MAKROIQTISODIY BARQARORLIKNI TA'MINLASH ORQALI AGRORESURSLAR BOZORI IQTISODIY XAVFSIZLIGINI OSHIRISH MASALALARI

2025 №5 2025 №6№10 https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 2 Bosh muharrir: Sharipov Kongiratbay Avezimbetovich Bosh muharrir oʻrinbosari: Karimov Norboy G‘aniyevich Muharrir: Qurbonov Sherzod Ismatillayevich Elektron nashr. 1414 sahifa. 2025-yil, 26-oktyabr Tahrir hay’ati: Salimov Oqil Umrzoqovich, O‘zbekiston Fanlar akademiyasi akademigi Abduraxmanov Kalandar Xodjayevich, O‘zbekiston Fanlar akademiyasi akademigi Sharipov Kongiratbay Avezimbetovich, texnika fanlari doktori (DSc), professor Rae Kvon Chung, Janubiy Koreya, TDIU faxriy professori, “Nobel” mukofoti laureati Osman Mesten, Turkiya parlamenti a’zosi, Turkiya – O‘zbekiston do‘stlik jamiyati rahbari Axmedov Durbek Kudratillayevich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Axmedov Sayfullo Normatovich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Abduraxmanova Gulnora Kalandarovna, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Kalonov Muxiddin Baxritdinovich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Siddiqova Sadoqat G‘afforovna, pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) Xudoyqulov Sadirdin Karimovich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Maxmudov Nosir, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Yuldashev Mutallib Ibragimovich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Samadov Asqarjon Nishonovich, iqtisodiyot fanlari nomzodi, professor Slizovskiy Dimitriy Yegorovich, texnika fanlari doktori (DSc), professor Mustafakulov Sherzod Igamberdiyevich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Axmedov Ikrom Akramovich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Eshtayev Alisher Abdug‘aniyevich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Xajiyev Baxtiyor Dushaboyevich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Hakimov Nazar Hakimovich, falsafa fanlari doktori (DSc), professor Musayeva Shoira Azimovna, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), professor Ali Konak (Ali Ko‘nak), iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor (Turkiya) Cham Tat Huei, falsafa fanlari doktori (PhD), professor (Malayziya) Foziljonov Ibrohimjon Sotvoldixo‘ja o‘g‘li, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dots. Utayev Uktam Choriyevich, O‘z.Respub. Bosh prokuraturasi boshqarma boshlig‘i o‘rinbosari Ochilov Farkhod, O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi IJQKD boshlig‘i Buzrukxonov Sarvarxon Munavvarxonovich, iqtisodiyot fanlari nomzodi, dotsent Axmedov Javohir Jamolovich, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) Toxirov Jaloliddin Ochil o‘g‘li, texnika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), katta o‘qituvchi Bobobekov Ergash Abdumalikovich, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), v.b. dots. Djudi Smetana, pedagogika fanlari nomzodi, dotsent (AQSH) Krissi Lyuis, pedagogika fanlari nomzodi, dotsent (AQSH) Glazova Marina Viktorovna, Iqtisodiyot fanlari doktori (Moskva) Nosirova Nargiza Jamoliddin qizi, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent Sevil Piriyeva Karaman, falsafa fanlari doktori (PhD) (Turkiya) Mirzaliyev Sanjar Makhamatjon o‘g‘li, TDIU ITI departamenti rahbari Ochilov Bobur Baxtiyor o‘g‘li, TDIU katta o‘qituvchisi Golisheva Yelena Vyacheslavovna, Iqtisodiyot fanlari nomzodi, dotsent. https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 3 Editorial board:Editorial board: Salimov Okil Umrzokovich,Salimov Okil Umrzokovich, Academician of the Academy of Sciences of Uzbekistan Academician of the Academy of Sciences of Uzbekistan Abdurakhmanov Kalandar Khodjayevich,Abdurakhmanov Kalandar Khodjayevich, Academician of the Academy of Sciences of Uzbekistan Academician of the Academy of Sciences of Uzbekistan Sharipov Kongiratbay Avezimbetovich,Sharipov Kongiratbay Avezimbetovich, Doctor of Technical Sciences (DSc), Professor Doctor of Technical Sciences (DSc), Professor Rae Kwon Chung, South Korea,Rae Kwon Chung, South Korea, Honorary Professor at TSUE, Nobel Prize Laureate Honorary Professor at TSUE, Nobel Prize Laureate Osman Mesten,Osman Mesten, Member of the Turkish Parliament, Head of the Turkey–Uzbekistan Friendship Society Member of the Turkish Parliament, Head of the Turkey–Uzbekistan Friendship Society Akhmedov Durbek Kudratillayevich,Akhmedov Durbek Kudratillayevich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Akhmedov Sayfullo Normatovich,Akhmedov Sayfullo Normatovich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Abdurakhmanova Gulnora Kalandarovna,Abdurakhmanova Gulnora Kalandarovna, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Kalonov Mukhiddin Bakhriddinovich,Kalonov Mukhiddin Bakhriddinovich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Siddikova Sadokat Gafforovna,Siddikova Sadokat Gafforovna, Doctor of Philosophy (PhD) in Pedagogical Sciences Doctor of Philosophy (PhD) in Pedagogical Sciences Khudoykulov Sadirdin Karimovich,Khudoykulov Sadirdin Karimovich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Makhmudov Nosir,Makhmudov Nosir, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Yuldashev Mutallib Ibragimovich,Yuldashev Mutallib Ibragimovich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Samadov Askarjon Nishonovich,Samadov Askarjon Nishonovich, Candidate of Economic Sciences, Professor Candidate of Economic Sciences, Professor Slizovskiy Dmitriy Yegorovich,Slizovskiy Dmitriy Yegorovich, Doctor of Technical Sciences (DSc), Professor Doctor of Technical Sciences (DSc), Professor Mustafakulov Sherzod Igamberdiyevich,Mustafakulov Sherzod Igamberdiyevich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Akhmedov Ikrom Akramovich,Akhmedov Ikrom Akramovich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Eshtayev Alisher Abduganiyevich,Eshtayev Alisher Abduganiyevich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Khajiyev Bakhtiyor Dushaboyevich,Khajiyev Bakhtiyor Dushaboyevich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Khakimov Nazar Khakimovich,Khakimov Nazar Khakimovich, Doctor of Philosophy (DSc), Professor Doctor of Philosophy (DSc), Professor Musayeva Shoira Azimovna,Musayeva Shoira Azimovna, Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Professor Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Professor Ali Konak,Ali Konak, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor (Turkey) Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor (Turkey) Cham Tat Huei,Cham Tat Huei, Doctor of Philosophy (PhD), Professor (Malaysia) Doctor of Philosophy (PhD), Professor (Malaysia) Foziljonov Ibrokhimjon Sotvoldikhoja ugli,Foziljonov Ibrokhimjon Sotvoldikhoja ugli, Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Associate Professor Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Associate Professor Utayev Uktam Choriyevich,Utayev Uktam Choriyevich, Deputy Head of Department, Prosecutor General’s Office of Uzbekistan Deputy Head of Department, Prosecutor General’s Office of Uzbekistan Ochilov Farkhod,Ochilov Farkhod, Head of DCEC, Prosecutor General’s Office of Uzbekistan Head of DCEC, Prosecutor General’s Office of Uzbekistan Buzrukkhonov Sarvarkhon Munavvarkhonovich,Buzrukkhonov Sarvarkhon Munavvarkhonovich, Candidate of Economic Sciences, Associate Professor Candidate of Economic Sciences, Associate Professor Akhmedov Javokhir Jamolovich,Akhmedov Javokhir Jamolovich, Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences Tokhirov Jaloliddin Ochil ugli,Tokhirov Jaloliddin Ochil ugli, Doctor of Philosophy (PhD) in Technical Sciences, Senior Lecturer Doctor of Philosophy (PhD) in Technical Sciences, Senior Lecturer Bobobekov Ergash Abdumalikovich,Bobobekov Ergash Abdumalikovich, Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Acting Associate Professor Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Acting Associate Professor Judi Smetana,Judi Smetana, Candidate of Pedagogical Sciences, Associate Professor (USA) Candidate of Pedagogical Sciences, Associate Professor (USA) Chrissy Lewis,Chrissy Lewis, Candidate of Pedagogical Sciences, Associate Professor (USA) Candidate of Pedagogical Sciences, Associate Professor (USA) Glazova Marina Viсtorovna,Glazova Marina Viсtorovna, Doctor of Sciences in Economics (Moscow)) Doctor of Sciences in Economics (Moscow)) Nosirova Nargiza Jamoliddin kizi,Nosirova Nargiza Jamoliddin kizi, Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Associate Professor Doctor of Philosophy (PhD) in Economic Sciences, Associate Professor Sevil Piriyeva Karaman,Sevil Piriyeva Karaman, Doctor of Philosophy (PhD) (Turkey) Doctor of Philosophy (PhD) (Turkey) Mirzaliyev Sanjar Makhamatjon ugli,Mirzaliyev Sanjar Makhamatjon ugli, Head of the Department of Scientific Research and Innovations, TSUE Head of the Department of Scientific Research and Innovations, TSUE Ochilov Bobur Bakhtiyor ugli,Ochilov Bobur Bakhtiyor ugli, Senior lecturer at TSUI Senior lecturer at TSUI Golisheva Yelena Vyacheslavovna,Golisheva Yelena Vyacheslavovna, Candidate of Economic Sciences, Associate Professor. Candidate of Economic Sciences, Associate Professor. https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 4 Muassis: “Ma’rifat-print-media” MChJ Hamkorlarimiz: Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti, OʻzR Tabiat resurslari vazirligi, OʻzR Bosh prokuraturasi huzuridagi IJQK departamenti. Jurnalning ilmiyligi: ““Yashil” iqtisodiyot va taraqqiyot” jurnali Oʻzbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi rayosatining 2023-yil 1-apreldagi 336/3sonli qarori bilan roʻyxatdan oʻtkazilgan. Ekspertlar kengashi: Berkinov Bazarbay, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Po‘latov Baxtiyor Alimovich, texnika fanlari doktori (DSc), professor Aliyev Bekdavlat Aliyevich, falsafa fanlari doktori (DSc), professor Isakov Janabay Yakubbayevich, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), professor Xalikov Suyun Ravshanovich, iqtisodiyot fanlari nomzodi, dotsent Rustamov Ilhomiddin, iqtisodiyot fanlari nomzodi, dotsent Hakimov Ziyodulla Ahmadovich, iqtisodiyot fanlari doktori, dotsent Kamilova Iroda Xusniddinovna, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) G‘afurov Doniyor Orifovich, pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) Fayziyev Oybek Raximovich, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent Tuxtabayev Jamshid Sharafetdinovich, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent Xamidova Faridaxon Abdulkarim qizi, iqtisodiyot fanlari doktori, dotsent Yaxshiboyeva Laylo Abdisattorovna, katta o‘qituvchi Babayeva Zuhra Yuldashevna, mustaqil tadqiqotchi Komilova Nilufar Karshiboyevna, Geografiya fanlari doktori, professori Umirzoqov Ja’sur Artiqboy o‘g‘li, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc), dotsent Zebo Kuldasheva, iqtisodiyot fanlari doktori (DSc ), dotsent Board of Experts: Berkinov Bazarbay, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Pulatov Bakhtiyor Alimovich, Doctor of Technical Sciences (DSc), Professor Aliyev Bekdavlat Aliyevich, Doctor of Philosophy (DSc), Professor Isakov Janabay Yakubbayevich, Doctor of Economic Sciences (DSc), Professor Khalikov Suyun Ravshanovich, Candidate of Economic Sciences, Associate Professor Rustamov Ilkhomiddin, Candidate of Economic Sciences, Associate Professor Khakimov Ziyodulla Akhmadovich, Doctor of Economic Sciences, Associate Professor Kamilova Iroda Khusniddinovna, Doctor of Philosophy (PhD) in Economics Gafurov Doniyor Orifovich, Doctor of Philosophy (PhD) in Pedagogy Fayziyev Oybek Rakhimovich, Doctor of Philosophy (PhD) in Economics, Associate Professor Tukhtabayev Jamshid Sharafetdinovich, Doctor of Philosophy (PhD) in Economics, Associate Professor Khamidova Faridakhon Abdulkarimovna, Doctor of Economic Sciences, Associate Professor Yakhshiboyeva Laylo Abdisattorovna, Senior Lecturer Babayeva Zuhra Yuldashevna, Independent Researcher Komilova Nilufar Karshiboyevna, Doctor of Geographical Sciences, Professor Umirzokov Jasur Artiqboy ugli, Doctor of Economic Sciences (DSc), Associate Professor Zebo Kuldasheva, Doctor of Economic Sciences (DSc), Associate Professor 08.00.01 Iqtisodiyot nazariyasi 08.00.02 Makroiqtisodiyot 08.00.03 Sanoat iqtisodiyoti 08.00.04 Qishloq xo‘jaligi iqtisodiyoti 08.00.05 Xizmat ko‘rsatish tarmoqlari iqtisodiyoti 08.00.06 Ekonometrika va statistika 08.00.07 Moliya, pul muomalasi va kredit 08.00.08 Buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va audit 08.00.09 Jahon iqtisodiyoti 08.00.10 Demografiya. Mehnat iqtisodiyoti 08.00.11 Marketing 08.00.12 Mintaqaviy iqtisodiyot 08.00.13 Menejment 08.00.14 Iqtisodiyotda axborot tizimlari va texnologiyalari 08.00.15 Tadbirkorlik va kichik biznes iqtisodiyoti 08.00.16 Raqamli iqtisodiyot va xalqaro raqamli integratsiya 08.00.17 Turizm va mehmonxona faoliyati https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 5 YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, oktyabr. № 10-son. MUNDARIJA QAYTA TIKLANUVCHI YASHIL ENERGIYA: BARCHA UCHUN MUHIM MASALA ...................................................13 Muxiddin Kalonov MOLIYAVIY INNOVATSIYALAR: IQTISODIY MOHIYATI, QO‘LLANILISHI VA RIVOJLANISHI ...........................19 Quliyev Begimqul Melikovich SAVDO KORXONALARI SAMARADORLIGINI OSHIRISHDA STATISTIK TAHLIL USULLARIDAN FOYDALANISHNING AHAMIYATI .............................................................................................................................................24 Sabirova Oysuluv Shonazarovna KORXONANING MEBEL MAXSULOTLARI BOZORIDAGI OʻRNINI KENGAYTIRISH USULLARI ......................30 Musayeva Shoira Azimovna IQTISODIYOTNI RIVOJLANTIRISHDA INVESTITSIYA KO‘RSATKICHLARI TIZIMINING FUNKTSIONAL JIHATI ...................................................................................................................................................................35 Alabayev Sobitxon MАMLАKАTIMIZDА MАHSULОTLАRNING MUVОFIQLIGINI BАHОLАSH АMАLIYОTI ...................................40 Zаkirоv Аnsаbхоn Akaidinovich ПЕСПЕКТИВЫ РАЗВИТИЯ ЗЕЛЁНЫХ ОБЛИГАЦИЙ В УЗБЕКИСТАНЕ ............................................................... 48 Саидахмедова Аида Мирзаевна KORXONALAR FAOLIYATIDA DEBITOR VA KREDITOR QARZDORLIKNI BOSHQARISH ..................................55 Mirzayev Ozod Furkatovich AHOLI PUL DAROMADLARI VA HUDUDIY IQTISODIY RIVOJLANISH KO‘RSATKICHLARI O‘RTASIDAGI EKONOMETRIK TAHLIL ...................................................................................................................................59 Qodirov Farrux Ergash o‘g‘li BUDJET RESURSLARI SHAKLLANISHIDA HUDUDNING SOLIQ SALOHIYATINI OSHIRISH VA MOLIYAVIY BARQARORLIK ..................................................................................................................................................64 Yuldashev Adhamjon Axadjonovich SANOAT KORXONALARI IQTISODIY RIVOJLANISHI TUSHUNCHASIGA NAZARIY YONDASHUVLAR .............................................................................................................................................................................69 Muydinov Xusniddin Nuriddin o‘g‘li МЕТОДИКА УПРАВЛЕНИЯ ФИНАНСОВЫМИ ПОТОКАМИ В СИСТЕМЕ УПРАВЛЕНЧЕСКОГО УЧЕТА ....................................................................................................................................................73 Минутдинова Лилия Тагировна, Машарипов Озод Алимович ГАРМОНИЗАЦИЯ НАЦИОНАЛЬНЫХ СТАНДАРТОВ БУХГАЛТЕРСКОГО УЧЕТА В РЕСПУБЛИКЕ УЗБЕКИСТАН В СООТВЕТСТВИИ С МСФО ....................................................................................78 Aбдужaлилoвa Дилнoз Абдуcaттaрoвнa RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR YORDAMIDA SMART TURIZMNI RIVOJLANTIRISHNING DOLZARBLIGI ...................................................................................................................................................................................84 Sobirjonov Muxiddin Toxirjon o‘g‘li TO‘LOVGA QOBILIYATSIZLIK HOLATIDAGI KORXONALARDA TUGATISH BALANSINI TUZISH ...................90 Nabiyev Gofurjon Nosirjon o‘g‘li O‘ZBEKISTON SANOATINING “YASHIL” IQTISODIYOTGA O‘TAYOTGANLIGI: IMKONIYATLAR VA CHEKLOVLAR ..........................................................................................................................................96 Habibullayev Oybek Asliddin o‘g‘li YASHIL IQTISODIYOT KONTSEPTSIYASINING EVOLYUTSIYASI VA ILMIY-NAZARIY YONDASHUVLAR ..........................................................................................................................................................................102 Allayarov Suxrob Rustamovich O‘ZBEKISTONDA TO‘G‘RIDAN-TO‘G‘RI CHET EL INVESTITSIYALARINING MILLIY IQTISODIYOTNI RIVOJLANTIRISHDAGI ROLI .................................................................................................................107 Raxmatov Adxam Itolmasovich, Boynazarova Matluba Xatamovna https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 6 YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, oktyabr. № 10-son. HUDUDIY IJTIMOIY TENGLIK VA KAMBAG‘ALLIKNI YUMSHATISHDA MEHNAT RESURSLARI OMILLARI ........................................................................................................................................................................................114 Durumov Temur G‘olibovich TRANSPORT TARMOG‘I VA MILLIY IQTISODIYOTNING ASOSIY TARMOQLARI O‘RTASIDAGI BOG‘LIQLIKNI MODELLASHTIRISH (SURXANDARYO VILOYATI MISOLIDA) .................................................... 121 Turayev Baxtiyor Ergashevich, Aymatov Sirojiddin To‘raqul o‘g‘li РОЛЬ ЭНЕРГЕТИКИ В ФОРМИРОВАНИИ УСТОЙЧИВОГО РОСТА ЭКОНОМИКИ УЗБЕКИСТАНА .............................................................................................................................................................................134 Нигматуллаева Гулчехра Нуруллаевна O‘ZBEKISTONDA OLIY TA’LIM BOZORINING RIVOJLANISH TENDENTSIYALARI VA UNDA SIFAT MENEJMENTINING ROLI .............................................................................................................................................139 Yuldashev Iskandar Bahromovich YER QA’RIDAN FOYDALANUVCHILARGA SOLIQ SOLISHNING NAZARIY ASOSLARI ......................................145 Zoxidov Ismatjon Yunusjon o‘g‘li RAQAMLI TRANSFORMATSIYA SHAROITIDA TURIZM INDUSTRIYASIDA INNOVATSION BIZNES-MODELLAR ....................................................................................................................................................................151 Shaxinabonu Choriyeva AVTOTRANSPORT – EKSPEDITSIYA XIZMATLARI BOZORIDA MARKETING KONTSEPSIYASI ..................157 Ergasheva Mukhabbat Abdusamatovna “YASHIL” ENERGIYA ISHLAB CHIQARUVCHI KICHIK TADBIRKORLIK SUBYEKTLARINI SOLIQQA TORTISHNING OʻZIGA XOS XUSUSIYATLARI ..............................................................................................163 Toshtemirov Toʻlqin Toirjonovich DAVLAT IQTISODIY BARQARORLIGINI TA’MINLASHDA SIYOSIY INSTITUTLARNING ROLI VA UNI KUCHAYTIRISH MEXANIZMLARI ..........................................................................................................................166 O. Nurmuradov TIJORAT BANKLARIDA RAQAMLI BANK TEXNOLOGIYALARINI TAKOMILLASHTIRISH ASOSLARI ........................................................................................................................................................................................171 Meyliqulov Shaxboz Xolmamat o‘g‘li СВЯЗНОСТЬ НАЦИОНАЛЬНЫХ И РЕГИОНАЛЬНЫХ СТРАТЕГИЙ В УЗБЕКИСТАНЕ: ВЫЗОВЫ И ПЕРСПЕКТИВЫ ..................................................................................................................................................176 Ташматов Гайрат Ровшанович, Содиков Авазбек Мадаминович QORAQALPOG‘ISTON RESPUBLIKASI TURIZM SOHASINI RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA RIVOJLANTIRISH IMKONIYATLARI ..........................................................................................................183 Zarikeyeva Miyasar Maratovna O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA RAQAMLI IQTISODIYOTNING RIVOJLANISH TENDENSIYASI .............. 187 Saidrahmatova Zuhraxon Saidazim qizi O‘ZBEKISTON KONCHILIK SANOATI KORXONALARIDA INVESTITSION JARAYONLARNI BOSHQARISH VA INNOVATSION XAVFLARNI KAMAYTIRISH STRATEGIYALARI ............................................192 Kurbanova Mehriniso Nematjanovna O‘ZBEKISTONDA QULAY INVESTITSIYA MUHITINI SHAKLLANTIRISH MUAMMOLARI ..............................196 Xuramov Zafar Rajabaliyevich PAXTA-TO‘QIMACHILIK KLASTERLARIDA XOMASHYO TA’MINOTI BARQARORLIGINI TA’MINLASHNING XORIJ DAVLATLAR TAJRIBASI ..........................................................................................................201 Zakirov Abduazim Abdurashidovich НОВЫЙ ЭТАП ПРИМЕНЕНИЯ РЫНОЧНЫХ МЕХАНИЗМОВ В ПРЕДПРИНИМАТЕЛЬСКОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ .........................................................................................................................................................................206 Махкамов Ибраим O‘ZBEKISTONDA SUG‘URTA BOZORINING RIVOJLANISH TENDENTSIYALARI ................................................ 213 Xushmuradov Oman, Ismoilov Sherzod Ismoil o‘g‘li GLOBALIZATSIYA SHAROITIDA MILLIY IQTISODIYOT NAZARIYASI .....................................................................217 Mo‘ydinov Xurshidbek Abdullayevich DORIVOR O‘SIMLIKLARNI QAYTA ISHLASHNING HOZIRGI HOLATI VA MUAMMOLARI .............................221 Usmonov Mirg‘ulom Xoshim o‘g‘li https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 7 YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, oktyabr. № 10-son. BARQAROR IQTISODIY O‘SISHGA YERISHISHDA SUNʼIY INTELLEKT TIZIMLARINI QO‘LLASH METODOLOGIYASINI TAKOMILASHTIRISH (XORIJIY DAVLATLAR TAJRIBASI MISOLIDA) ........................227 Nasrulloev Hayotjon Xabibulloevich НЕЙРОИНТУИТИВНЫЙ ИНТЕЛЛЕКТ И ЕГО РОЛЬ В УПРАВЛЕНИИ РИСКАМИ В БИЗНЕСЕ .............233 Ягудин Дмитрий Рустамович RESURSLARNI SOLIQQA TORTISH AMALIYOTINING XORIJIY MAMLAKATLAR TAJRIBASI VA ULARNING MILLIY SOLIQ TIZIMIDA QO‘LLASH MASALALARI ........................................................................240 Nasimdjanov Yunusjon Zoxidovich O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA KICHIK TADBIRKORLIK SUBYEKTLARI UCHUN QO‘LLANILAYOTGAN SOLIQQA TORTISH MEXANIZMLARI ...................................................................................... 246 Akbarov Akramjon Ibragimzhonovich TO‘QIMACHILIK SANOATI KORXONALARIDA “YASHIL” MARKETINGNI JORIY ETISHNING DOLZARB JIHATLARI .................................................................................................................................................................250 Bazarova Fayyoza Tuxtamurodovna INSON KAPITALI VA IQTISODIYOTNING RAQAMLI TRANSFORMATSIYASI .......................................................255 Muzaffar Raximov UY-JOY KOMMUNAL XO‘JALIGINI INNOVATSION RIVOJLANTIRISHNING IQTISODIY SAMARADORLIGI .........................................................................................................................................................................259 Odamboyev Oybek Ravshanbek o‘g‘li INTERNATIONAL ORGANIZATIONS’ APPROACHES TO ATTRACTING INVESTMENT IN HUMAN CAPITAL ...................................................................................................................................................................268 Akhmadaliyeva Nikholakhon RAQAMLI PLATFORMALAR ORQALI KICHIK BIZNES VA XUSUSIY TADBIRKORLIKNI RIVOJLANTIRISH YOʻLLARI .....................................................................................................................................................273 Vohobov Hikmatillo Ma’mirjon o‘g‘li ФОРСАЙТ И ЭКОНОМИЧНЫЕ ИННОВАЦИИ КАК ДРАЙВЕРЫ УСТОЙЧИВОГО РАЗВИТИЯ ТОРГОВЛИ САМАРКАНДА ..................................................................................................................................................... 280 Тохирова Гуллола Миркамоловна KICHIK BIZNES VA TADBIRKORLIKNI BOSHQARISHDA KASB-HUNAR TAʼLIMI BITIRUVCHILARINING OʻRNI .................................................................................................................................................287 Toshpulatov Sherzod Xaydarkulovich DIGITAL TECHNOLOGIES IN ECOTOURISM: INNOVATIVE STRATEGIES FOR ADVANCING GREEN TOURISM .........................................................................................................................................................................292 Barno Erkayeva АGROTURIZM SOHASINI RIVOJLANTIRISH ISTIQBOLLARI ......................................................................................296 Baymuradova Iroda Shermamatovna, Mardonova Zarifa Numonjonovna DAVLAT BUDJET NAZORATI TIZIMINI RIVOJLANTIRISH YOʻNALISHLARI ........................................................ 301 B.Sh.Mirzayev YOSHLAR BANDLIGIDA KO‘NIKMALAR NOMUTANOSIBLIGI MUAMMOLARI VA YECHIMLARI ...............307 Raxmatxo‘jayev Axrorxo‘ja Akmal o‘g‘li TOʻQIMACHILIK MAHSULOTLARINING EKSPORT SALOHIYATINI TAHLIL QILISH VA RIVOJLANISH TENDENSIYALARINI BAHOLASH ......................................................................................................311 Oqboyev Alisher Rasuljanovich РЕИНЖИНИРИНГ БИЗНЕС-ПРОЦЕССОВ И ИХ РОЛЬ В РАЗВИТИИ БАНКОВСКОГО БИЗНЕСА .........................................................................................................................................................................................317 Рахимходжаева Нодира Саидахраловна QISHLOQ XO‘JALIGI TA’MINOT ZANJIRI JARAYONLARINING HOZIRGI HOLATINI TAHLIL QILISH ..............................................................................................................................................................................323 Ermonov Farrux O‘ZBEKISTONDA RAQAMLI IQTISODIYOTNI SHAKILLANTIRISH JARAYONIDA MOLIYAVIY NAZORATNI INNOVATSION TA’LIM YO‘NALISHLARINI YO‘LGA QO‘YISH ASOSIDA TAKOMILLASHTIRISH YO‘LLARI ...........................................................................................................................................329 Turg‘unov Bahtiyor Nuriddinovich https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 8 YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, oktyabr. № 10-son. MARKAZIY OSIYODA SUV RESURSLARINI BOSHQARISH VA HAMKORLIKNING DOLZARB MASALALARI .................................................................................................................................................................................334 Amanbaev Amanali Orazbaevich RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA YANGI TURDAGI LOGISTIKA XIZMATLARINING USLUBIY ASOSLARI .....................................................................................................................................................................338 Z. Teshayev O‘ZBEKISTON AXBOROT-KOMMUNIKATSIYA XIZMATLARI SOHASINING AMALDAGI HOLATINI TAHLIL QILISH ........................................................................................................................................................343 Suyunov Asror Baxtiyorovich KORPORATIV BOSHQARUVDA LEADERSHIP 4.0 TAMOYILLARINI JORIY ETISH SAMARADORLIKNI OSHIRISH IMKONIYATLARI ............................................................................................................349 Ismailov Allayor Rashidovich O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA AHOLI BANDLIGINI TA’MINLASH MASALALARI ....................................... 355 Yusupov Farxod Adamboyevich O‘ZBEKISTONDA YASHIL IQTISODIYOTNI O‘RNI VA UNI RIVOJLANTIRISHNI USTUVOR YO‘NALISHLARI ............................................................................................................................................................................359 Abdullaeva Nilufar Javdat qizi MINTAQADA SANOAT KORXONALARINI RIVOJLANTIRISHNING SOLISHTIRMA EKONOMETRIK MODELLARI (SURXONDARYO VILOYATI MISOLIDA) .................................................................363 Saatmurotov Shohrux Zafar o‘g‘li O‘ZBEKISTON SUG‘URTA BOZORI: RIVOJLANISH TENDENSIYALARI VA ISTIQBOLLI IMKONIYATLAR ............................................................................................................................................................................369 Abdurazaqov Jasur Abdunasimovich RAQAMLI PLATFORMALAR YORDAMIDA NORASMIY VA YASHIRIN IQTISODIYOTNI QISQARTIRISHNING QOʻSHIMCHA IMKONIYATLARI TOʻGʻRISIDA ........................................................................374 Nasrullayev Hikmatullo Habibulloyevich OʻZBEKISTONDA KICHIK VA OʻRTA BIZNESNI QOʻLLAB-QUVVATLASH MAQSADIDA “XIZMATLAR IPOTEKASI” MOLIYAVIY INSTRUMENTLARINI AMALIYOTGA JORIY QILISH MASALALARI .................................................................................................................................................................379 Uskenbayeva Dilnoza Boxodir qizi ЭКОНОМИКО-СТАТИСТИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ ЭФФЕКТИВНОСТИ КАПЕЛЬНОГО ОРОШЕНИЯ ПРИ ВОЗДЕЛЫВАНИИ ЛУКА В ДЖИЗАКСКОЙ ОБЛАСТИ ........................................................ 384 Суюнов Шоҳзодбек Мурод угли XORIJIY DAVLATLAR SANOAT IQTISODIYOTIDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH TAJRIBASI (YAPONIYA, KOREYA VA GERMANIYA MISOLIDA) ..................................................389 Mansurova Sayyora Baxtiyor Kizi KORXONALARDA ISHLAB CHIQARISH XARAJATLARI HISOBGA OLISHDA XORIJ TAJRIBASINI QO‘LLASH ........................................................................................................................................................................................395 Raxmatov Baxriddin Baxtiyor o‘g‘li PECULIARITIES OF THE IRRIGATION WATER DELIVERY PAYMENT IN THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN ..........................................................................................................................................................................399 Muminov Sherzod Kholmirzaevich DIGITALIZATION OF AGRICULTURAL PRODUCTS FOR EXPORT ............................................................................404 Azimov R.B. AHOLI JON BOSHIGA UMUMIY DAROMADLAR HAJMINI TREND MODELLAR ASOSIDA PROGNOZLASH ............................................................................................................................................................................409 Xolto‘rayev Islom Ilhomovich RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA YANGI BANDLIK SHAKLLARI ................................................................... 416 Sayipov Begzod Rahimovich TIJORAT BANKLARINING YANGI DAVR SHAROITIDA MOLIYAVIY BARQARORLIGINI BAHOLASH USULLARI VA INDIKATORLARI ....................................................................................................................422 Sadikov Iskandar Gayratovich https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz MUNDARIJA СОДЕРЖАНИЕ CONTENTS 9 YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT 2025-yil, oktyabr. № 10-son. MAHALLIY BUDJET SOLIQLI DAROMADLARI BAZASI BARQARORLIGINI TA’MINLASHDA SOLIQLAR TA’SIRCHANLIGINI OSHIRISH YO‘LLARI ....................................................................................................433 Isoqov Zafarjon Zokirjonovich TOSHKENT SHAHRIDAGI YIRIK SOLIQ TО‘LOVCHILARNING SOLIQ QARZDORLIGI TAHLILI ..................438 Soipov Boburmirzo Nosirjon о‘g‘li РОЛЬ ЖИЛИЩНОЙ ИНФРАСТРУКТУРЫ В СИСТЕМЕ КОМПЛЕКСНОГО РАЗВИТИЯ ТЕРРИТОРИЙ МЕЗОУРОВНЯ ................................................................................................................................................446 Далиев Ахтам Шарафутдинович TO‘QIMACHILIK SANOAT KORXONALARIDA INSON RESURSLARINI BOSHQARISHDA XORIJ TAJRIBALARINING ZARURLIGI ..............................................................................................................................................454 Abdullayev Dostonbek G‘ofurjon o‘g‘li TURISTIK KLASTERLARNING NAZARIY ASOSLARI VA ULARNING HUDUDIY IQTISODIY RIVOJLANISHDAGI O‘RNI .........................................................................................................................................................458 Xaitov Oxunjon Nomoz o‘g‘li XIZMAT KO‘RSATISH KORXONALARIDA RESURS TA’MINOTI BOSHQARUVINING NAZARIY KONSEPSIYALARI VA MODELLARI .......................................................................................................................................462 Arziqulova Oybar chin Eshquvat qizi XIZMATLAR SEKTORIDA RAQAMLI INNOVATSIYALAR VA MIJOZLAR EHTIYOJLARINI QONDIRISH MEXANIZMLARI .................................................................................................................................................467 Xudoyorov Lochinbek Bahromovich СОЦИАЛЬНО-ЭКОНОМИЧЕСКАЯ СУЩНОСТЬ ПОДГОТОВКИ КАДРОВ В РАЗВИТИИ ЧЕЛОВЕЧЕСКОГО КАПИТАЛА ............................................................................................................................................. 472 Базаров Бердымурад Улугмуродович, Атавуллаева Саида Джумабекмуродовна TURIZM SOHASIDA KADRLAR SALOHIYATINI OSHIRISHNING TASHKILIY-IQTISODIY MEXANIZMI ....................................................................................................................................................................................478 Xo‘jaqulov Bobur Rustam o‘g‘li KICHIK BIZNES VA TADBIRKORLIKNI RIVOJLANTIRISHDA DAVLATNING RO‘LI ...........................................483 Nabiyeva Muxabbat Djabirxanovna “HOW GREEN INVESETMENTS CAN EFFECT ON ECONOMIC GROWTH IN DEVELOPING COUNTRIES” ...................................................................................................................................................................................485 Farangiz Ma’rufjonovna Pirmatova TIJORAT BANKLARIDA UZOQ MUDDATLI RESURSLAR MANBALARI VA ULARNING HAJMINI OSHIRISHNING ZARURIYATI...................................................................................................................................................493 Abduraxmonov Akmal Nurmamat o‘g‘li GLOBAL BOSHQARUV VA BARQAROR RIVOJLANISHDA YASHIL TEXNOLOGIYALARNING ROLI .............498 M.Sh. Tolipov СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ МЕХАНИЗМОВ ОБЕСПЕЧЕНИЯ ФИНАНСОВОЙ УСТОЙЧИВОСТИ ЭНЕРГЕТИЧЕСКИХ ПРЕДПРИЯТИЙ В УСЛОВИЯХ ЦИФРОВОЙ ТРАНСФОРМАЦИИ ..............................504 Буранбаева Шоира Рустамовна O‘ZBEKISTON SHAROITIDA PIYOZ YETISHTIRISHDA TOMCHILATIB SUG‘ORISHNI QO‘LLASH ISTIQBOLLARI ........................................................................................................................................................508 Suyunov Shohzodbek Murod o‘g‘li YENGIL SANOAT KORXONALARINING RIVOJLANISHIGA BOSHQARUV MADANIYATIDAN FOYDALANISHNING TA’SIRI ....................................................................................................................................................513 Aknazarova Zebiniso Bagdadovna ISHLAB CHIQARISHNI DIVERSIFIKATSIYALASH SHAROITIDA KORPORATIV BOSHQARUVNING TASHKILIY-IQTISODIY MEXANIZM SAMARADORLIGINI ANIQLASH USULLARI ............................................. 518 Qurbaniyazov Shaxzodbek Karimovich KICHIK BIZNESNI RIVOJLANTIRISH VA JOYLASHTIRISHNING IQTISODIY VA TASHKILIY ASOSLARI ........................................................................................................................................................................................524 Salimov Burxon Abubakirovich “YASHIL” IQTISODIYOTNI RIVOJLANTIRISH VA UNDA ENERGIYADAN FOYDALANISH SAMARADORLIGINI OSHIRISH .............................................................................................................................................. 530 Berdiyeva Aziza G‘anisher qizi IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 16 2025-yil, oktyabr. № 10-son. АНАЛИЗ И ОПТИМИЗАЦИЯ СЕБЕСТОИМОСТИ ПРОДУКЦИИ И РАСХОДОВ НА ПРЕДПРИЯТИЯХ .............................................................................................................................................................. 1216 Ташмухамедова Карима Саматовна, Якубова Сабина Алишеровна YASHIL IQTISODIYOT SHAROITIDA FERMER XO‘JALIKLARINI SAMARALI RIVOJLANTIRISH ............... 1222 B.B.Seilbekov O‘ZBEKISTONDA “YASHIL” IQTISODIYOT VA EKOLOGIK BARQARORLIK SIYOSATINI SHAKLLANTIRISH YO‘NALISHLARI .................................................................................................................................. 1226 Sadullayev Rasulbek Palvanbayevich ANALYSIS OF THE CURRENT STATE OF FOREIGN TRADE ACTIVITY IN UZBEKISTAN’S REGIONS AND FORECASTING REGIONAL FOREIGN TRADE UNDER WTO AND EAEU ACCESSION (BASED ON THE CASE OF KAZAKHSTAN) ....................................................................................................................................... 1230 Sitora Tojiqulova Sobirjon qizi BANKLARNING KREDIT RISKLARINI BAHOLASH VA NAZORAT QILISHNING – COST OF RISK (COR) KO‘RSATKICHI TAHLILI ............................................................................................................................................ 1240 Maxmudov Omon Tuxtayevich 1-WIRE PROTOKOLI ASOSIDA BIOSIGNALLARNI UZATISH JARAYONI VA MA’LUMOTLAR STRUKTURASINI LOYIHALASH .......................................................................................................................................... 1245 Mullajonova Fotima Tuychibayevna TIJORAT BANKLARI AKTIVLARINING SAMARADORLIGINI OSHIRISH BO‘YICHA XORIJIY TAJRIBA VA UNING XUSUSIYATLARI ................................................................................................................................ 1250 Ibrohimov Davronbek Muhammadi o‘g‘li ОСОБЕННОСТИ ИСПОЛЪЗОВАНИЯ РУССКОГО ЯЗЫКА В МЕДИЦИНЕ....................................................... 1257 Хамидходжаева Назира Махкамовна AKSIYADORLIK JAMIYATLARI AYLANMA MABLAGʻLARINI BOSHQARISH METODOLOGIYASI.............. 1260 Taspanova Ayzada Kenjebayevna MAMLAKAT IQTISODIYOTIDA OZIQ-OVQAT SANOATI VA UNING RIVOJLANISH HOLATI ....................... 1264 Xusanova Gavhar RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA LTE VA NR TARMOQLARINING BIRGALIKDA ISHLASHINI TA’MINLASH YO‘NALISHLARI .............................................................................................................................................. 1270 Toshmatov Salohiddin Zayniddinovich THE OPPORTUNITIES OF PERSONALIZING TOURISM SERVICES THROUGH ARTIFICIAL INTELLIGENCE .......................................................................................................................................................................... 1276 Olimov Davron Olimovich ТРАНСФОРМАЦИЯ РАДИОЖУРНАЛИСТИКИ В ЭПОХУ ЦИФРОВОГО ЭФИРА: ОПЫТ УЗБЕКИСТАНА И ГЛОБАЛЬНЫЕ ТЕНДЕНЦИИ ........................................................................................................ 1281 Мамадалиева Шахноза Абдумаликовна EFFECTIVE MANAGEMENT OF ADMINISTRATIVE PERSONNEL IN UZBEKISTAN’S PUBLIC UNIVERSITIES ............................................................................................................................................................................ 1289 Inoyatov Orzubek Saidvaliyevich ZAMONAVIY MENEJMENTDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALARNING O‘RNI VA SAMARADORLIKKA TA’SIRI ............................................................................................................................................................................................ 1297 Igamberdiyeva Nasiba Babadjanovna DAVLAT QIMMATLI QOG‘OZLARI MILLIY MOLIYA BOZORINI BARQARORLASHTIRISH OMILI SIFATIDA ......................................................................................................................................................................... 1304 Rabiyev Akram Homitovich AKTSIYADORLIK JAMIIYATLARIDA INNOVATSION JARAYONLARNI KORPORATIV BOSHQARUV TIZIMI ASOSIDA TARTIBGA SOLISH ISTIQBOLLARI ................................................................................................. 1311 Xujaxonov Nuriddin Nasrullayevich ВОПРОСЫ ВНЕДРЕНИЯ И РАЗВИТИЯ ДИСТАНЦИОННОГО БАНКОВСКОГО ОБСЛУЖИВАНИЯ УЗБЕКИСТАНЕ .................................................................................................................................. 1318 Худaйберганова Зарофат Захидовна К ВОПРОСУ О РАССМОТРЕНИИ РИСКОВ ЛЕГАЛИЗАЦИИ НЕЗАКОННЫХ ДОХОДОВ В УЧЕБНЫХ МАТЕРИАЛАХ ПРОФИЛЬНЫХ ПРЕДМЕТОВ ПО БАНКОВСКОМУ АУДИТУ .................... 1324 Мухамедова Севара Абдуллаевна IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 17 2025-yil, oktyabr. № 10-son. JAHONDA KREATIV IQTISODIYOTNI RIVOJLANTIRISHNING MODELLARI VA ULARNING OʻZIGA XOS XUSUSIYATLARI ................................................................................................................................................ 1330 Dusmuxamedov Oybek Suratbekovich MINTAQA SANOATIDA RAQAMLI XIZMATLAR BOZORINI RIVOJLANTIRISHDA RAQAMLI TRANSFORMATSIYA JARAYONI .......................................................................................................................................... 1336 Norov Murodjon Maxmudovich O‘ZBEKISTON SHAROITIDA XORIJIY INVESTITSIYALARNI JALB QILISH: HOLATI, MUAMMOLAR VA ISTIQBOLLAR ....................................................................................................................................................................... 1342 Maxkamov Otabek Muxammadjonovich O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA O‘RTA VA UZOQ MUDDATLI DAVRDA DAVLAT QARZINI BOSHQARISHNING AMALDAGI HOLATI TAHLILI ....................................................................................................... 1351 Egamberdiyev Jonibek O‘ralovich OLIY TA’LIM MUASSASALARI O‘RTASIDA RAQOBAT VA UNING MUAMMOLARI .......................................... 1354 Mardonov Bahodir Bahronovich, Abdanov Rahmatillo Abdig‘afurovich AHOLI BANDLIGINI TA’MINLASH HAMDA TURMUSH DARAJASINI OSHIRISHNING ISTIQBOLLI YO‘NALISHLARI ......................................................................................................................................................................... 1360 Xamdamov Shaxzod Ilxom o‘g‘li ЭКОНОМИЧЕСКИЙ МЕХАНИЗМ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ИНВЕСТИЦИОННЫХ ВОЗМОЖНОСТЕЙ ДЛЯ РАЗВИТИЯ ПРОМЫШЛЕННЫХ ПРЕДПРИЯТИЙ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН ............................ 1365 Дадабоева Муштари Хамидиллаевна SAVDO JARAYONIDA MARKETING TEXNOLOGIYALARINI QO‘LLANILISHI .................................................... 1371 Jalalova Dildora Jamolovna PROSPECTS FOR THE DEVELOPMENT OF GREEN FINANCING IN UZBEKISTAN: LESSONS FROM SOUTH KOREA ............................................................................................................................................................................ 1375 Karshieva Marjona Alisher kizi TURIZM XIZMATLARI EKSPORTI VA YASHIL IQTISODIYOTNING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI ..................................................................................................................................................................................... 1380 Qurbonova Malika Ahmad qizi SUN’IY INTELLEKT VA RAQAMLI IQTISODIYOTNING RIVOJLANISH YO‘NALISHLARI .............................. 1384 Uzoqov Farhod G‘afforovich SOLIQ MA’MURIYATCHILIGI MEXANIZMI VA UNING RAQAMLI IQTISODIYOTDAGI RIVOJLANISHI .... 1388 Ibadullayev Sanjar Sodiqmuratovich BANKLARDA MUAMMOLI KREDITLAR BILAN ISHLASH SAMARADORLIGINI OSHIRISH YO‘LLARI ....................................................................................................................................................................................... 1392 Mitillayev Ibrohimjon Tursunpulatovich BUG‘DOY HOSILDORLIGI VA YALPI HOSILINI TAHLIL QILISH HAMDA HISOBLASH USULLARI ........... 1396 Uzoqova Ziyodaxon Abdug‘afforovna RAQAMLI MOLIYAVIY XIZMATLAR SAMARADORLIGINI BAHOLASHNING ZARURIYATI VA AHAMIYATI ........................................................................................................................................................................... 1402 Muyassarzoda Fayziyeva MAKROIQTISODIY BARQARORLIKNI TAʼMINLASH ORQALI AGRORESURSLAR BOZORI IQTISODIY XAVFSIZLIGINI OSHIRISH MASALALARI ................................................................................................ 1408 Aliyev Yashnarjon Egamberdiyevich, Tashmuxamedova Yayra Atxamovna IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 1408 2025-yil, oktyabr. № 10-son. MAKROIQTISODIY BARQARORLIKNI TAʼMINLASH ORQALI AGRORESURSLAR BOZORI IQTISODIY XAVFSIZLIGINI OSHIRISH MASALALARI Aliyev Yashnarjon Egamberdiyevich Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti “Iqtisodiy va moliyaviy xavfsizlik” kafedrasi, iqtisodiyot fanlari doktori, professor Email: [email protected] Tashmuxamedova Yayra Atxamovna Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti “Iqtisodiy va moliyaviy xavfsizlik” kafedrasi katta oʻqituvchi, PhD. Email: [email protected] Annotatsiya. Ushbu maqolada mamlakatimiz agrar bozori tarkibida faoliyat yuritayotgan agroresurslar bozorining iqtisodiy xavfsizligini oshirish va makroiqtisodiy barqarorlikni ta’minlashga xizmat qiladigan o‘zaro munosabatlarni takomillashtirish masalalari nazariy hamda amaliy jihatdan yoritib berilgan. Kalit soʻzlar: agrar bozor, agroresurslar bozori, agroxizmatlar bozori, qishloq xo‘jaligi mahsulotlari bozori, intellektual mulk bozori, makroiqtisodiy muvozanat, tashqi va ichki munosabatlar, savdo va to‘lov balansi, raqobat, raqobatbardoshlik. Abstract. This article theoretically and practically examines issues such as improving relationships that serve to enhance the economic security of the agro-resource market operating within the country's agricultural sector and ensure macroeconomic stability. Key words: Agrarian market, market of agricultural resources, market of agricultural services, market of agricultural products, market of intellectual property, macroeconomic equilibrium, external and internal relations, trade and balance of payments, competition and competitiveness. Аннотация. В данной статье теоретически и практически освещены вопросы совершенствования отношений, направленных на повышение экономической безопасности рынка агроресурсов, функционирующего в составе аграрного рынка нашей страны, и обеспечение макроэкономической стабильности. Ключевые слова: Аграрный рынок, рынок агроресурсов, рынок агроуслуг, рынок сельскохозяйственной продукции, рынок интеллектуальной собственности, макроэкономическое равновесие, внешние и внутренние отношения, торговый и платежный баланс, конкуренция и конкурентоспособность. KIRISH Dunyo agrar bozorida yuzaga kelayotgan vaziyatlar shuni ko‘rsatmoqdaki, qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini ishlab chiqarish va ularning eksporti o‘sish sur’atlari tabiiy-iqlim afzalliklariga ega bo‘lgan mamlakatlarda kuzatilmoqda. Agroresurslar bozori tarkibi hamda oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash bo‘yicha o‘tkazilayotgan IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 1409 2025-yil, oktyabr. № 10-son. xalqaro ekspert tadqiqotlari jahon miqyosida va uning ayrim mintaqalarida ushbu masalaga oid murakkab vaziyat yuzaga kelganini ta’kidlamoqda. Mutaxassislarning fikricha, “... hozirgi kunda jahon agrar va oziq-ovqat bozorlarida raqobat muhiti kundan-kunga kuchayib bormoqda. Ayniqsa, ho‘l va quruq mevalar, sabzavotlar, konservalangan mahsulotlar, qayta ishlangan meva-sabzavot mahsulotlari, o‘simlik yog‘i, un va un mahsulotlari, choy, kofe, sitrus mevalar, sut va go‘sht mahsulotlari bozorlarida shunday holatni kuzatish mumkin. Bunda u yoki bu tovarga bo‘lgan talab va sotuv hajmiga uning tashqi ko‘rinishi, rangi, hajmi, chiroyli qadoqlanishi, ishlab chiqaruvchi korxonaning obro‘-e’tibori, sotuvchining xatti-harakati va tovarni taklif eta olish qobiliyati, reklama hamda boshqa omillar kuchli ta’sir ko‘rsatadi” [1]. Mamlakatimizda qishloq xo‘jaligining rivojlanishi hamda oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash imkonini beruvchi qishloq xo‘jaligi mahsulotlari, agroresurslar va agroxizmatlar bozorlarini rivojlantirish bo‘yicha kompleks chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda. Qishloq xo‘jaligi mahsulotlari yetishtirishni ko‘paytirishda zamonaviy texnologiyalardan foydalanish, intensiv bog‘lar tashkil etish, ko‘p tarmoqli fermer xo‘jaliklarini har tomonlama qo‘llab-quvvatlash va eksportbop mahsulotlar ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘yish masalalariga alohida e’tibor qaratilmoqda. Bu borada ilm-fan yutuqlarini ishlab chiqarishga keng tatbiq etish, olim va mutaxassislarning fikrmulohazalari hamda to‘plangan tajribalar asosida xulosa va tavsiyalar ishlab chiqish zarurati mavjud. Shu bois, “tarkibiy o‘zgarishlarni chuqurlashtirish va qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishini izchil rivojlantirish, mamlakat oziqovqat xavfsizligini yanada mustahkamlash, ekologik toza mahsulotlar ishlab chiqarishni kengaytirish, agrar sektorning eksport salohiyatini sezilarli darajada oshirish” ustuvor vazifa etib belgilangan [2]. Hozirda qishloq xo‘jaligi mahsulotlari, agroresurslar va agroxizmatlar bozorlarini rivojlantirish tizimida mutlaqo yangicha yondashuv hamda tamoyillarni ishlab chiqish va amaliyotga joriy etish zarurati paydo bo‘lgan. Yuqoridagilarni hisobga olib, agrar sohada qishloq xo‘jaligi mahsulotlari, agroresurslar va agroxizmatlar bozorlari faoliyatini kompleks ravishda, erkin bozor qonunlari doirasida iqtisodiy xavfsizligini ta’minlash bo‘yicha ilmiy-amaliy ahamiyatga ega bo‘lgan taklif va tavsiyalar ishlab chiqish zarurati ushbu mavzuni tanlashga asos bo‘lgan. MAVZUGA OID ADABIYOTLAR SHARHI Makroiqtisodiy barqarorlik va agroresurslar bozorining iqtisodiy xavfsizligi o‘rtasidagi bog‘liqlik masalasi ko‘plab iqtisodchi va siyosiy tadqiqotchilar tomonidan chuqur o‘rganilgan. Christopher Béné o‘zining 2021-yildagi “Food systems and food security” nomli tadqiqotida oziq-ovqat xavfsizligi darajasi ko‘p hollarda milliy makroiqtisodiy siyosatning barqarorligiga bog‘liqligini ta’kidlaydi. Uning fikricha, inflyatsiya, valyuta kursi o‘zgarishlari yoki global ta’minotdagi uzilishlar bevosita aholining oziq-ovqatga kirish imkoniyatini pasaytiradi. Xuddi shu yo‘nalishda Sheryl Savary o‘zining 2022-yilgi “Revisiting Food Security” ishida oziq-ovqat tizimlari iqtisodiy shoklarga qanday javob berishini tahlil qilib, hukumatlar makroiqtisodiy barqarorlikni saqlash orqali oziq-ovqat bozorida ishonchni mustahkamlashlari kerakligini ta’kidlaydi. U makrobarqarorlikni saqlovchi fiskal intizom, ijtimoiy himoya mexanizmlari va agrar ishlab chiqarishdagi diversifikatsiyani “uch tayanch” sifatida belgilaydi. Birlashgan Millatlar Tashkiloti huzuridagi FAO ekspertlari o‘zining “Price Volatility in Agricultural Markets” nomli tahliliy hisobotida agrar narxlarning keskin tebranishi oziq-ovqat xavfsizligiga tahdid solishini, bu jarayonni yumshatish uchun hukumatlar fiskal va monetar siyosatni koordinatsiya qilishi zarurligini qayd etadi. FAO yondashuvi bo‘yicha davlat zaxiralari, narx monitoringi tizimi va ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash dasturlari agrar bozorni himoya qiluvchi asosiy mexanizmlardir. Nazariy asoslar nuqtayi nazaridan Christophe Gouel 2014-yilda “The Economics of Food Price Volatility” asarida narxlarni barqarorlashtirish siyosatining ikki tomonlama ta’sirini ko‘rsatgan: qisqa muddatda u ijtimoiy barqarorlikni saqlaydi, ammo uzoq muddatda ishlab chiqaruvchilarning rag‘batini pasaytiradi. Shu sababli, Gouel narxlar barqarorligini fiskal barqarorlik, ijtimoiy yordam va ishlab chiqaruvchilarni rag‘batlantirish bilan muvofiqlashtirishni taklif qiladi. Filippinlik iqtisodchi M.J.M. Mariano o‘zining 2014-yilgi tadqiqotida davlat tomonidan joriy etiladigan subsidiyalar va narx qopqoqlarining makroiqtisodiy oqibatlarini tahlil qilib, noto‘g‘ri yo‘naltirilgan siyosat inflyatsiyani kuchaytirishi va budjet defitsitini oshirishi mumkinligini isbotlaydi. U samarali yo‘l sifatida maqsadli subsidiyalar va ijtimoiy yordam dasturlari bilan birlashtirilgan bozor mexanizmlarini tavsiya etadi. Yana bir zamonaviy yondashuvni Isaac Keubeng 2025-yilda o‘tkazgan “Controlling Agricultural Product Price Volatility” nomli empirik tadqiqotida ilgari surgan. U agrar mahsulotlar narxining o‘zgaruvchanligiga IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 1410 2025-yil, oktyabr. № 10-son. ob-havo, valyuta kursi va global talab o‘zgarishlari ta’sirini modellashtirib, iqtisodiy xavfsizlikni ta’minlash uchun makroiqtisodiy signal tizimini joriy etish zarurligini ilgari suradi. O‘zbekiston kontekstida Jahon bankining “Price Volatility in Food and Agricultural Markets” (2023-yil) hisobotida milliy agroresurslar bozorining barqarorligini oshirish uchun fiskal barqarorlik, ichki ishlab chiqarishni kengaytirish, logistika tizimini modernizatsiya qilish va fermerlarga kredit hamda sug‘urta vositalarini yetkazish muhimligi ta’kidlangan. Shuningdek, Trade.gov tomonidan tayyorlangan “Uzbekistan – Agricultural Sectors” (2023-yil) tahlilida O‘zbekistonning eksportga yo‘naltirilgan agrar siyosati iqtisodiy xavfsizlikning markaziy elementi sifatida baholangan. Umuman olganda, Béné, Savary, Gouel, Mariano va Keubenglarning tadqiqotlari shuni ko‘rsatadiki, agroresurslar bozorida iqtisodiy xavfsizlikni oshirish uchun makroiqtisodiy barqarorlikni mustahkamlash, bozor mexanizmlarini soddalashtirish, maqsadli ijtimoiy siyosatni kuchaytirish va infratuzilmani diversifikatsiya qilish zarur. Bu yondashuvlar O‘zbekiston sharoitida agrar sektorni rivojlantirish, inflyatsiyani jilovlash va ichki oziqovqat ta’minotini mustahkamlash uchun amaliy yo‘nalish sifatida qo‘llanishi mumkin. TADQIQOT METODOLOGIYASI Maqolani tayyorlash jarayonida analiz va sintez, induksiya va deduksiya, abstrakt-mantiqiy tahlil, korrelyatsiya hamda regressiya kabi statistik va iqtisodiy tahlil usullaridan foydalanilgan. TAHLIL VA NATIJALAR Ilmiy maqola natijalarining ilmiy ahamiyati shundaki, ular respublikamizda agroresurslar bozori iqtisodiy xavfsizligini oshirish hamda makroiqtisodiy barqarorlikni ta’minlashga qaratilgan maqsadli strategiyalarni shakllantirishga o‘z hissasini qo‘shadi. Amaliy jihatdan esa agroresurslar bozorini rivojlantirishni ta’minlash mezonlari va ko‘rsatkichlar tizimi ishlab chiqilgan bo‘lib, ushbu tizimdan mazkur bozorni rivojlantirish hamda tarmoq OTMlarida tegishli fan yo‘nalishlari bo‘yicha ta’lim jarayonida qisman foydalanish mumkin. Bu, o‘z navbatida, agroresurslar bozorini rivojlantirishga qaratilgan turli tadbirlar ishlab chiqish uchun muhim ahamiyat kasb etadi. Agroresurslar bozorini rivojlantirish va uning iqtisodiy xavfsizligini ta’minlash bo‘yicha bir qator ilmiy natijalar olingan. Jumladan: agrar bozorni innovatsion rivojlantirish va investitsiyalarga bog‘liqlik modellari ishlab chiqilgan (University of California, AQSH); qishloq xo‘jaligi mahsulotlari bozorida savdoni tashkil etishni tartibga solish tizimi takomillashtirilgan (Tufts University, AQSH); agroresurslar bozorining moddiy-texnika bazasini mustahkamlash va xizmat ko‘rsatish madaniyatini oshirish bo‘yicha kompleks chora-tadbirlar ishlab chiqilgan (Boston University, AQSH); fermer xo‘jaligi mahsulotlarini agrar bozorga keltirish, saqlash va sotish faoliyatini rag‘batlantirish bo‘yicha takliflar berilgan (University of Adelaide, Avstraliya); qishloq xo‘jaligiga agroxizmatlar ko‘rsatuvchi subyektlarni soliqqa tortish mexanizmidagi imtiyozlar jarayonlari o‘rganilgan (University of Adelaide, Avstraliya); qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini yetishtiruvchi korxonalarga subsidiyalar berish va davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlash yo‘nalishlari tahlil qilingan (Oxford University Press, Angliya); agrar sohadagi iqtisodiy kategoriyalar, moddiy-texnika resurslari hamda ularni baholash mexanizmlari yoritilgan (Rossiya Davlat Agrar Universiteti, Rossiya); qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini ulgurji xarid qilish va ishlab chiqaruvchilar bilan fyuchers shartnomalarini tuzish bo‘yicha tashkil etilgan savdo-xarid korxonalari ishini faollashtirish yuzasidan ilmiy tavsiyalar ishlab chiqilgan (Belarus Davlat Qishloq Xo‘jaligi Akademiyasi, Belarussiya). Bozor munosabatlari rivojlanib borayotgan sharoitda agroresurslardan samarali hamda maqbul nisbatda foydalanishni ta’minlash uchun agroresurslar bozori muvozanatiga erishish zarur. Bir qator iqtisodchi olimlar — Bonanno, Russo va Menapace — o‘zlarining chop etilgan ilmiy maqolalarida “... agroresurslar bozorini rivojlantirishda zamonaviy agrotexnologiyadagi so‘nggi o‘zgarishlar va yangi innovatsion g‘oyalarni hamda ularning holatini baholashda an’anaviy modellar bilan bir qatorda yangi uslublardan foydalanish zarur”, — deb ta’kidlaydilar. Chunki bugungi kunda qishloq xo‘jaligida agroresurslar bozorini innovatsion texnologiyalarsiz tasavvur qilish mushkul [3]. Agroresurslar o‘z tarkibi jihatidan turli toifadagi resurslarni o‘z ichiga oladi, biroq ularning umumiy jihati shundan iboratki, ular qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini yetishtirish, tashish, saqlash, qayta ishlash va sotish jarayonlari bilan bevosita bog‘liq bo‘lgan korxonalar tomonidan ishlab chiqarish jarayoniga jalb etiladi. Agroresurslar tarkibini respublikamiz agrar tarmog‘ida shakllanayotgan iqtisodiy munosabatlar doirasida quyidagicha ifodalash mumkin (1-rasm). IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 1411 2025-yil, oktyabr. № 10-son. 1-rasm. Ishlab chiqarish jarayonida ishtirok etadigan asosiy agroresurslarning tarkibi [4] Agroresurslar tarkibiga qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishida foydalaniladigan yer va suv resurslari, qishloq xo‘jaligi texnika va uskunalari, ishlab chiqarish binolari, mahsuldor hamda ishchi chorva mollari, sanoat korxonalarining asbob va uskunalari ko‘rinishidagi asosiy ishlab chiqarish fondlari, o‘rtacha yillik vegetatsiya davri davomiyligi, samarali harorat miqdori, quyoshli kunlar uzunligi kabi tabiiy-iqlim omillari, yoqilg‘i-moylash materiallari, mineral va organik o‘g‘itlar, urug‘liklar, ehtiyot qismlar shaklidagi aylanma vositalar, shuningdek, turli moliyaviy institutlar, budjet va budjetdan tashqari jamg‘armalarning kredit hamda boshqa maqsadlarga yo‘naltirilgan mablag‘lari ko‘rinishidagi moliyaviy resurslar kiradi. Ayni paytda agroresurslar bozorlari o‘ziga xos bir qator xususiyatlari bilan ajralib turadi. Jumladan, aksariyat hollarda agroresurslar bozorlarda tovar ishlab chiqaruvchilar (sotuvchilar) monopol mavqega ega holda faoliyat yuritadi. Biroq iste’molchilar (xaridorlar) sonining ko‘pligi va ularning mahsulotning bozor narxiga ta’sir eta olmasligi ushbu bozorlarning asosiy farqli jihatlaridan biridir (2-rasm). 2-rasm. Agroresurslar bozorlarining umumiy tarkibiy tuzilishi [5] IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 1412 2025-yil, oktyabr. № 10-son. Bu borada mamlakatimiz iqtisodchi olimi E. F. Trushinning fikrlariga qo‘shilish mumkin. U o‘zining ilmiy tadqiqotlarida: “... suv resurslaridan foydalanishning iqtisodiy mexanizmini takomillashtirish uchun maqbul to‘lovlarni ishlab chiqish va hisobga olish, suvdan samarali foydalanuvchi iste’molchilarni davlat tomonidan iqtisodiy rag‘batlantirish lozim”, — deb ta’kidlagan [6]. Hozirgi kunda mamlakatimiz qishloq xo‘jaligida suv resurslaridan samarali foydalanish tizimini joriy etish hamda uni davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlash borasida bir qator ishlar amalga oshirilmoqda. Jumladan, suv resurslarini tejovchi yangi texnologiyalar joriy etilgan ekin maydonlariga ma’lum muddatga soliq imtiyozlari berilgan va boshqa rag‘batlantiruvchi choralar ko‘rilgan. Agroresurslar bozorining o‘ziga xos jihatlaridan biri shundaki, ayrim resurslar inson tomonidan ishlab chiqarilmaydi (masalan, tabiiy-iqlim omillari) va ular hududiy miqyosda cheklangan xarakterga ega (yer va suv resurslari) (1-jadval). 1-jadval. Oʻzbekiston Respublikasi qishloq xoʻjaligi yerlarining toifalar boʻyicha taqsimoti (2023-yil holatiga) [7] №Yerning toifasi Maydoni (ming ga) 1Qishloq xoʻjaligi yerlari 17 500 2Aylanma yerlar 15 000 3Qayta tiklanishga moʻljallangan yerlar 2 500 4Oʻrmon yerlari 2 000 5Sugʻoriladigan yerlar 1 000 6Choʻl va shoʻr yerlar 800 Ushbu jadval ma’lumotlari asosida 2023-yil holatiga O‘zbekiston Respublikasi qishloq xo‘jaligi yerlarini toifalar bo‘yicha tahlil qiladigan bo‘lsak, qishloq xo‘jaligi yerlari 17 500 ming gektar, aylanma yerlar 15 000 ming gektar, o‘rmon yerlari 2 000 ming gektar va boshqa toifalardan iborat. Agar ushbu yerlardan samarali foydalanish tizimli yo‘lga qo‘yilsa, bu o‘z navbatida agroresurslar bozorining rivojlanishiga xizmat qiladi [8]. XULOSA VA TAKLIFLAR Agroresurslar bozori, bizningcha, umumiy tarzda quyidagicha ta’riflanishi maqsadga muvofiq: “Agroresurslar bozori” (ARB) — bu qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini ishlab chiqaruvchi subyektlar, qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini qayta ishlovchi, tayyorlovchi, tashuvchi, saqlovchi va savdo faoliyati bilan shug‘ullanuvchi subyektlar bilan resurs yetkazib beruvchi tarmoqlar o‘rtasida agrar tarmoq uchun zarur bo‘lgan moddiy-texnik va mehnat resurslarini ishlab chiqarish, ayirboshlash, taqsimlash hamda iste’mol qilish jarayonlarida shakllanuvchi o‘zaro iqtisodiy munosabatlar majmuasidir. Agroresurslar tarkibiga qishloq xo‘jaligidagi yer va suv resurslari, qishloq xo‘jaligi texnikalari, ishlab chiqarish binolari, mahsuldor hamda ishchi chorva mollari, asosiy ishlab chiqarish fondlari, tabiiy-iqlim omillari, neft mahsulotlari, mineral va organik o‘g‘itlar, aylanma vositalar, kredit va moliyaviy resurslar kiradi. Shuningdek, agroresurslar tarkibiga tovarga aylanishi mumkin bo‘lgan agrar ilm-fan va texnika yutuqlari, soha olimlari tomonidan yaratilgan intellektual mulk obyektlari ham faol resurslar sifatida kiritilishi lozim. Tuproq-iqlim sharoiti og‘ir, yerlarning meliorativ holati yomon, ball boniteti past, sug‘orish sharoiti qiyin bo‘lgan hududlarda qishloq xo‘jaligi mahsulotlari yetishtirayotgan fermer xo‘jaliklari uchun resurslar bilan ta’minlash va xizmat ko‘rsatish borasida imtiyozlarni kengaytirish zarur. Tabiiy sharoiti og‘ir hududlarda joylashgan qishloq xo‘jaligi subyektlarini resurslar bilan ta’minlash va xizmat ko‘rsatish obyektlariga davlat tomonidan moliyaviy ko‘mak berish tadbirlarini kengaytirish maqsadga muvofiqdir. Moddiy-texnik resurslar hamda xizmat ko‘rsatish subyektlarini moliyaviy mustahkamlash orqali xizmatlar narxini pasaytirish tizimini takomillashtirishni huquqiy jihatdan qo‘llab-quvvatlash zarur. Agroresurslar bozorida noan’anaviy xizmat turlarini kengaytirish orqali aholi bandligi darajasini oshirish, sohada ishlovchilarning daromadlarini ko‘paytirish hamda qo‘shimcha tarmoqlarni rivojlantirish orqali ilm-fan yutuqlaridan keng ko‘lamda foydalanish mexanizmini yo‘lga qo‘yish lozim. IQTISODIYOT ЭКОНОМИКА ECONOMY YASHIL IQTISODIYOT VA TARAQQIYOT https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 1413 2025-yil, oktyabr. № 10-son. Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati: 1. Киселева Е.Н., Власова О.В., Коннова Е.Б. Рынок продовольственных товаров: учебное пособие. http://www. plam.ru/ucebnik/rynok_prodovolstvennyh _tovarov/p2.php 2. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 7 февралдаги “Ўзбекистон Республикасини янада ривожлантириш бўйича Ҳаракатлар стратегияси” ПФ-4947-сон Фармони, Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатлари тўплами, 2017 й. 3. Bonanno., Russo., Menapace., Market power and bargaining in agrifood markets: A review of emerging topics and tools. AGRIBUSINESS Том: 34 Выпуск: №1. 6 – 23 стр. www.webofscience.com. 4. Муаллифнинг тадқиқотлари асосида тузилган. 5. Трушин Э.Ф. Повешении экономической эффективности использования водных ресурсов на основе совершенствования хозяйственного механизма водопользования. Автореферат. Диссертация на соискание ученой степени кандидата экономических наука. Т-1991. 19 стр. 6. Муаллифнинг тадқиқотлари асосида тузилган. 7. Ўзбекистон Республикаси миллий статистика қўмитаси маълумотлари асосида. 8. Atkhamovna, T. Y. (2024, December). TAX POLICY IN THE DEVELOPMENT OF BUSINESS ACTIVITY. In RussianUzbekistan Conference (pp. 170-173). Manzilimiz: Toshkent shahar, Mirzo Ulug‘bek tumani Kumushkon koʻchasi, 26-uy. Jurnal sayti: https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz 2025. № 10 Ingliz tili muharriri: Feruz Hakimov Musahhih: Zokir ALIBEKOV Sahifalovchi va dizayner: Oloviddin Sobir o‘g‘li © Materiallar koʻchirib bosilganda ““Yashil” iqtisodiyot va taraqqiyot” jurnali manba sifatida koʻrsatilishi shart. Jurnalda bosilgan material va reklamalardagi dalillarning aniqligiga mualliflar ma’sul. Tahririyat fikri har vaqt ham mualliflar fikriga mos kelamasligi mumkin. Tahririyatga yuborilgan materiallar qaytarilmaydi. Jurnalga istalgan payt quyidagi rekvizitlar orqali obuna boʻlishingiz mumkin. Obuna boʻlgach, @iqtisodiyot_77 telegram sahifamizga toʻlov haqidagi ma’lumotni skrinshot yoki foto shaklida joʻnatishingizni soʻraymiz. Shu asosda har oygi jurnal yangi sonini manzilingizga joʻnatamiz. Mazkur jurnalda maqolalar chop etish uchun quyidagi havolalarga maqola, reklama, hikoya va boshqa ijodiy materiallar yuborishingiz mumkin. Materiallar va reklamalar pullik asosda chop etiladi. El.Pochta: [email protected] Bot: @iqtisodiyot_77 Tel.: 93 718 40 07 ““Yashil” iqtisodiyot va taraqqiyot” jurnali 03.11.2022-yildan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Adminstratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi tomonidan №566955 reyestr raqami tartibi boʻyicha roʻyxatdan oʻtkazilgan. Litsenziya raqami: №046523. PNFL: 30407832680027