TOG'-KON SANOATI KORXONALARIDA ISHLAB CHIQARISH QUVVATLARINI OSHIRISH ORQALI OLMALIQ SHAHRINING IJTIMOIY BARQARORLIGINI TA'MINLASH

ILM FAN YANGILIKLARI KONFERENSIYASI OKTABR ANDIJON,2025 1037 TOG‘-KON SANOATI KORXONALARIDA ISHLAB CHIQARISH QUVVATLARINI OSHIRISH ORQALI OLMALIQ SHAHRINING IJTIMOIY BARQARORLIGINI TA’MINLASH Khudayberdiyeva Marguba Abdukadirovna Doctoral student of the Almalyk branch of the Islam Karimov Tashkent State Technical University Kirish Global raqobat sharoitida sanoat korxonalarining ishlab chiqarish quvvatlarini oshirish iqtisodiyotning barqaror rivojlanishini ta’minlovchi eng muhim vazifalardan biridir. Olmaliq shahrida joylashgan yirik tog‘-kon sanoati korxonalari mamlakat iqtisodiyotida strategik ahamiyatga ega bo‘lib, ularning samarali faoliyati hudud aholisining turmush darajasi, bandlik darajasi va ijtimoiy barqarorligiga bevosita ta’sir qiladi. Ushbu tezisda ishlab chiqarish quvvatlarini oshirish jarayonining ijtimoiy va iqtisodiy ahamiyati tahlil qilinadi. Kalit so‘zlar: Olmaliq, ishlab chiqarish quvvati, modernizatsiya, yangi ish o‘rinlari, ijtimoiy barqarorlik, sanoat rivoji, iqtisodiy samaradorlik. Asosiy qism Olmaliq shahrida ishlab chiqarish quvvatlarini oshirish birinchi navbatda ishlab chiqarish jarayonining modernizatsiyasi bilan bog‘liqdir. Sanoat korxonalarida zamonaviy texnologiyalarni joriy etish, yuqori unumdorlikka ega uskunalarni o‘rnatish hamda ishlab chiqarish jarayonini raqamlashtirish mahsulot hajmini sezilarli darajada oshiradi. Natijada mahsulot sifati yaxshilanib, ishlab chiqarish tannarxi pasayadi, ichki va tashqi bozorda raqobatbardoshlik kuchayadi. Bu esa Olmaliq shahrining iqtisodiy salohiyatini yanada oshiradi. Ishlab chiqarish quvvatlarining kengayishi yangi ish o‘rinlarini yaratishda ham muhim rol o‘ynaydi. Korxonalarda yuzlab yangi mutaxassislarni ish bilan ta’minlash imkoniyati paydo bo‘ladi. Bu nafaqat shahar aholisi uchun bandlikni ta’minlaydi, balki yosh kadrlarning tajriba orttirishiga, ularning malakasini oshirishga xizmat qiladi. Bandlik darajasining ortishi aholining ijtimoiy barqarorligini ta’minlab, turmush darajasini yaxshilaydi. Shu orqali aholining ijtimoiy kayfiyati ham ijobiy tomonga o‘zgaradi. Ishlab chiqarish hajmining ortishi shahar byudjeti uchun ham katta foyda keltiradi. Soliq tushumlarining ko‘payishi ta’lim, sog‘liqni saqlash, transport va boshqa ijtimoiy sohalarga qo‘shimcha mablag‘ yo‘naltirish imkonini beradi. Infratuzilmaning rivojlanishi aholining hayot sifati va farovonligini oshiradi. Bundan tashqari, ishlab chiqarish hajmining oshishi mahalliy tadbirkorlik faoliyatiga ham turtki beradi. Chunki yirik sanoat korxonalarining kengayishi ko‘plab kichik va o‘rta biznes subyektlari bilan hamkorlikni talab qiladi. ILM FAN YANGILIKLARI KONFERENSIYASI OKTABR ANDIJON,2025 1038 Olmaliqda ishlab chiqarish quvvatlarini oshirish ekologik barqarorlik bilan ham uzviy bog‘liqdir. Yangi texnologiyalar va zamonaviy ishlab chiqarish uskunalari ekologik xavfsizlikni ta’minlaydi, chiqindilarni kamaytiradi, tabiiy resurslardan samarali foydalanishga yordam beradi. Bu esa aholining sog‘lig‘ini saqlash va yashash sharoitlarini yaxshilashda muhim ahamiyat kasb etadi. Xulosa Tog‘-kon sanoati korxonalarida ishlab chiqarish quvvatlarini oshirish Olmaliq shahrining ijtimoiy barqarorligi va iqtisodiy rivojlanishini ta’minlovchi asosiy omillardan biridir. Bu jarayon yangi ish o‘rinlari yaratish, aholining bandligini oshirish, byudjet daromadlarini ko‘paytirish va shahar infratuzilmasini rivojlantirishga olib keladi. Natijada, Olmaliq aholisi uchun qulay yashash sharoitlari yaratiladi va hududning xalqaro miqyosdagi obro‘-e’tibori mustahkamlanadi. Foydalanilgan adabiyotlar: 1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Olmaliq kon-metallurgiya kombinati faoliyatini rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Qarori. – Toshkent, 2021. 2. Qodirov, M. Sanoat ishlab chiqarish samaradorligini oshirish omillari. – Toshkent: Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar, 2020. 3. Raxmatov, Sh. Hududiy iqtisodiy rivojlanish va sanoat korxonalari faoliyatining ijtimoiy ta’siri. – Toshkent: Universitet nashriyoti, 2019. 4. OECD. Productivity Growth in Resource-Rich Economies. – Paris, 2020. 5. UNDP Uzbekistan. Sustainable Industrial Development Report. – Tashkent, 2021.