YANGI O'ZBEKISTONDA INSON QADRINI ULUG'LASH VA ALOHIDA EHTIYOJGA EGA SHAXSLARGA IJTIMOIY YORDAM KO'RSATISHDA INNOVATSION YONDASHUVLAR

77 YANGI O‘ZBEKISTONDA INSON QADRINI ULUG‘LASH VA ALOHIDA EHTIYOJGA EGA SHAXSLARGA IJTIMOIY YORDAM KO‘RSATISHDA INNOVATSION YONDASHUVLAR Ibragimov Akbarali Ro`ziboy o`g`li Xalqaro innovatsion universiteti pedagogika yo`nalishi 1-bosqich magistranti. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.17444967 Annotatsiya:Ushbu maqola Yangi O'zbekistonda inson qadrini ulug'lash va alohida ehtiyojga ega shaxslarga ijtimoiy yordam ko'rsatish sohasidagi innovatsion yondashuvlarni o'rganadi. Maqolada ijtimoiy himoya tizimini takomillashtirish, inklyuziv ta'limni rivojlantirish, tibbiy-ijtimoiy xizmatlarni kengaytirish, nogironligi bo'lgan shaxslarning bandligini ta'minlash va jamoatchilik ongini oshirish kabi asosiy yo'nalishlar tahlil qilinadi. Maqolada, shuningdek, davlat organlari, nodavlat tashkilotlar va xalqaro hamkorlikning roli ham baholanadi. Tadqiqot O'zbekistonda alohida ehtiyojga ega shaxslarning farovonligini oshirishga qaratilgan yangi istiqbollarni ochishga qaratilgan. Kalit so‘zlar: Yangi O'zbekiston, inson qadri,ijtimoiy yordam,innovatsion yondashuvlar,inklyuzivlik, ijtimoiy himoya, nogironlik, bandlik, davlat siyosati. Bugungi kunda Yangi O‘zbekiston taraqqiyot strategiyasining markazida — inson qadri, inson huquqlari va inson manfaatlarini ulug‘lash g‘oyasi turadi. Mamlakatda amalga oshirilayotgan har bir islohotning bosh maqsadi — inson hayotini yanada yaxshilash, har bir fuqaroning salohiyatini ro‘yobga chiqarish uchun imkon yaratishdir. Prezidentimiz ta’kidlaganidek, “Inson qadri va manfaatlari bizning siyosatimizning bosh mezonidir.” Bu g‘oya, ayniqsa, jamiyatning alohida e’tiborga muhtoj qatlamlari — imkoniyati cheklangan bolalar, nogironligi bo‘lgan shaxslar, keksalar va reabilitatsiyaga muhtoj fuqarolar hayotida o‘zining amaliy ifodasini topmoqda. O‘zbekiston bugun insonparvarlik va ijtimoiy adolat tamoyillari asosida yangi taraqqiyot bosqichiga qadam qo‘ymoqda. “O‘zbekiston – 2030” strategiyasi, “Inson qadrini yuksaltirish va faol mahalla yili” dasturlari, “Nogironligi bo‘lgan shaxslarning huquqlari to‘g‘risida”gi qonunlar — bularning barchasi jamiyatning eng zaif qatlamlariga e’tiborni kuchaytirish, ularni ijtimoiy hayotga faol jalb etish yo‘lida muhim qadamlardir. Yangi O‘zbekiston siyosatida har bir fuqaroning qadr-qimmati teng e’tirof etiladi. Shuning uchun ham oxirgi yillarda ijtimoiy siyosatning asosiy yo‘nalishlaridan biri — alohida ehtiyojga ega shaxslarni qo‘llab-quvvatlash va ularning huquqlarini himoya qilish masalasidir. 78 Davlat rahbarining tashabbusi bilan 2023–2025-yillarda “Inklyuziv jamiyatni shakllantirish konsepsiyasi” qabul qilindi. Ushbu hujjatga ko‘ra, imkoniyati cheklangan shaxslar uchun ta’lim, sog‘liqni saqlash, bandlik, transport va raqamli xizmatlardan foydalanish imkoniyatlarini tenglashtirishga qaratilgan qator choratadbirlar amalga oshirilmoqda. Masalan, 2024-yilda O‘zbekiston Respublikasi Mehnat va aholini ijtimoiy himoya qilish vazirligi huzurida “Ijtimoiy xizmatlar agentligi” tashkil etildi. Ushbu agentlik nogironligi bo‘lgan shaxslar, yolg‘iz keksalar, ijtimoiy yordamga muhtoj oilalar uchun kompleks xizmatlar tizimini yo‘lga qo‘ydi. Endilikda ularning murojaatlari “Yagona ijtimoiy platforma” orqali elektron tarzda qabul qilinmoqda, bu esa raqamli boshqaruvning ijtimoiy sohadagi muhim yangiligidir. Yangi O‘zbekistonning ijtimoiy siyosati avvalgidan farqli o‘laroq, faqat moddiy yordam bilan cheklanmaydi. Bugungi yondashuv — insonni mustaqil, faol va jamiyatga foydali a’zoga aylantirishga qaratilgan. Shu maqsadda so‘nggi yillarda bir qator innovatsion dasturlar joriy etildi: “Mehribon maktab” loyihasi orqali alohida ehtiyojli bolalar uchun maxsus o‘quv muassasalari modernizatsiya qilinmoqda. Ular raqamli texnologiyalar, interaktiv dars jihozlari, virtual laboratoriyalar bilan ta’minlanmoqda. “Imkon” reabilitatsiya markazlari respublika bo‘ylab tashkil etilib, bu markazlarda 2 yoshdan 17 yoshgacha bo`lgan bolalar uchun fizioterapiya, ko`z muolajalari, davolovchi jismoniy tarbiya, massaj, suzish, defektologik faoliyat, psixologik maslahat va kasbiy reabilitatsiya xizmatlari yo‘lga qo‘yildi. Raqamli nogironlik guvohnomasi tizimi joriy qilinib, nogironligi bo‘lgan shaxslar endi byurokratik to‘siqlarsiz onlayn tarzda davlat yordamlaridan foydalanish imkoniga ega bo‘lishdi. Shuningdek, “Mahalla” tizimi doirasida ijtimoiy xodimlar instituti yo‘lga qo‘yilgan. Ular har bir oilaning, ayniqsa, nogironligi bo‘lgan va yolg‘iz keksalar yashaydigan xonadonlarning ehtiyojini o‘rganib, manzilli yordamni tashkil etadi. Bu tizim inson qadri va erkinligini hurmat qiluvchi jamiyatga xos yondashuvdir. Yangi O‘zbekiston taraqqiyotida bolalar — kelajagimiz, kattalar — mehnat salohiyati, keksalar esa — hayotiy tajriba va ma’naviyat manbai sifatida qadrlanadi. Shu bois, alohida ehtiyojga ega har bir toifa uchun maxsus dasturlar amalga oshirilmoqda. Bolalar uchun “Milliy o‘quv dasturi” asosida maxsus ta’lim muassasalarida defektologik yondashuv, logopedik mashg‘ulotlar, ertakterapiya, art-terapiya kabi innovatsion metodlar joriy etilmoqda. Ular uchun sensor xonalar, interaktiv darslar, 79 psixologik treninglar tashkil etilib, o‘quv jarayonini o‘yin orqali olib borish tizimi kengaymoqda. Kattalar uchun Reabilitatsiya va bandlik dasturlari orqali imkoniyati cheklangan shaxslar mehnat bozoriga integratsiya qilinmoqda. “Kasbga qaytish”, “Onlayn kasbhunar” platformalari ularning masofadan turib ishlash imkonini kengaytirmoqda. Masalan, 2024-yilda 7 mingdan ortiq nogironligi bo‘lgan shaxslar masofaviy kasb kurslarini tamomlab, o‘z biznesini yo‘lga qo‘ydi. Keksalar uchun yolg‘iz va nogiron keksalar uchun “Mehr maskani” markazlari tashkil etildi. Bu markazlarda nafaqat tibbiy va ijtimoiy xizmatlar, balki psixologik yordam, madaniy-ma’rifiy tadbirlar ham yo‘lga qo‘yilgan. Eng muhimi, keksalar o‘z tajribasini yosh avlod bilan bo‘lishish imkoniga ega bo‘lishmoqda — bu inson qadri va mas’uliyat uyg‘unligining eng go‘zal ko‘rinishidir. Yangi O‘zbekiston taraqqiyoti jarayonida inson qadrini ulug‘lash — bu nafaqat davlat siyosati, balki butun jamiyatning ma’naviy burchidir. Alohida ehtiyojga ega shaxslar hayotini osonlashtirish, ularning imkoniyatlarini ochish va orzularini ro‘yobga chiqarish — har bir fuqaroning mas’uliyatidir. Bu borada nodavlat tashkilotlar, ko‘ngillilar harakati va yoshlar birlashmalari ham faol ishtirok etmoqda. “Saxovat va ko‘mak”, “Yaxshilik elchisi”, “Mehr karvoni” kabi aksiyalar insonparvarlik qadriyatlarini mustahkamlab, ijtimoiy birdamlikni kuchaytirmoqda. Yangi O‘zbekiston – bu inson qadrini eng oliy qadriyat deb bilgan davlatdir. Bugun mamlakatimizda amalga oshirilayotgan islohotlar shuni ko‘rsatmoqdaki, jamiyatning har bir a’zosi, jumladan, alohida ehtiyojga ega shaxslar ham bu taraqqiyotning faol ishtirokchisidir. Ijtimoiy yordam va innovatsion yondashuvlar uyg‘unligi — bu nafaqat adolat, balki kelajak avlod uchun mustahkam poydevordir. Chunki inson qadrini ulug‘lash — bu jamiyatni yuksaltirishdir. Adabiyotlar ro‘yxati: 1. Mirziyoyev Sh.M. “Yangi O‘zbekiston strategiyasi” – Toshkent: “O‘zbekiston”, 2023. 2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmoni. “O‘zbekiston – 2030” strategiyasini amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida. – Toshkent, 2023-yil 11-sentabr. 3. O‘zbekiston Respublikasi Qonuni. “Nogironligi bo‘lgan shaxslarning huquqlari to‘g‘risida”. – Toshkent, 2021-yil 15-iyun. 4. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qarori. “Inklyuziv jamiyatni shakllantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”. – Toshkent, 2023-yil. 5. Mehnat va aholini ijtimoiy himoya qilish vazirligi. “Ijtimoiy xizmatlar agentligi faoliyati to‘g‘risida” ma’lumotnoma. – Toshkent, 2024. 6. “Yangi O‘zbekiston – ijtimoiy davlat” konsepsiyasi. – Toshkent, 2023-yil.