RAQOBATBARDOSH KADRLAR TAYYORLASHDA YANGI O'ZBEKISTON UNIVERSITETLARINING ROLI

ILM FAN YANGILIKLARI KONFERENSIYASI OKTABR ANDIJON,2025 55 RAQOBATBARDOSH KADRLAR TAYYORLASHDA YANGI O‘ZBEKISTON UNIVERSITETLARINING ROLI Mamajonov Akmal Adxamovich Telfon nomer: +99899 2720999 Ilmiy rahbar: Ergаshbаev Shоhbоzbek University of business and science nodavat ta’lim muassasi o’qituvchisi Тelfоn rаqаm: +998941765550 Annotatsiya: Ushbu tezisda Yangi O‘zbekiston sharoitida raqobatbardosh kadrlar tayyorlashda universitetlarning o‘rni va ahamiyati tahlil qilinadi. Mamlakatda amalga oshirilayotgan oliy ta’lim islohotlari, xorijiy tajribaning tatbiqi, yangi ta’lim modellari va raqamli texnologiyalarning joriy etilishi orqali kadrlar tayyorlash tizimi sifat jihatidan yangi bosqichga ko‘tarilmoqda. Kalit so‘zlar: Yangi O‘zbekiston, raqobatbardosh kadrlar, oliy ta’lim, universitetlar, ta’lim islohotlari, kredit-modul tizimi, xalqaro hamkorlik, zamonaviy texnologiyalar, raqamli ta’lim, mehnat bozori. Kirish: Global raqobat tobora kuchayib borayotgan XXI asrda har bir davlat o‘z taraqqiyotini zamonaviy bilimga ega, tashabbuskor va innovatsion fikrlovchi kadrlar bilan ta’minlashga intilmoqda. Shu nuqtayi nazardan, Yangi O‘zbekiston taraqqiyot strategiyasida ham zamonaviy oliy ta’lim tizimini shakllantirish va raqobatbardosh kadrlar tayyorlash davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri etib belgilangani bejiz emas. Prezident Shavkat Mirziyoyev ta’kidlaganidek: “Yangi O‘zbekiston – bu avvalo, yangi ta’lim, yangi fikrlaydigan, bilimli yoshlar demakdir”[1]. Aynan oliy ta’lim muassasalari har qanday davlatning ilmiyintellektual salohiyatini belgilovchi markazlar sifatida faoliyat yuritadi. Shu bois, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi “2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi PF–60-sonli farmonida yuqori malakali, zamonaviy bilim va ko‘nikmalarga ega mutaxassislarni tayyorlash, oliy ta’limda kredit-modul tizimini keng joriy etish, xalqaro hamkorlik asosida qo‘shma dasturlarni rivojlantirish kabi qator vazifalar belgilandi[2]. Bugungi kunda O‘zbekiston oliy ta’lim tizimida tub islohotlar amalga oshirilmoqda. Respublikamizda faoliyat yuritayotgan 200 dan ortiq oliy ta’lim muassasalarining bir qismi xorijiy universitetlarning filiallari yoki xalqaro akkreditatsiyadan o‘tgan ta’lim dasturlari asosida ishlamoqda. Shu orqali bozor iqtisodiyoti talablariga javob beruvchi, kasbiy kompetensiyalarga ega bo‘lgan bitiruvchilarni tayyorlashga alohida e’tibor qaratilmoqda. Ta’lim sifati – mamlakat taraqqiyoti mezoni ekani hamisha isbot topib kelgan haqiqatdir. Buyuk mutafakkir Abu Nasr Forobiy ham bu borada shunday degan edi: “Agar bir xalqni obod qilishni istasang, avvalo uning ilm-fanini, ta’lim-tarbiyasini rivojlantir”[3]. Ushbu tezisda raqobatbardosh kadrlar tayyorlashda Yangi O‘zbekiston universitetlarining o‘rni, ularning zamonaviy o‘zgarishlarga moslashuvi, ta’lim sifati va innovatsion yondashuvlar asosidagi faoliyati tahlil qilinadi. Mazkur masalaga oid qonuniy asoslar, amaliy yutuqlar hamda dolzarb muammolar ilmiy-nazariy jihatdan yoritiladi. Yangi ILM FAN YANGILIKLARI KONFERENSIYASI OKTABR ANDIJON,2025 56 O‘zbekistonning taraqqiyot yo‘lida oliy ta’lim tizimi strategik resurs sifatida ko‘rilmoqda[4]. Chunki raqobatbardosh kadrlar — bu nafaqat o‘z mutaxassisligini chuqur biladigan, balki tanqidiy fikrlovchi, axborotni tahlil qila oladigan, texnologiyalar bilan ishlash ko‘nikmalariga ega, xorijiy tillarni biladigan va jamoada ishlash qobiliyatiga ega shaxslardir. Bunday kadrlarni tayyorlashda universitetlar hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Shu maqsadda O‘zbekiston hukumati tomonidan qator islohotlar amalga oshirildi. Jumladan, Prezidentning 2019-yil 8-oktabrdagi PQ–5847-sonli qarori bilan 2030-yilgacha oliy ta’lim muassasalari sonini ko‘paytirish, ta’lim dasturlarini zamonaviylashtirish va xalqaro hamkorlikni kengaytirish vazifalari belgilandi[5]. Ushbu islohotlar natijasida, 2016-yildan beri mamlakatimizda 100 dan ortiq yangi OTMlar va ularning filiallari tashkil etildi, 40 dan ziyod xorijiy oliygohlar O‘zbekistonda faoliyat boshladi. Bu esa raqobat muhitini shakllantirib, ta’lim sifatining oshishiga xizmat qilmoqda. Bugungi universitetlar faoliyati endilikda faqat dars berish bilan cheklanmaydi. Ular ilmiy-tadqiqot ishlari, startap loyihalar, inklyuziv ta’lim, moliyaviy mustaqillik va xalqaro reytinglarga kirish uchun izchil harakat qilmoqda. Masalan, Toshkentdagi Inha, Turin, Westminster universitetlari xalqaro reytinglarda ko‘rinmoqda va bitiruvchilari global mehnat bozorida raqobatbardoshlik kasb etmoqda[6]. Raqobatbardosh kadrlar tayyorlashda kredit-modul tizimining joriy etilishi ham muhim o‘rin tutadi. Bu tizim talabalarga mustaqil tanlov imkoniyatini beradi, tanlov fanlari orqali o‘z yo‘nalishini chuqurlashtirishga sharoit yaratadi. Bunda "talaba – ta’lim jarayonining markazida" degan yondashuv asosiy prinsip sifatida qaralmoqda. Biroq, oliy ta’lim tizimida mavjud ayrim muammolar ham mavjud. Jumladan, ba’zi universitetlarda amaliyotga yo‘naltirilgan fanlar yetarli emasligi, zamonaviy laboratoriya va texnologik bazaning sustligi, o‘qituvchilarning malaka oshirish tizimining zaifligi raqobatbardoshlikni pasaytiruvchi omillardandir. Bu borada O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 19-iyuldagi 433-son qarori asosida har bir oliy ta’lim muassasasida ilg‘or xalqaro tajribalar asosida “professor-o‘qituvchilarning kasbiy rivojlanish markazlari” tashkil etilishi belgilangan[7]. Shuningdek, universitetlar mehnat bozorining real ehtiyojlari bilan uyg‘un ishlashi lozim. Bunda ish beruvchilar bilan hamkorlikda o‘quv dasturlarini tuzish, talabalarning ishlab chiqarish amaliyotini kuchaytirish, mentorlik tizimini joriy etish muhim ahamiyat kasb etadi. Bugungi kunda ushbu yondashuv asosida “dualist ta’lim” tajribalari joriy qilinmoqda. Yana bir muhim jihat – raqamli transformatsiyadir[8]. Universitetlar “EdTech” sohasiga keng kirib bormoqda: masofaviy ta’lim, onlayn kurslar, elektron kutubxonalar va sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanish orqali ta’lim sifati oshirilmoqda. Bu esa talabalarning axborot texnologiyalariga moslashishini tezlashtiradi. Xulosa qilib aytganda, Yangi O‘zbekiston universitetlari raqobatbardosh kadrlar tayyorlashda muhim strategik kuchga aylanishi uchun tizimli, izchil va ilg‘or yondashuvlarni talab etadi. Bu esa nafaqat oliy ta’lim sifatini oshiradi, balki mamlakatning kelajak taraqqiyotiga mustahkam zamin yaratadi. Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati: 1. Ергашбаев, Ш. (2025). О'zвeкisтоn shаrоiтidа uzluкsiz та'lim тizimi оrqаli yоshlаrning mа'nаviy dunyоqаrаshini rivоjlаnтirish. Объединяя студентов: международные исследования и сотрудничество между дисциплинами, 1(1), 314-316. 2. Muruvvat, A., & Shоhbоzbek, E. (2025). O’ZBEKISTONDA MA'NAVIY VA AHVOQIY QADRYATLARDA MAKTABGACHA TA'LIMNING RO'LI. Global Science Review, 3(2), 246-253. 3. Atxamjonovna, B. D., & Shоhbоzbek, E. (2025). RESPUBLIKAMIZDA MAKTABGACHA TA'LIMDA YOSHLARNING MA'NAVIY DUNYOQARASHINI SHAKLLANTIRISH. Global Science Review, 4(5), 221-228. 4. Abdusattarovna, O. R. X., & Shоhbоzbek, E. (2025). IJTIMOIY FALSAFADA ILM FAN YANGILIKLARI KONFERENSIYASI OKTABR ANDIJON,2025 57 ZAMONAVIY PEDAGOGIK YONDASHUVLAR ASOSIDA SOGʻLOM TURMUSH TARZINI SHAKLLANTIRISH. Global Science Review, 4(5), 175-182. 5. Diloram, M., & Shоhbоzbek, E. (2025). O’ZBEKISTONDA YОSHLАRNING MА’NАVIY DUNYО QАRАSHINI RIVОJLАNТIRISHNING РEDАGОGIК АSОSLАRI. Global Science Review, 4(5), 207-215. 6. Ergashbayev, S. (2025). Yoshlarning ma'naviyat dunyoqarashini rivojlantirishda uzluksiz ta'lim jarayonlarining o'rni (rivojlangan davlatlar tajribasi misolida). Universal xalqaro ilmiy jurnal, 2(2), 3-9. 7. Maxliyo, S., & Shоhbоzbek, E. (2025). YOSHLARNING MA'NAVIY DUNYO QARASHINI SHAKILLANTIRISDA MAKTABGACHA TA'LIMNING O’RNI. Global Science Review, 4(4), 83-89. 8. Nozima, A., & Shоhbоzbek, E. (2025). TA’LIM MUASSASALARIDA AXBOROT TEXNOLOGIYALARINI JORIY ETISHNING BOSHQARUV STRATEGIYALARI. Global Science Review, 4(2), 23-32. 9. Munisa, M., & Shоhbоzbek, E. (2025). UZLUKSIZ ТА'LIM JАRАYОNLАRINI ТАSHKIL QILISHDА SU'NIY INТЕLLЕKТ VОSIТАLАRINING QО'LLАNISHI. Global Science Review, 3(3), 224-230. 10. Shоhbоzbek, E. (2025). BO’LAJAK PEDAGOGLARNING TADQIQOTCHILIK MADANIYATINI SHAKLLANTIRISHNING KONSEPSUAL ASOSLARI. Global Science Review, 1(1), 328-338.