MATEMATIKA FANINI O'QITISHDA O'QUVCHILARNING IJODIY FIKRLASHINI RIVOJLANTIRISH METODLARI

Educational Research in Universal Sciences ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | SPECIAL ISSUE 12 | 2025 https://t.me/Erus_uz Multidisciplinary Scientific Journal October, 2025 140 DOI: https://10.5281/zenodo.17431887 MATEMATIKA FANINI O‘QITISHDA O‘QUVCHILARNING IJODIY FIKRLASHINI RIVOJLANTIRISH METODLARI O‘mirzaqova Ra’no O‘ktam qizi Jizzax viloyati Baxmal tumani 60-maktab KIRISH Bugungi kunda ta’lim tizimining asosiy maqsadi — mustaqil fikrlaydigan, ijodiy yondasha oladigan, bilimlarini hayotda qo‘llay biladigan shaxsni shakllantirishdir. Ayniqsa, matematika fani bu jarayonda muhim o‘rin tutadi. Chunki matematika o‘quvchilarda mantiqiy fikrlash, muammoni hal qilish, tahlil qilish va xulosaga kelish ko‘nikmalarini rivojlantiradi. O‘qituvchi zimmasiga nafaqat tayyor bilimlarni berish, balki o‘quvchilarni ijodiy fikrlashga o‘rgatish, ularda mustaqil izlanish ruhini uyg‘otish vazifasi ham yuklatilgan. Shu sababli matematika fanini o‘qitishda zamonaviy pedagogik texnologiyalar, interaktiv usullar va ijodiy yondashuvlar muhim ahamiyat kasb etadi. Ijodiy fikrlash tushunchasi va uning matematik ta’limdagi o‘rni Ijodiy fikrlash — bu o‘quvchining mavjud bilimlar asosida yangi g‘oyalarni ilgari surish, noodatiy yechimlar topish, o‘z fikrini asosli tarzda ifodalash qobiliyatidir. Matematik fikrlash jarayonida ijodiylik o‘quvchining masalaga yangicha yondashuvi, yangi algoritm yoki yechim usulini topa bilishida namoyon bo‘ladi. Matematika darslarida ijodiy fikrlashni rivojlantirish uchun o‘qituvchi har bir mavzuga ijodiy topshiriqlar, mantiqiy masalalar, muammoli vaziyatlar kiritishi zarur. Bunda o‘quvchi tayyor javobni eslab qolmasdan, o‘z fikrini ishlab chiqadi, tahlil qiladi va xulosa chiqaradi. Ijodiy fikrlashni rivojlantirishda qo‘llaniladigan metodlar O‘quvchilarning ijodiy fikrlashini rivojlantirish uchun quyidagi metodlar samarali hisoblanadi: 1. Muammoli ta’lim metodi. 2. “Aqliy hujum” (brainstorming) usuli. 3. Krossvordlar va mantiqiy o‘yinlar. 4. Loyiha (project) usuli. 5. Axborot-kommunikatsion texnologiyalar (AKT) dan foydalanish. Educational Research in Universal Sciences ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | SPECIAL ISSUE 12 | 2025 https://t.me/Erus_uz Multidisciplinary Scientific Journal October, 2025 141 O‘qituvchi faoliyatida innovatsion yondashuvlar Ijodiy fikrlashni shakllantirishda o‘qituvchining roli beqiyosdir. Har bir darsda o‘quvchini faol fikrlashga undaydigan savollar, topshiriqlar va muhokamalar tashkil etilishi kerak. O‘qituvchi o‘quvchilarning mustaqil ishlashini qo‘llab-quvvatlasa, ularning fikrlash salohiyati yanada rivojlanadi. Shuningdek, darslarda ko‘rgazmali qurollar, taqdimotlar, multimedia vositalaridan foydalanish o‘quvchilarning e’tiborini jalb etadi va mavzuni chuqurroq o‘zlashtirish imkonini beradi. AMALIY MISOLLAR Masalan, “Kvadrat tenglamalar” mavzusida o‘qituvchi quyidagi topshiriqlarni qo‘llashi mumkin: - Bir masalani turli usullar bilan yechish. - Kundalik hayotda kvadrat tenglamaning qo‘llanilishini topish. - O‘quvchilarga o‘zlarining hayotiy misollaridan kelib chiqib, yangi masala tuzish vazifasini berish. XULOSA Matematika fanini o‘qitishda o‘quvchilarning ijodiy fikrlashini rivojlantirish — zamonaviy ta’limning ustuvor yo‘nalishlaridan biridir. Ijodiy fikrlash o‘quvchini shunchaki bilim egasi emas, balki yangi g‘oya va yechimlar yaratishga qodir shaxs sifatida shakllantiradi. Shu bois matematika o‘qituvchilari dars jarayonida muammoli vaziyatlar yaratish, innovatsion usullardan foydalanish va o‘quvchini mustaqil fikrlashga o‘rgatishga alohida e’tibor qaratishlari zarur. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI: (REFERENCES) 1. O‘zbekiston Respublikasi “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. 2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Ta’lim tizimini modernizatsiya qilish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarorlari. 3. Azizxo‘jaeva N.N. — Pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat. Toshkent, 2019. 4. Yusupova D. — Matematika o‘qitish metodikasi. Toshkent, 2021. 5. Internet manbalari: www.edu.uz, www.ziyonet.uz