MATEMATIKA DARSLARIDA O'QUVCHILARNING MUSTAQIL ISHLASH KO'NIKMALARINI RIVOJLANTIRISH USULLARI

Educational Research in Universal Sciences ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | SPECIAL ISSUE 12 | 2025 https://t.me/Erus_uz Multidisciplinary Scientific Journal October, 2025 150 DOI: https://10.5281/zenodo.17448279 MATEMATIKA DARSLARIDA O‘QUVCHILARNING MUSTAQIL ISHLASH KO‘NIKMALARINI RIVOJLANTIRISH USULLARI O‘mirzaqova Ra’no O‘ktam qizi Jizzax viloyati Baxmal tumani 60-maktab KIRISH Bugungi kunda ta’lim jarayonining markazida o‘quvchi shaxsining faolligi, mustaqil fikrlashi va o‘z bilimini amalda qo‘llay bilish qobiliyatini shakllantirish turibdi. Matematika fani o‘quvchilarning tahliliy fikrlashi, mantiqiy xulosalar chiqarishi va mustaqil izlanishlarini rivojlantirishda muhim o‘rin tutadi. Shu sababli dars jarayonida o‘quvchilarning mustaqil ishlash ko‘nikmalarini shakllantirishga alohida e’tibor qaratish zarur. ASOSIY QISM Matematika darslarida o‘quvchilarning mustaqil ishlash ko‘nikmalarini rivojlantirish o‘quvchilarning bilish faolligini oshirish, o‘z fikrini erkin ifoda etish va muammoli vaziyatlarda to‘g‘ri qaror qabul qilish qobiliyatini kuchaytiradi. Mustaqil ishlar o‘quvchilarga mavzuni chuqur o‘zlashtirish, yangi bilimlarni izlab topish, ularni tahlil qilish va amaliyotga tatbiq etish imkonini beradi. Quyidagi usullar o‘quvchilarning mustaqil ishlash ko‘nikmalarini rivojlantirishda samarali hisoblanadi: 1. Muammoli o‘qitish usuli. 2. Mustaqil topshiriqlar tizimi. 3. Loyiha usuli. 4. Axborot texnologiyalaridan foydalanish. 5. Guruhli ishlar. O‘qituvchining roli O‘quvchilarning mustaqil ishlash ko‘nikmalarini rivojlantirishda o‘qituvchining roli beqiyosdir. O‘qituvchi har bir darsni shunday tashkil etishi kerakki, o‘quvchi dars davomida faol ishtirokchi bo‘lsin. O‘qituvchi o‘quvchini qo‘llab-quvvatlashi, mustaqil fikr bildirganida uni rag‘batlantirishi va har bir kichik muvaffaqiyatni qadrlashi zarur. O‘qituvchi shuningdek, o‘quvchilarni mustaqil izlanishga undaydigan topshiriqlarni tanlashda kreativ yondashishi, o‘quvchining yosh xususiyatlarini, qiziqishlarini va bilim darajasini hisobga olishi kerak. Educational Research in Universal Sciences ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | SPECIAL ISSUE 12 | 2025 https://t.me/Erus_uz Multidisciplinary Scientific Journal October, 2025 151 AMALIY MISOLLAR Masalan, “Proporsiyalar va foizlar” mavzusida o‘quvchilarga quyidagi mustaqil ishlar berilishi mumkin: - Kundalik hayotdagi misollarni topish; - Muayyan masalani ikki xil usulda yechish; - O‘zlari hayotiy vaziyat asosida yangi masala tuzish. Bunday topshiriqlar o‘quvchilarning nafaqat bilimini, balki ijodiy va mantiqiy fikrlash qobiliyatini ham rivojlantiradi. XULOSA Matematika darslarida o‘quvchilarning mustaqil ishlash ko‘nikmalarini rivojlantirish ularni mustaqil fikrlovchi, tahlil qiluvchi va amaliy faoliyatda faol ishtirok etuvchi shaxs sifatida shakllantiradi. O‘qituvchi dars jarayonini shunday tashkil etishi lozimki, har bir o‘quvchi o‘z fikrini erkin bayon qila olsin, mustaqil qaror qabul qilishni o‘rgansin va yangi bilimlarni o‘z kuchi bilan egallasin. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI: (REFERENCES) 1. O‘zbekiston Respublikasi “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. 2. Azizxo‘jaeva N.N. — Pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat. Toshkent, 2019. 3. Yusupova D. — Matematika o‘qitish metodikasi. Toshkent, 2021. 4. www.edu.uz, www.ziyonet.uz