SAID AHMAD IJODIDA OBRAZ YARATISH MAHORATI

ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 10, issue 1, Oktabr 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAK Index bazalari : research gate, research bib. Qo’shimcha index bazalari: zenodo, open aire. google scholar. Original article 1505 SAID AHMAD IJODIDA OBRAZ YARATISH MAHORATI Samarkand state pedagogical institute Teacher: Muqimova Durdona Baxtiyarovna Student: Jo’rayeva Mushtariybonu Jahongirovna Annotatsiya: Maqolada o‘zbek adabiyotining yirik vakili Said Ahmad ijodida obraz yaratish mahorati tahlil qilinadi. Adibning hikoya va romanlarida inson ruhiyati, shaxs va jamiyat o‘rtasidagi munosabatlar, psixologik ziddiyatlar badiiy ifodasini topgani yoritiladi. “Ufq” trilogiyasi, “Cho‘l burguti”, “Bo‘ston”, “Odam va bo‘ri” kabi asarlar misolida yozuvchining uslubi, estetik qarashlari va obraz yaratishdagi o‘ziga xosligi ko‘rsatib o‘tiladi. Tadqiqotda Said Ahmad asarlarida badiiy obraz inson ruhining estetik ifodasi sifatida talqin etiladi. Kalit so‘zlar. Said Ahmad, o‘zbek nasri, badiiy obraz, psixologik tahlil, “Ufq” trilogiyasi, realizm, inson ruhiyati, milliy adabiyot, obraz yaratish mahorati, estetik tafakkur. Аннотация. В статье анализируется мастерство создания образов в творчестве Саида Ахмада, яркого представителя узбекской литературы. В рассказах и романах писателя особое внимание уделяется художественному воплощению человеческой психики, взаимоотношений личности и общества, психологических конфликтов. Авторский стиль, эстетические взгляды и своеобразие в создании образов раскрываются на примере таких произведений, как трилогия «Горизонт», «Пустынный орёл», «Бостон», «Человек и волк». В исследовании художественный образ в произведениях Саида Ахмада трактуется как эстетическое выражение человеческого духа. Ключевые слова. Саид Ахмад, узбекская проза, художественный образ, психологический анализ, трилогия «Горизонт», реализм, психика человека, национальная литература, мастерство создания образов, эстетическое мышление. Annotation. The article analyzes the skill of creating images in the work of Said Ahmad, a prominent representative of Uzbek literature. The writer's stories and novels highlight the artistic expression of the human psyche, the relationship between the individual and society, and psychological conflicts. The author's style, aesthetic views, and originality in creating images are shown on the example of such works as the "Horizon" trilogy, "The Desert Eagle", "Boston", and "Man and the Wolf". The study interprets the artistic image in Said Ahmad's works as an aesthetic expression of the human spirit. Key words. Said Ahmad, Uzbek prose, artistic image, psychological analysis, "Horizon" trilogy, realism, human psyche, national literature, image-making skills, aesthetic thinking. O‘zbek adabiyoti taraqqiyoti tarixida inson ruhiyati, ichki kechinmalarini badiiy tahlil asosida yoritish an’analari Oybek, G‘afur G‘ulom, Abdulla Qahhor kabi yirik so‘z san’atkorlari ijodida alohida o‘rin tutadi. Ularning badiiy maktabi, ruhiy tahlil, psixologik obraz yaratishdagi mahorati keyingi avlod ijodkorlariga, jumladan, Said Ahmadga kuchli ta’sir ko‘rsatgan. Said Ahmad o‘z ijodida ustozlari ijodiy tajribasini chuqur o‘zlashtirgan holda, uni yangi davr voqeligi va zamonaviy inson ruhiyatining murakkab qatlamlarini ochish vositasiga aylantirdi. Adibning ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 10, issue 1, Oktabr 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAK Index bazalari : research gate, research bib. Qo’shimcha index bazalari: zenodo, open aire. google scholar. Original article 1506 hikoya va romanlarida Oybekning ruhiy tasvir an’analari, G‘afur G‘ulomning yumori hamda Abdulla Qahhorning bayondagi ixchamlik va aniqligi uzviy uyg‘unlikda namoyon bo‘ladi. Said Ahmad ijodida obraz yaratish muammosi yozuvchining badiiy tafakkurini, estetik qarashlarini, shuningdek, adabiy an’analar bilan zamonaviylikni uyg‘unlashtirish qobiliyatini yoritadi. Uning “Cho‘l burguti”, “Bo‘ston”, “Odam va bo‘ri”, “To‘yboshi”, “Hukm”, “Jimjitlik” kabi asarlarida insonning ijtimoiy-axloqiy qiyofasi, ruhiy ziddiyatlari, ichki iztiroblari va umuminsoniy qadriyatlar badiiy obrazlar orqali mujassam ifodasini topgan. Adibning hikoya va qissalarida har bir obraz ijtimoiy qatlamlar, davr talablari, insoniy qadriyatlar kesishgan nuqtada yaratilgan bo‘lib, unda milliy ruh, xalqona tafakkur va hayotiylik kuchli namoyon bo‘ladi. Shuning uchun ham Said Ahmad nasrida obrazlar statik emas, balki dinamik – o‘zgaruvchan, tafakkur bilan uyg‘un holda shakllanadi. Obraz yaratish mahorati masalasi adabiyotshunoslikda eng muhim estetik mezonlardan biri hisoblanadi. Badiiy obraz adabiy asarning mazmuniy va g‘oyaviy markazida turadi. Adabiyotshunos olima N. Qosimovaning ta’kidlashicha, “badiiy obraz san’atning mohiyatini belgilovchi markaziy tushuncha bo‘lib, u orqali ijodkor hayotni estetik anglaydi va qayta yaratadi”1. Shu jihatdan, Said Ahmad ijodini tahlil qilishda obrazning falsafiy, psixologik va estetik qatlamlarini aniqlash, ularni adibning individual uslubi bilan bog‘liq holda o‘rganish dolzarb ilmiy masala sifatida e’tirof etiladi. Uning qahramonlari hayotga, mehnatga, insoniy qadriyatlarga mehr bilan qaraydigan, ichki ziddiyatlarni kechiradigan, ammo irodaviy jihatdan barkamol shaxslardir. Bugungi kunda Said Ahmad ijodini badiiy tafakkur, ruhiy tahlil va obraz yaratish mahorati nuqtayi nazaridan o‘rganish o‘zbek nasrining taraqqiyot bosqichlarini yanada chuqur anglash imkonini beradi. Zero, adib o‘z asarlarida inson ruhiyatini milliy qadriyatlar, tarixiy xotira, axloqiy me’yorlar bilan uyg‘unlashtirib, o‘zbek nasrida badiiy psixologizmning yangi bosqichini boshlab berdi. Shunday qilib, “Said Ahmad ijodida obraz yaratish mahorati” mavzusining dolzarbligi adibning o‘zbek adabiyoti tarixidagi o‘rni, badiiy uslubining o‘ziga xosligi va inson ruhiyatini tasvirlashdagi mahoratini ilmiy jihatdan tahlil etish zarurati bilan belgilanadi. Badiiy obraz tushunchasi adabiyotshunoslikdagi eng markaziy kategoriyalardan biri hisoblanadi. Obrazning mohiyatini aniqlash, avvalo, uning lingvogenetik ildizlariga e’tibor qaratishni taqozo etadi. “Obraz” so‘zi qadimgi slavyan tilidagi “raz” (chiziq) ildizidan kelib chiqqan bo‘lib, “obrazit” (“chizib, yo‘nib shakl berish”) fe’lidan hosil bo‘lgan2. Shu jihatdan “obraz” so‘zi “chizilgan, o‘yilgan shakl” yoki “tasviriy ko‘rinish” ma’nosini anglatadi. Dastlabki davrlarda u diniy tasvirlar — Iisus Xristosning san’at asarlaridagi qiyofalari bilan bog‘liq bo‘lgan. Keyinchalik esa “obraz” so‘zi keng ma’no kasb etib, inson ongida vujudga keladigan har qanday badiiy ifoda, tasvir, fikr yoki his-tuyg‘uning san’atkorona shakliga aylandi. Adabiyotshunoslikda “badiiy obraz” deganda hayotiy voqelikning yozuvchi tafakkurida qayta ishlangan, san’atkorlik bilan umumlashtirilgan va estetik shaklga solingan ifodasi tushuniladi. Badiiy obraz san’atkor tafakkurining mahsuli sifatida voqelikni nafaqat tasvirlaydi, balki unga ma’naviy, falsafiy mazmun beradi, shu orqali o‘quvchining estetik idrokini boyitadi. 1Qosimova, N. Adabiyotshunoslik nazariyasi asoslari. Toshkent: Fan va texnologiya, 2016. 2В.Г.Белинский. Адабий орзулар, Т., Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриёти, 1977, 101-бет ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 10, issue 1, Oktabr 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAK Index bazalari : research gate, research bib. Qo’shimcha index bazalari: zenodo, open aire. google scholar. Original article 1507 Said Ahmad ijodi ana shu obrazlilikning yorqin namunasi bo‘lib xizmat qiladi. Uning asarlarida tasvirlangan shaxslar, holatlar, voqealar hayotiy bo‘lishi bilan birga, chuqur ramziy va falsafiy mazmunga ega. Adib har bir qahramonning ichki olamini, ruhiy kechinmalarini, ijtimoiy muhit bilan o‘zaro aloqasini nozik psixologik mahorat bilan yoritadi. “Cho‘l burguti”, “Odam va bo‘ri”, “Bo‘ston” singari hikoyalarida inson va tabiat, jamiyat va shaxs, orzu va haqiqat o‘rtasidagi murakkab ziddiyatlar badiiy obrazlar orqali ochib beriladi. Bu asarlardagi obrazlar hayotning ko‘p qirrali manzarasini, inson ruhining ziddiyatli kechinmalarini ifoda etadi. Demak, badiiy obraz — bu hayotning san’atkor tafakkuridan o‘tgan, umumlashtirilgan va estetik shaklga solingan aksi bo‘lib, Said Ahmad ijodida u o‘zining teran falsafiyligi, psixologik chuqurligi va milliy ruh bilan sug‘orilganligi bilan ajralib turadi. Adibning obraz yaratish mahorati Oybekning ruhiy tahliliga, Abdulla Qahhorning ixcham bayon uslubiga va G‘afur G‘ulomning yumoriga hamohang tarzda rivojlanib, o‘zbek nasrida o‘ziga xos badiiy maktabni vujudga keltirdi. O‘zbek hikoyanavisligi taraqqiyotiga so‘z san’ati bilan ulkan hissa qo‘shgan bir qator yetuk ijodkorlar mavjud. Bunday iste’dod sohiblaridan biri Said Ahmaddir. Adibning bir qator hikoyalarida inson va jamiyatning dialektik birligi o‘zining badiiy ifodasini topgan, chunki inson qaysidir muhitda shakllanadi, yuksaladi, tabiiyki, bu xususiyat uning xarakteri shakllanishiga ham o‘zining sezilarli ta’sirini ko‘rsatadi. Inson qismati jamiyat, tabiat, borliq bilan chambarchas bog‘liq ekan, uning fazilatlariga, ruhiy-ma’naviy olamiga sezilarli ta’sirini ko‘rsatadi. Adabiyotshunos olim D.Quronov qayd qilganidek: “Odam va qismat, shaxs va uning taqdir bitigi o‘rtasidagi munosabatni estetik tadqiq etish adabiyotshunoslik ilmi oldidagi dolzarb muammolardan biridir. Sho‘rolar zamonida odam ijtimoiy munosabatlarining natijasi debgina talqin etilardi. U oqibat edi va uning har bir xatti-harakatini oldindan belgilash, lozim bo‘lsa, o‘zgartirib yuborish mumkin deb hisoblanardi”3[5; 93]. Qo‘shimcha qilmoqchimizki, Said Ahmad asarlarida insonning badiiy obraz sifatida gavdalanishi endilikda ijtimoiy tizim doirasidagi “tayyor” shaxs emas, balki o‘z taqdirini anglay oladigan, hayot sinovlari orqali shakllanadigan mustaqil shaxs sifatida talqin etiladi. Adib o‘z qahramonlarini muayyan g‘oyaviy qoliplar ichida emas, balki hayotning o‘zidan olingan voqealar va ruhiy kechinmalar orqali yoritadi. Shu jihatdan, yozuvchi obraz yaratishda inson tabiatining ziddiyatli tomonlarini ochish, uning ichki iztirob va kechinmalarini ko‘rsatish orqali realizmning yangi bosqichiga ko‘tariladi. Said Ahmad qahramonlari jamiyat va zamon bilan to‘qnashgan, ammo bu to‘qnashuv ularning ruhiy o‘sishini, hayotiy tajriba orttirishini ta’minlaydi. Adib “Ufq”, “Hukm”, “Qadrdon dalalar” kabi asarlarida insonning tashqi faoliyatidan ko‘ra ichki kechinmalarini, ruhiy iztirobini, o‘zo‘zini anglash jarayonini chuqur tahlil qiladi. Bu esa adabiyotdagi inson konsepsiyasining yangi bosqichini — psixologik chuqurlik va ma’naviy yuksaklik bosqichini ifodalaydi. Said Ahmad asarlarida qahramonlar o‘z hayotining shunchaki guvohi emas, balki faol ishtirokchisidir. Ular harakatda, izlanishda, qarama-qarshiliklar og‘ushida yashaydilar. Shu bois, yozuvchining hikoyalarida inson obrazi turli ruhiy holatlar — quvonch, g‘am, pushaymonlik, 3Қуронов Д. Ёниқ сўз. Адабий ўйлар. – Toшкент: Янги аср авлоди, 2006. – 548 б. ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 10, issue 1, Oktabr 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAK Index bazalari : research gate, research bib. Qo’shimcha index bazalari: zenodo, open aire. google scholar. Original article 1508 umid va iztirob orqali ochiladi. Ayniqsa, “Cho‘l burguti”, “Odam va bo‘ri”, “Ufq” kabi asarlarda inson va uning vijdoni o‘rtasidagi kurash asosiy dramatik o‘q sifatida namoyon bo‘ladi. Natijada, Said Ahmad ijodi o‘zbek nasrida badiiy obrazning psixologik talqini, shaxs va jamiyat munosabatining falsafiy yoritilishi bilan ajralib turadi. Uning asarlari nafaqat davr voqealarining badiiy in’ikosi, balki inson ruhiyatining murakkab qatlamlarini o‘rganishga qaratilgan chuqur hayotiy kuzatuv mahsulidir. O‘zbek hikoyachiligini yuksak bosqichga ko‘targan, so‘z san’atining nozik jihatlarini chuqur his qilgan jasoratli adib Abdulla Qahhor Said Ahmad ijodi haqida so‘z yuritar ekan, shunday fikrlarni bildiradi: “Bu sof hayot, yozuvchining qalbini o‘rtagan, ardoqlagan, unga ilhom bergan hayot tasviri, og‘ir va shu bilan birga, go‘zal, mungli va shu bilan birga farahbaxsh, musibatga to‘la va shu bilan birga odamga quvvat beradigan umid, uning boshini “toshdan” qiladigan ishonch barq urib turgan haqiqiy hayot manzarasidir”4. Adibning ushbu so‘zlarida Said Ahmad asarlarining ichki mohiyati, undagi insoniy ruh, hayot falsafasi va qismatning teran tasviri mujassamdir. Darhaqiqat, yozuvchining ijodida inson hayoti, uning quvonch va iztiroblari, orzu va armonlari badiiylik bilan uyg‘unlashib, o‘ziga xos hayot manzarasiga aylanadi. Iste’dodli yozuvchi qayd qilganidek, Said Ahmad ijodi turfa ohanglarga boy bo‘lib, uning asarlarida inson ruhiyatining murakkab qatlamlari, hayotning go‘zallik va fojiaviy jihatlari bir butunlikda ifodalanadi. Adib hayotning achchiq haqiqatlarini estetik zavq bilan tasvirlab, inson ruhiyatini o‘ziga xos samimiyat va lirizm orqali yoritadi. Uning ijodida fojia ham, quvonch ham hayot haqiqatining tarkibiy qismi sifatida talqin etiladi. Adabiyotshunos Umarali Normatov qayd qilganidek: “Said Ahmad qahramonlarini bevosita tabiat qo‘ynida – tog‘larda, yaylovlarda, cho‘llarda, dalalarda, qirlarda harakat qiladilar, ular nuqul tabiat quchog‘iga, kenglikka, ufqlarga talpinadilar. Adib ona tabiatning maftuni, yoniq kuychisi sifadida ish ko‘radi, xususan, Ona vodiy – Farg‘ona manzaralarini alohida bir mehr, samimiyat bilan qalamga oladi. Uning asarlarida tabiat – bir oromgoh, siqilgan, zerikkan ko‘ngillarga taskin beruvchi maskan, o‘quvchiga zavq-shavq, lirik kayfiyat uyg‘otuvchi poetik borliq”5. Darhaqiqat, inson tabiat, olam va jamiyat bilan uzviy aloqada shakllanar ekan, Said Ahmad bu uyg‘unlikni o‘z asarlarida falsafiy-badiiy darajaga ko‘taradi. Adib tabiat manzaralarini shunchaki fon sifatida emas, balki inson ruhiyatini ochuvchi, uning ichki kechinmalarini ifodalovchi vosita sifatida qo‘llaydi. “Muhabbatning tug‘ilishi” hikoyasida tabiat manzaralari orqali inson qalbidagi sokinlik, orom, hayotbaxsh tuyg‘ular yoritiladi. Xuddi shuningdek, “Oydin kechalalar”, “Iqbol chiroqlari”, “Tog‘ afsonasi” kabi asarlarida ham tabiat va inson birligi markaziy g‘oyaviy mezon sifatida namoyon bo‘ladi. Bu esa Said Ahmad asarlarining badiiy poetikasida tabiat tasvirining ramziy, ruhiy va estetik vazifasini yuksak darajaga olib chiqadi. Said Ahmadning “Ufq” trilogiyasi (1964–1974) o‘zbek adabiyotida muhim o‘rin egallagan asarlardan biri bo‘lib, u xalqimiz hayotining nisbatan qisqa, ammo mazmun-mohiyat jihatidan 4Қаҳҳор, Абдулла. Асарлар. Олти томлик. Олтинчи том. – Тошкент: Ғафур Ғулом, 1971. – 420 б. 5Норматов У. Уфқларнинг чин ошиғи (Саид Аҳмаднинг ижодий йўли, адиб билан суҳбатлар). – Тошкент: Yurist-media markazi, 2008. – 96 б. ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 10, issue 1, Oktabr 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAK Index bazalari : research gate, research bib. Qo’shimcha index bazalari: zenodo, open aire. google scholar. Original article 1509 nihoyatda murakkab va dolzarb davrini badiiy talqin etadi. Asarda Ikkinchi jahon urushi, urush yillari va urushdan keyingi davr voqealari yuksak badiiy mahorat, chuqur falsafiy mushohada va psixologik tahlil asosida tasvirlangan. Yozuvchi inson qalbining eng nozik kechinmalarini, xalqning urush yillaridagi fidoiyligi va sabr-toqatini o‘ziga xos uslubda aks ettiradi. “Ufq” romani o‘zbek xalqining urush davridagi irodasini, og‘ir sinovlar orasida ham insoniylik, sadoqat va vatanparvarlik tuyg‘ularini saqlab qolganligini ko‘rsatadi. Asarning markazida hayotiy va milliy ruh bilan yo‘g‘rilgan obrazlar tizimi turadi. Ikromjon, Jannat xola, Azizxon, Dildor, Asrora singari obrazlar xalq hayotining yorqin timsollari sifatida gavdalanadi. Said Ahmad har bir obrazni nafaqat tashqi xatti-harakat, balki ichki kechinmalar orqali yoritadi. Masalan, Ikromjon obrazi mehnatkash, sadoqatli va vatanparvar inson timsolida gavdalanadi; u urushdan bir oyog‘idan ajralgan holda qaytsa-da, ruhiy matonatini yo‘qotmaydi. Jannat xola esa mehribon, ammo taqdir zarbalaridan sinib ketgan onalar avlodining ramzidir. Shu o‘rinda yozuvchi obrazlar orqali xalqimizning fojiali taqdirini, urush yillarida yuzaga kelgan axloqiy-ruhiy inqirozlarni badiiy tahlil qiladi. Roman trilogiya shaklida yozilgan bo‘lib, uch qismdan — “Qirq besh kun”, “Hijron kunlarida” va “Ufq bo‘sag‘asida” nomli bo‘limlardan tashkil topgan. Bu asarlar o‘zaro uzviy bog‘liq bo‘lib, har biri ma’lum tarixiy bosqichni yoritadi. “Qochoq” deb nomlangan bobda yozuvchi urushning inson taqdiriga olib kelgan og‘riqli oqibatlarini psixologik tahlil qiladi. Tursunboy obrazi orqali adib urushning insoniylikni yemiruvchi, oilalarni vayron qiluvchi kuch sifatidagi mohiyatini fosh etadi. Tursunboyning qochoqligi shunchaki qo‘rqoqlik emas, balki inson ruhiyatini izdan chiqargan urush fojiasining timsolidir. Onasi Jannat xolaning iztirobi, otasi Ikromjonning ichki kurashi esa millatning umumiy ruhiy kechinmalarini ifodalaydi. Said Ahmadning “Ufq” romanida til va uslub masalasi ham alohida e’tiborga loyiqdir. Yozuvchi so‘z tanlash, kinoya, kesatish, o‘xshatish kabi badiiy vositalardan mohirlik bilan foydalanadi. Uning uslubida o‘zbek tilining xalqona ohangi, milliy ruh va tabiiylik uyg‘unlashgan. Har bir so‘z, har bir dialog o‘z o‘rnida, o‘z ma’nosida qo‘llanilgan bo‘lib, ularning barchasi obrazlarning tabiiylik darajasini oshiradi. Adibning bu jihati Oybekning psixologik tahlil mahorati, Abdulla Qahhorning ixcham va lo‘nda bayon uslubi hamda G‘afur G‘ulomning yumor elementlari bilan uyg‘unlikda namoyon bo‘ladi. Asarda Tursunboy va Jannat xola o‘rtasidagi ziddiyat, Ikromjonning o‘g‘liga nisbatan achchiq, ammo adolatli munosabati orqali yozuvchi axloqiy muammolarni o‘rtaga tashlaydi. “Ufq” romanining g‘oyaviy markazida insonning irodasi, vijdoni va vatanparvarlik tuyg‘usi turadi. Urush fojiasini qoralash, insoniy qadriyatlarni himoya qilish asarning asosiy maqsadi sifatida ko‘zga tashlanadi. Shu jihatdan, “Ufq” nafaqat tarixiy davrni aks ettiruvchi badiiy manzara, balki insoniyatni urush balosidan asrashga da’vat etuvchi falsafiy asardir. Xulosa qilib aytganda, Said Ahmad ijodi o‘zbek nasrida inson ruhiyatini, ichki kechinmalarini, ijtimoiy va ma’naviy ziddiyatlarini badiiy tahlil asosida yoritishning yangi bosqichini boshlab bergan. Uning asarlarida hayotiylik, falsafiylik va psixologizm uyg‘unlashib, milliy nasrning estetik mezonlarini boyitgan. Adib yaratgan obrazlar – Ikromjon, Jannat xola, Azizxon, Dildor, Tursunboy kabi qahramonlar xalqning o‘ziga xos dunyoqarashini, ruhiy qat’iyatini, insoniy fazilatlarini ifoda etuvchi yuksak badiiy timsollardir. Yozuvchi insonni ijtimoiy tizimning mahsuli sifatida emas, balki o‘z taqdirini anglaydigan, hayot sinovlari orqali kamol topadigan mustaqil shaxs sifatida tasvirlab, o‘zbek adabiyotida badiiy obraz yaratishning yangi yo‘nalishini shakllantirdi. ISSN: 3030-3931, Impact factor: 7,241 Volume 10, issue 1, Oktabr 2025 https://worldlyjournals.com/index.php/Yangiizlanuvchi worldly knowledge OAK Index bazalari : research gate, research bib. Qo’shimcha index bazalari: zenodo, open aire. google scholar. Original article 1510 Shuningdek, Said Ahmadning “Ufq” trilogiyasi, “Cho‘l burguti”, “Bo‘ston”, “Odam va bo‘ri” kabi asarlari o‘zbek adabiyotida psixologik nasrning yetuk namunalari sifatida alohida ahamiyat kasb etadi. Adibning tili xalqona, uslubi tabiiy, badiiy tafakkuri esa chuqur falsafiylik bilan sug‘orilgan. U inson ruhiyatini tabiat va jamiyat bilan uzviy aloqada tasvirlab, milliy ruh va umuminsoniy qadriyatlarni uyg‘unlashtirgan holda o‘z ijodiy maktabini yaratdi. Shu bois, Said Ahmad asarlari bugungi o‘zbek adabiyoti taraqqiyotini anglashda ham, zamonaviy inson ma’naviyatini tahlil etishda ham muhim nazariy va badiiy manba bo‘lib xizmat qiladi. References 1. Qosimova, N. Adabiyotshunoslik nazariyasi asoslari. Toshkent: Fan va texnologiya, 2016. 2. В.Г.Белинский. Адабий орзулар, Т., Ғафур Ғулом номидаги Адабиёт ва санъат нашриёти, 1977, 101-бет 3. Қаҳҳор, Абдулла. Асарлар. Олти томлик. Олтинчи том. – Тошкент: Ғафур Ғулом, 1971. – 420 б. 4. Қуронов Д. Ёниқ сўз. Адабий ўйлар. – Toшкент: Янги аср авлоди, 2006. – 548 б. 5. Норматов У. Уфқларнинг чин ошиғи (Саид Аҳмаднинг ижодий йўли, адиб билан суҳбатлар). – Тошкент: Yurist-media markazi, 2008. – 96 б.