ART TEXNOLOGIYALARI VOSITASIDA TALABALARNING KREATIVLIK KOMPETENSIYASINI RIVOJLANTIRISH METODIKASINI TAKOMILLASHTIRISH TALABALARNING KREATIVLIK KOMPETENSIYASINI RIVOJLANTIRISHNING NAZARIY ASOSLARI

“INTERNATIONAL CONFERENCE ON INNOVATIVE DEVELOPMENT OF EDUCATION” 2025/1 141 DOI: https://10.5281/zenodo.17475935 ART TEXNOLOGIYALARI VOSITASIDA TALABALARNING KREATIVLIK KOMPETENSIYASINI RIVOJLANTIRISH METODIKASINI TAKOMILLASHTIRISH TALABALARNING KREATIVLIK KOMPETENSIYASINI RIVOJLANTIRISHNING NAZARIY ASOSLARI Abdusattorova Nodiraxon Abduraxmon qizi Samarqand viloyati, Kattaqo‘rg‘on shahar 8-umumiy o‘rta ta’lim maktabi Tasviriy sanʼat fani o‘qituvchisi E-mail: abdusattorovanodiraxo[email protected] KIRISH Zamonaviy ta’lim tizimida talabalarning kreativ fikrlash qobiliyatini rivojlantirish eng muhim pedagogik vazifalardan biri hisoblanadi. Kreativlik kompetensiyasi — bu shaxsning yangicha yondashuv, noodatiy fikrlash, muammolarga original yechim topish va ijodiy faoliyatni samarali tashkil etish qobiliyatidir. ART texnologiyalari esa, san’at, dizayn va raqamli texnologiyalarni birlashtirgan holda talabalarda kreativ salohiyatni rivojlantirishning zamonaviy metodik vositasi sifatida qaraladi. Mazkur tadqiqotning dolzarbligi shundaki, bugungi raqamli davrda ta’lim jarayonida ijodkorlikni faollashtirish uchun innovatsion yondashuvlar zarurdir. Tadqiqotning maqsadi — ART texnologiyalari vositasida talabalarning kreativlik kompetensiyasini rivojlantirish metodikasini nazariy jihatdan asoslab, uning takomillashtirish yo‘llarini ishlab chiqishdan iborat. Tadqiqotning vazifalari quyidagilardan iborat: 1. Kreativlik kompetensiyasi tushunchasining psixologik-pedagogik mazmunini tahlil qilish. 2. ART texnologiyalarining ta’lim jarayonidagi o‘rni va afzalliklarini aniqlash. “INTERNATIONAL CONFERENCE ON INNOVATIVE DEVELOPMENT OF EDUCATION” 2025/1 142 3. Kreativlikni rivojlantirishda zamonaviy metodlardan foydalanish imkoniyatlarini asoslash. 4. ART texnologiyalari asosida kreativlikni rivojlantirish metodikasini takomillashtirish yo‘llarini ishlab chiqish. ASOSIY QISM Kreativlik kompetensiyasining nazariy asoslari psixologik, pedagogik va san’atshunoslik jihatlarida o‘rganilgan. Psixologlar fikricha, kreativlik inson tafakkurining yuqori darajadagi faolligini ifodalaydi (Guilford, Torrance, Fromm). Pedagogik yondashuvda esa kreativlik — bu o‘quvchi yoki talabaning mustaqil, original, innovatsion fikr yuritish va badiiy ijodiy faoliyatda ishtirok etish qobiliyatidir. Shu nuqtai nazardan, ta’lim jarayonida ART texnologiyalarini qo‘llash kreativlik kompetensiyasining tarkibiy qismlarini — bilim, ko‘nikma, qadriyat, motivatsiya va refleksiyani rivojlantirishga xizmat qiladi. ART texnologiyalariga raqamli san’at, grafik dizayn,vizual kommunikatsiya, 3D modellash, raqamli rasm va animatsiya kabi yo‘nalishlar kiradi. Ular orqali talabalarda estetik did, kompozitsion fikrlash, vizual ifoda va dizayn tafakkuri rivojlanadi. Bu texnologiyalar yordamida talaba o‘z g‘oyasini raqamli muhitda ijodiy shaklda ifoda eta oladi. Ta’lim jarayonida ART texnologiyalarini qo‘llash interfaol metodlar bilan uyg‘unlashtirilsa, ijodkorlik yanada kuchayadi. Masalan, loyiha asosida o‘qitish, kollaborativ ijod, problemali topshiriqlar orqali talabalarning kognitiv va affektiv sohalari faollashadi. Metodik jihatdan qaraganda, kreativlik kompetensiyasini rivojlantirishda quyidagi tamoyillar muhim: individual yondashuv, motivatsiya va refleksiya, integratsiya, ijodiy muhit yaratish, baholashning sifatli mezonlarini ishlab chiqish. Takomillashtirilgan metodika o‘qituvchi faoliyatini faqat bilim berishdan ko‘ra, yo‘naltiruvchi va ijodiy muhit tashkil etuvchiga aylantiradi. Talabalar ART texnologiyalari yordamida kompozitsion tajriba o‘tkazadilar, rang uyg‘unligini o‘rganadilar, vizual tahlilni chuqurlashtiradilar. “INTERNATIONAL CONFERENCE ON INNOVATIVE DEVELOPMENT OF EDUCATION” 2025/1 143 XULOSA Yuqoridagi nazariy tahlillar asosida shuni ta’kidlash mumkinki, ART texnologiyalari talabalarning kreativlik kompetensiyasini rivojlantirishda samarali vositadir. Ular orqali o‘quvchi yoki talaba nafaqat yangi bilim oladi, balki ularni amaliyotda ijodiy tarzda qo‘llash imkoniga ega bo‘ladi. Takomillashtirilgan metodika o‘qituvchiga kreativ muhitni shakllantirish, talabalarda mustaqil fikrlash, estetik idrok va badiiy tafakkurni rivojlantirish imkonini beradi. Shunday qilib, ART texnologiyalarini ta’lim jarayoniga integratsiya qilish zamonaviy pedagogik jarayonning muhim yo‘nalishlaridan biridir. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI: (REFERENCES) 1. Guilford J. P. Creativity: Its Measurement and Development. – New York, 1975. 2. Torrance E. P. The Nature of Creativity. – Cambridge University Press, 1988. 3. Karimov B. “Zamonaviy ta’lim jarayonida kreativlikni rivojlantirish yo‘llari.” – Toshkent: Fan, 2022. 4. Omonov A. “ART texnologiyalari va ularning ta’limdagi roli.” – Pedagogika jurnali, №3, 2023. 5. Saidova M. “Kreativlik kompetensiyasi tushunchasining psixologik asoslari.” – Ilmiy axborot, №1, 2024. 6. Amabile T. M. Creativity in Context. – Boulder, CO: Westview Press, 1996. 7. Csikszentmihalyi M. Creativity: Flow and the Psychology of Discovery and Invention. – Harper Collins, 1996. 8. Omonov A. ART texnologiyalari va ularning ta’lim jarayonidagi roli. – “Pedagogika” jurnali, №3, 2023. 9. Karimov B. Zamonaviy ta’lim jarayonida kreativlikni rivojlantirish yo‘llari. – Toshkent: Fan, 2022. 10. Saidova M. Kreativlik kompetensiyasi tushunchasining psixologik asoslari. – “Ilmiy axborot” jurnali, №1, 2024.