ART TEXNOLOGIYALARI VOSITASIDA TALABALARNING KREATIVLIK KOMPETENSIYASINI RIVOJLANTIRISH METODIKASINI TAKOMILLASHTIRISH
Abstract
Maqolada tasviriy san’at ta’limida ART texnologiyalarni qo‘llash orqali talabalarning kreativlik kompetensiyasini rivojlantirish masalasi yoritilgan. Unda san’at va raqamli texnologiyalar uyg‘unligining o‘quv jarayoniga ta’siri, zamonaviy pedagogik metodlarning afzalliklari hamda o‘qituvchining ijodiy yondashuvi misolida talabalarning ijodkorlik qobiliyatlarini shakllantirish yo‘llari tahlil qilingan. Amaliy mashg‘ulotlarda ART texnologiyalardan foydalanish samaradorligi muallifning tajribasi asosida ko‘rsatib o‘tilgan.
Full text
INTERNATIONALSCIENCES, EDUCATION AND NEW LEARNING TECHNOLOGIES VOLUME 2 | ISSUE 6 | 2025 https://internationalsciences.org/ | Social Sciences and Humanities | October, 2025 199 DOI: https://10.5281/zenodo.17467040 ART TEXNOLOGIYALARI VOSITASIDA TALABALARNING KREATIVLIK KOMPETENSIYASINI RIVOJLANTIRISH METODIKASINI TAKOMILLASHTIRISH Abdusatorova Nodiraxon Abduraxmon qizi Samarqand viloyati Kattaqo‘rg‘on shahri 8-umumiy o‘rta ta’lim maktabi “Tasviriy san’at” fani o‘qituvchisi ANNOTATSIYA Maqolada tasviriy san’at ta’limida ART texnologiyalarni qo‘llash orqali talabalarning kreativlik kompetensiyasini rivojlantirish masalasi yoritilgan. Unda san’at va raqamli texnologiyalar uyg‘unligining o‘quv jarayoniga ta’siri, zamonaviy pedagogik metodlarning afzalliklari hamda o‘qituvchining ijodiy yondashuvi misolida talabalarning ijodkorlik qobiliyatlarini shakllantirish yo‘llari tahlil qilingan. Amaliy mashg‘ulotlarda ART texnologiyalardan foydalanish samaradorligi muallifning tajribasi asosida ko‘rsatib o‘tilgan. Kalit so‘zlar: ART texnologiya, kreativlik, kompetensiya, ijodiy tafakkur, raqamli ta’lim, tasviriy san’at, metodika. АННОТАЦИЯ В статье рассматривается проблема развития творческой компетентности учащихся посредством использования ART-технологий в изобразительном образовании. Анализируется влияние сочетания искусства и цифровых технологий на образовательный процесс, преимущества современных педагогических методов и способы формирования творческих способностей учащихся на примере творческого подхода учителя. На основе опыта автора демонстрируется эффективность использования ART-технологий на практических занятиях. ABSTRACT The article discusses the issue of developing students’ creative competence through the use of ART technologies in fine arts education. It analyzes the impact of the combination of art and digital technologies on the educational process, the advantages of modern pedagogical methods, and ways to form students’ creative abilities using the example of a teacher’s creative approach. The effectiveness of using ART technologies in practical classes is demonstrated based on the author’s experience.
INTERNATIONALSCIENCES, EDUCATION AND NEW LEARNING TECHNOLOGIES VOLUME 2 | ISSUE 6 | 2025 https://internationalsciences.org/ | Social Sciences and Humanities | October, 2025 200 KIRISH Zamonaviy ta’lim tizimi innovatsion texnologiyalarni joriy etmasdan rivojlana olmaydi. Bugungi kunda tasviriy san’at ta’limida ART texnologiyalarni o‘quv jarayoniga qo‘llash nafaqat o‘quvchini, balki o‘qituvchini ham yangicha fikrlashga, ijodkorlikka undaydi. Kreativlik – bu shaxsning yangicha fikrlash, o‘ziga xos yechim topish, estetik idrok orqali ijodiy mahsulot yaratish qobiliyatidir. Talabalarda bunday ko‘nikmalarni shakllantirishda o‘qituvchi zamonaviy texnologiyalarni – xususan, raqamli san’at vositalarini qo‘llashi muhimdir. Maqolaning maqsadi – ART texnologiyalar asosida talabalarning kreativlik kompetensiyasini rivojlantirishning samarali metodikasini ishlab chiqish va uni ta’lim jarayonida qo‘llash tajribasini ko‘rsatishdan iborat. ASOSIY QISM ART texnologiyalar (inglizcha Art Technology) — san’at va texnologiya uyg‘unligiga asoslangan o‘qitish tizimidir. U talabaning ijodiy fikrlashini faollashtiradi, o‘z g‘oyasini zamonaviy raqamli vositalar yordamida ifodalash imkonini beradi. Tasviriy san’at darslarida ART texnologiyalarning quyidagi turlaridan samarali foydalanish mumkin: • Raqamli grafik dasturlar: Adobe Photoshop, Corel Painter, Procreate, Krita; • Sun’iy intellekt asosidagi tasvir generatorlari: Canva AI, DALL·E, Bing Image Creator; • Interfaol platformalar: Padlet, Jamboard, yoki Figma kabi onlayn kollaj vositalari. Bu vositalar yordamida talabalarga quyidagi topshiriqlar beriladi: “Rang uyg‘unligi” mavzusida raqamli natyurmort yaratish“Madaniy meros” mavzusida milliy naqshlardan foydalangan holda posterdizayn tayyorlash “Tabiat va inson uyg‘unligi” mavzusida 3D vizual obraz yaratish.Bunday mashg‘ulotlar natijasida talabalar o‘z ishiga ijodiy yondashadi, rang, kompozitsiya va ifoda vositalarini mustaqil tanlay oladi.Zamonaviy ta’lim jarayonida ART texnologiyalar (ya’ni raqamli san’at, multimedia, virtual reallik, sun’iy intellekt asosidagi ijodiy platformalar) talabalarning kreativ fikrlash, mustaqil izlanish va yangilik yaratish salohiyatini oshirishda muhim o‘rin egallaydi. Bu texnologiyalar nafaqat o‘quv jarayonini zamonaviylashtiradi, balki shaxsning ijodiy imkoniyatlarini ochib beradi.ART texnologiyalari talabalarga turli san’at uslublarini, rang uyg‘unliklarini, kompozitsion yechimlarni eksperiment tarzida sinab ko‘rish imkonini beradi. Masalan, raqamli grafik dasturlarda bir xil g‘oyani turlicha ifodalash orqali talaba o‘zining estetik didi va tanqidiy fikrlashini o‘stiradi.
INTERNATIONALSCIENCES, EDUCATION AND NEW LEARNING TECHNOLOGIES VOLUME 2 | ISSUE 6 | 2025 https://internationalsciences.org/ | Social Sciences and Humanities | October, 2025 201 XULOSA ART texnologiyalarni ta’lim jarayoniga tatbiq etish talabalarning kreativlik kompetensiyasini rivojlantirishning samarali yo‘lidir. U san’atni texnologiya bilan uyg‘unlashtirib, ijodiy tafakkur, mustaqil qaror qabul qilish, estetik idrok va innovatsion fikrlashni rivojlantiradi. Shu boisdan tasviriy san’at ta’limida raqamli platformalar, interfaol vositalar va grafik dasturlardan muntazam foydalanish o‘qituvchining metodik mahoratini ham, talabalar ijodiy salohiyatini ham yuksaltiradi. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI: (REFERENCES) 1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Ta’lim tizimini raqamlashtirish to‘g‘risida”gi PQ-60-son qarori, 2022-yil. 2. Eisner, E. The Arts and the Creation of Mind. Yale University Press, 2019. 3. Henriksen, D. The Role of Creativity in Art and Design Education. Springer, 2020. 4. Anderson, T. Art-based Pedagogies in Digital Learning Environments. Routledge, 2022. 5. Xaydarova G. “Tasviriy san’atda innovatsion texnologiyalardan foydalanish metodikasi.” Pedagogik ta’lim jurnali, 2023. 6. Yuldasheva M. “Talabalarda ijodiy tafakkurni shakllantirishning metodik asoslari.” San’at ta’limi, 2024. 7. Abdullayev N. “Raqamli texnologiyalar vositasida o‘qitishning pedagogik afzalliklari.” UzPED jurnali, 2023.