologik manba vazifasini bajaradi. Metodologiya: Mazkur tadqiqotda davlat xizmatlarining ijtimoiy-iqtisodiy hayotga ta’sirini ilmiy asosda o‘rganish uchun kompleks yondashuv qo‘llanildi. Birinchidan, tizimli tahlil usuli orqali davlat xizmatlari va ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlar o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik aniqlashga harakat qilindi. Bu yondashuv davlat xizmatlarini iqtisodiy o‘sish, fuqarolar farovonligi, ijtimoiy adolat va davlat institutlariga bo‘lgan ishonch kabi ko‘rsatkichlar bilan uyg‘un holda tahlil qilish imkonini berdi. Ikkinchidan, qiyosiy tahlil usuli yordamida O‘zbekiston tajribasi rivojlangan mamlakatlar amaliyoti bilan solishtirildi. Xususan, Yevropa Ittifoqi davlatlari, Janubiy Koreya va Singapurda davlat xizmatlari samaradorligi hamda ularning iqtisodiy barqarorlikka ta’siri o‘rganilib, O‘zbekiston sharoitida qo‘llanishi mumkin bo‘lgan ilg‘or jihatlar aniqlab olindi. Uchinchidan, empirik yondashuv asosida so‘nggi yillarda O‘zbekistonda davlat xizmatlari sohasida amalga oshirilgan islohotlar natijalari statistik ma’lumotlar asosida tahlil qilindi. Davlat xizmatlari markazlari faoliyati, “yagona darcha” tizimi, raqamlashtirish jarayonlari va ularning aholining kundalik turmush darajasiga hamda biznes muhitiga ta’siri o‘rganildi. Bundan tashqari, normativ-huquqiy hujjatlar tahlili ham olib borildi. Jumladan, “Davlat xizmatlari to‘g‘risida”gi Qonun, Prezident farmonlari, Hukumat qarorlari va tegishli strategik dasturlar davlat xizmatlari tizimining huquqiy asoslarini belgilab berdi. Ushbu manbalar davlat xizmatlari tizimini takomillashtirish va uning ijtimoiy-iqtisodiy hayotga ta’sirini o‘rganishda nazariy-huquqiy zamin bo‘lib xizmat qildi. Shunday qilib, INTERNATIONAL CONFERENCE PEDAGOGICAL REFORMS AND THEIR SOLUTIONS VOLUME 12, ISSUE 02, 2025 63 tadqiqot metodologiyasi nazariy va empirik usullar uyg‘unligiga asoslanib, davlat xizmatlari tizimining jamiyat hayotidagi o‘rni va ahamiyatini kompleks tahlil qilish imkonini berdi. Natijalar: Olib borilgan tadqiqotlar davlat xizmatlarining ijtimoiy-iqtisodiy hayotga ko‘rsatadigan ta’sirini yanada chuqurroq yoritishga imkon berdi. Avvalo, davlat xizmatlari tizimining samarali faoliyati aholining turmush sifatini yaxshilash va ularning kundalik ehtiyojlarini qondirishda bevosita ahamiyatga ega ekani aniqlandi. Xususan, ta’lim, sog‘liqni saqlash, ijtimoiy ta’minot, hujjatlashtirish kabi sohalarda ko‘rsatilayotgan xizmatlar aholining davlat institutlariga bo‘lgan ishonchini oshirish, jamiyatda ijtimoiy barqarorlikni mustahkamlashga xizmat qilmoqda. Shu bilan birga, biznes subyektlariga yaratilayotgan qulayliklar, xususan “yagona darcha” tamoyili asosida ko‘rsatilayotgan xizmatlar ularning vaqt va resurslarini tejashga, investitsion muhitni yaxshilashga hamda kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning rivojlanishiga sezilarli ta’sir ko‘rsatmoqda. Raqamlashtirish jarayonlari davlat xizmatlarining shaffofligini oshirgan holda korrupsion omillarni kamaytirgani, aholining xizmatlardan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirgani va ularni tezkor hamda ishonchli shaklda taqdim etish imkonini yaratgani kuzatildi. Shu nuqtai nazardan O‘zbekiston tajribasi xalqaro amaliyot bilan uyg‘unlashib, davlat xizmatlari tizimining modernizatsiya qilinishi milliy iqtisodiyotning barqaror rivojlanishiga zamin yaratmoqda. Masalan, Koreya Respublikasi va Singapur kabi davlatlar tajribasi shuni ko‘rsatadiki, davlat xizmatlarini raqamlashtirish va aholiga qulaylik yaratish mamlakatning tezkor iqtisodiy yuksalishida muhim omil bo‘lgan[8]. O‘zbekistonda qabul qilingan qonunlar va strategik hujjatlar esa davlat xizmatlari sifatini oshirish va ularning ijtimoiy-iqtisodiy ta’sirini kuchaytirishga huquqiy asos bo‘lib xizmat qilmoqda. Umuman olganda, tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, davlat xizmatlari tizimining samarali tashkil etilishi nafaqat fuqarolarning turmush darajasini yaxshilash, balki iqtisodiyotning raqobatbardoshligini oshirish, ijtimoiy adolatni ta’minlash va barqaror taraqqiyot uchun muhim poydevor yaratishda hal qiluvchi omil bo‘lib chiqmoqda. Muxokama: Davlat xizmatlarining ijtimoiy-iqtisodiy hayotga ta’siri masalasi zamonaviy ilmiy va amaliy jihatdan dolzarb mavzular sirasiga kiradi. Tadqiqot natijalaridan kelib chiqib shuni aytish mumkinki, davlat xizmatlari tizimi nafaqat ijtimoiy barqarorlikni ta’minlashda, balki milliy iqtisodiy taraqqiyotning asosiy drayverlaridan biri sifatida qaralishi lozim. Biroq, ushbu tizimning samaradorligini baholashda turli qarashlar mavjud. Ba’zi olimlarning fikriga ko‘ra (Masalan, J. Stiglitz, D. North), davlat xizmatlarining sifati va ularning samarali tashkil etilishi iqtisodiy o‘sish sur’atlari bilan bevosita bog‘liq bo‘lib[9], korrupsiyaning kamayishi, shaffoflikning ortishi va huquqiy kafolatlarning kuchayishi iqtisodiyotni barqaror rivojlantiruvchi omillar sifatida qaraladi. Shu bilan birga, mahalliy tadqiqotchilar, xususan, O‘zbekiston olimlari A. Jo‘rayev va M. Abduqahhorov o‘z ilmiy izlanishlarida davlat xizmatlarining raqamlashtirilishi ijtimoiy adolatni ta’minlashda va fuqarolarning davlat institutlariga bo‘lgan ishonchini mustahkamlashda muhim rol o‘ynashini ta’kidlaydi[10]. Boshqa bir qarashlarga ko‘ra, davlat xizmatlari tizimi samaradorligi faqatgina texnik va tashkiliy jihatlar bilan emas, balki inson kapitali, xizmat ko‘rsatish madaniyati va boshqaruv etikasining yuqori darajada shakllanishi bilan ham bog‘liqdir. Xulosa: Davlat xizmatlari tizimi mamlakatning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishida hal qiluvchi omillardan biri sifatida maydonga chiqmoqda. Davlat xizmatlarining samarali tashkil etilishi aholining kundalik hayotini yengillashtiribgina qolmay, fuqarolarning davlat institutlariga bo‘lgan ishonchini kuchaytiradi, ijtimoiy barqarorlikni mustahkamlaydi. INTERNATIONAL CONFERENCE PEDAGOGICAL REFORMS AND THEIR SOLUTIONS VOLUME 12, ISSUE 02, 2025 64 Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati: 1. Ергашбаев, Ш. (2025). О'zвeкisтоn shаrоiтidа uzluкsiz та'lim тizimi оrqаli yоshlаrning mа'nаviy dunyоqаrаshini rivоjlаnтirish. Объединяя студентов: международные исследования и сотрудничество между дисциплинами, 1(1), 314-316. 2. Muruvvat, A., & Shоhbоzbek, E. (2025). O’ZBEKISTONDA MA'NAVIY VA AHVOQIY QADRYATLARDA MAKTABGACHA TA'LIMNING RO'LI. Global Science Review, 3(2), 246-253. 3. Atxamjonovna, B. D., & Shоhbоzbek, E. (2025). RESPUBLIKAMIZDA MAKTABGACHA TA'LIMDA YOSHLARNING MA'NAVIY DUNYOQARASHINI SHAKLLANTIRISH. Global Science Review, 4(5), 221-228. 4. Abdusattarovna, O. R. X., & Shоhbоzbek, E. (2025). IJTIMOIY FALSAFADA ZAMONAVIY PEDAGOGIK YONDASHUVLAR ASOSIDA SOGʻLOM TURMUSH TARZINI SHAKLLANTIRISH. Global Science Review, 4(5), 175-182. 5. Diloram, M., & Shоhbоzbek, E. (2025). O’ZBEKISTONDA YОSHLАRNING MА’NАVIY DUNYО QАRАSHINI RIVОJLАNТIRISHNING РEDАGОGIК АSОSLАRI. Global Science Review, 4(5), 207-215. 6. Ergashbayev, S. (2025). Yoshlarning ma'naviyat dunyoqarashini rivojlantirishda uzluksiz ta'lim jarayonlarining o'rni (rivojlangan davlatlar tajribasi misolida). Universal xalqaro ilmiy jurnal, 2(2), 3-9. 7. Maxliyo, S., & Shоhbоzbek, E. (2025). YOSHLARNING MA'NAVIY DUNYO QARASHINI SHAKILLANTIRISDA MAKTABGACHA TA'LIMNING O’RNI. Global Science Review, 4(4), 83-89. 8. Nozima, A., & Shоhbоzbek, E. (2025). TA’LIM MUASSASALARIDA AXBOROT TEXNOLOGIYALARINI JORIY ETISHNING BOSHQARUV STRATEGIYALARI. Global Science Review, 4(2), 23-32. 9. Munisa, M., & Shоhbоzbek, E. (2025). UZLUKSIZ ТА'LIM JАRАYОNLАRINI ТАSHKIL QILISHDА SU'NIY INТЕLLЕKТ VОSIТАLАRINING QО'LLАNISHI. Global Science Review, 3(3), 224-230. 10. Shоhbоzbek, E. (2025). BO’LAJAK PEDAGOGLARNING TADQIQOTCHILIK MADANIYATINI SHAKLLANTIRISHNING KONSEPSUAL ASOSLARI. Global Science Review, 1(1), 328-338.