scieee AI-readable full text Open interactive document viewer

दुष्काळ निवारणार्थ आटपाडी पाणी परिषदेचा लढा

पाडळकर, विजय विष्णू; वायदंडे, रमेश रामचंद्र

Abstract

सांगली जिल्ह्यातील दुष्काळग्रस्त भागातील पाणी समस्येच्या निराकरणासाठी आटपाडी पाणी परिषद ही एक ऐतिहासिक जनचळवळ ठरली. या परिषदेची स्थापना ११ जुलै १९९३ रोजी क्रांतिवीर नागनाथ अण्णा नायकवडी यांच्या नेतृत्वाखाली झाली. परिषदेतून कृष्णा खोऱ्यातील पाण्याचे न्याय्य वाटप, जलसिंचन प्रकल्पांना गती, आणि दुष्काळग्रस्त तालुक्यांच्या पाणी हक्कासाठी सतत लढा दिला गेला. या परिषदांच्या माध्यमातून शासनाचे लक्ष पाणी समस्यांकडे वेधले गेले, तसेच टेंभू, म्हैसाळ, ताकारी, नीरा-देवधर अशा योजनांना गती मिळाली. आटपाडी पाणी परिषद ही केवळ पाण्यासाठीची लढाई नसून ग्रामीण जनतेच्या सामाजिक, आर्थिक आणि कृषी पुनरुत्थानाची दिशा देणारी चळवळ ठरली.

Full text

Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-9(A)| September 2025 109 . 1, 2 1 , . .  . . . . . 2 ,  . . , Email-rameshwaydande123@ gmail.com Manuscript ID: JRD -2025-170922 ISSN: 2230-9578 Volume 17 Issue 9(A) Pp.109-112 September 2025 Submitted:23 Aug. 2025 Revised: 4 Sept. 2025 Accepted: 21 Sept. 2025 Published: 30 Sept. 2025  .   . , , . , , , , - . , . : , , , , , , , , , , . :-   󰬎󰮇 󰬉  󰬉󰲎󰫳 󰫤  󰫤  󰬉  󰫼 .  󰬉󰲎  󰰲 󰰈     󰬎󰫳 󰫽   󰫼 . 󰲇 󰫵󰫳 󰲗  󰬋󰰗  󰫤  󰬉󰲎     󰫼 .   󰬀  󰬉󰲎        󰫦 .   󰬉󰲎      󰫮   .   󰬉󰲎   󰬎󰫽 . 󰲇󰫳   󰬉󰲎 󰫽󰫦  󰲑 .   󰫽󰫦 󰬉󰲎 󰬍 󰫦 󰱚 󰭈    . 󰬍󰬶󰬎 󰫮 󰫳  󰬎 󰫼   󰲐  󰬍 󰬬  󰫽󰫦  .   󰲐         󰫮 󰬬󰫳 󰱆󰫳 󰫼  . . : -  󰬍 󰬬 󰱆  󰫼  󰫤 .  󰬬󰫳  󰬎   󰫤  .  󰲓 󰫳 󰭈    󰫦󰲐    󰬍    󰫼 󰭈󰱡 . Quick Response Code: Website: https://jrdrvb.org/ DOI: Creative Commons (CC BY-NC-SA 4.0) This is an open access journal, and articles are distributed under the terms of the Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International Public License, which allows others to remix, tweak, and build upon the work noncommercially, as long as appropriate credit is given and the new creations ae licensed under the idential terms. Address for correspondence: ,  . . , How to cite this article: , . . ., & , . . . (2025). . Journal of Research and Development, 17(9(A)), 109–112. Original Article Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-9(A)| September 2025 110 . : - •  󰲐 󰬬󰫳 󰱆󰫳 󰱠 󰭈 . •  󰬎   󰲐   . • 󰬬  󰬎 󰫼  󰲐    . . : -  󰬉󰲎 󰲗 󰲐󰫽     .   󰫦󰬁 󰫦 ,   󰬍   , ,       󰫦󰬁󰫳 󰭈 , , ,     󰫮  ,  󰫮  󰬎󰰉 󰬍    .    󰲓 󰫼  󰭈 󰫳 .  󰫽 󰲇   󰫦󰫤 . 󰫽 󰬎    󰬉     󰫼 󰫦 . 󰫽 󰬍󰬶󰬎   󰭃   󰲐  󰲇  󰫤  󰫼 󰱆 󰫦 .  󰭈 󰬍󰬶󰬎    ,   󰬂󰰗    󰲐,  󰭈     󰫳 󰫽 󰱇󰲒 󰫦       󰲐  󰬴  󰫼    󰫤   .  󰭈  󰭈󰬎    󰲐  󰫼 󰭈󰱡  . . ( ) – 󰫳 󰫳   󰬁 󰬍 󰬬  ...  󰲇  .    󰫵    󰰩 󰲑   󰫽   󰫼  .  󰫼󰲒 󰬉 󰬎 󰬎    󰫤 󰫤 󰬉 󰬍󰬶󰬎 , ,    󰫮   .   󰬎 󰫦   󰬀   󰫦󰫽󰰩    .  󰲒  󰲐 󰬍󰬶󰬎 󰫳 󰬎 󰫦  󰱇󰲒 󰫦  󰭈  .    󰭃  .  󰲒 󰫮     󰬎  󰫼   󰱿  󰫼   󰫼   .    󰲐        󰲐  󰬎󰫳 󰬴󰲒󰬀  .  󰲐  , , 󰲆, ,     .  󰲐  󰱚 󰭈  󰭈 .  󰲐    󰫼 . 󰬍    󰫽   󰬁 󰱮   . 󰬍  󰬁 󰱆 󰬍    .  󰬍󰬶󰬎          .  󰭈󰫳 󰫼  󰬁 󰫼 󰬉 .   󰲐  󰫼   󰬎 󰫼   󰰉 . 󰬍  󰬍󰫳 󰫼   󰬁  󰰩 󰰏 󰭑 󰭃 󰰁 󰫳    󰬁󰲑   󰲐 󰫼 󰫦 󰱿󰱇 . 󰭃 󰬀   󰬁󰲑   󰲐 󰲑 󰬆  󰫼 .  󰲐  󰬍 󰫮 󰲆 󰰉 󰫼 󰫦 󰫼 .  󰬀       󰫮  󰬉󰲎 󰬍 , ,    󰬉󰲎 , ,     󰫮  󰰉    . . ( )      󰲐 󰫽  󰬎 󰬴󰲒   󰲐  .  󰲐 󰫦󰫽󰰩 . . .     󰫮  .    󰫦󰫦 . .     󰬴 󰫼 󰬍󰬶󰬎   󰲐 󰬉. 󰫽󰲒   󰲐 ,    󰬉󰲎  󰬍 󰫮󰫳 󰱇 󰱿 󰲐 󰬉 󰫽.  󰲐󰰗 󰬬 󰫽󰬎󰫦 󰭈 .  󰲐   󰲑 .    . Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-9(A)| September 2025 111 . (  )     󰫮 󰲒  󰲐   󰲐 󰫼 .  󰰌        󰲐  󰱿 󰲐  󰬉 󰬉.  󰲐  󰬎󰫳  ,  󰲆  󰬍󰬶󰬎󰫳 󰫤  .  󰲐 .      󰫳   󰬍 󰬬  󰫦 .    󰲇     󰰉  .  󰫦 󰬍  󰫼   󰫼     .      󰲔 󰲑.  . .    󰫳   . 󰫽 󰰩 󰲔 󰲑, 󰲐 󰬉󰭈  󰫮󰰣   󰬍  󰭈󰫽 󰫮󰫳  󰫦 󰬬 󰰘 󰫼 .   󰫦 󰬴  󰫼   .   󰫦        󰫦 󰰈    󰬐   󰫦 .    .       󰲐 󰲓  󰫦     󰲑 ,    󰱳 󰲑󰬆 .  󰫼     󰰉  .󰫽  󰬎   󰬍󰬶󰬎  󰲐  󰬉 󰫦 󰫦 .   󰬋󰰗  󰬍    󰬍      󰫮 ,,󰲑,      󰰁   󰭃    󰰉  󰭈󰲅  󰫤 󰫼 󰭈󰱡 .  󰱚 󰫯 󰲌-󰰈  󰱳󰲗   .󰫽 󰲑  󰫮 󰱿 󰬎  󰰉     󰲑. ) ( )  󰬍󰬶󰬎 󰫮 󰬬       󰲐  󰫦 󰲐   .  󰲐 󰫦   󰫳  󰫽    .󰫦󰫳 󰬎󰮇  󰫳 󰰍 󰬍             󰬉 󰬁 󰱆     󰫼 .  󰫼 󰬍  󰰩    󰰩   󰫼 󰬬   . ) (  )       󰲐  󰲐   . 󰲐 󰱤   󰫳 󰬎 . 󰬀󰫤      . 󰲐 󰬍  󰭈󰬉 󰲇   󰬄 󰰉 󰱳, 󰬁 󰬍󰬶󰬎  󰫮   󰫦󰰘 󰫮󰰣  󰭐 󰫦 󰫼  󰲑 .    󰲐 󰬍     󰬄 󰬉  󰲂  󰰉 .  󰫦 󰫳    ,󰰘  󰲐 󰫦󰬴  . 󰱠  󰬆  󰫦        󰬍  󰫳 󰫦  󰲐󰬇  .    󰫼,. ,  ,.     󰬬󰫳 󰫽 . 󰫽 󰬬 󰲑 󰲇 󰫵  󰭃 .    󰭃     󰬎  󰲑  󰫵 󰫦  󰬍  󰲓 󰭈󰬉   󰰈   󰫦   󰰩 󰫼  󰲑󰬉  󰰉 .   󰲒   󰰈 󰬍 󰬬 󰬍  󰭈󰬉 󰫦 󰫼  󰫳   󰰉 󰫼 󰲂 󰲑. 󰫽  󰲑  󰲐󰬇   󰫼 .󰬆 󰫳    . 󰭈 󰰉 󰬉  󰫦󰫳  󰬎  . ) (   )    󰲐 󰬍󰬶󰬎  ,󰲆   󰬎 . 󰲐 󰬴  󰫼, , .       󰫦󰫽󰰩 󰫦󰫦 . 󰲐 󰫼   󰰩 󰲆 󰫼  󰱿󰱇 . 󰫽  󰫦  󰭐 󰫼  󰱿󰱇 . 󰫦  󰰗   .  󰫽  󰱲 󰬴  󰫼  󰫦     󰲐   . 󰫽󰫳 󰫼   󰫽 . Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-9(A)| September 2025 112 )  (  )       󰲐    󰲐 . 󰲐 󰫼 󰭃      . 󰲐  󰰍   󰫼 .󰬀 󰰗,, ,  󰰗󰭅 󰫳  󰰉   . 󰫵  󰫦󰬉    󰰗  󰬆  󰭈󰫽󰲒 .   󰫽    󰫼 . 󰭈 󰰗  󰬆  󰫦  󰬉  󰫼  󰲑. 󰰗 󰭈󰬉 󰬴  󰫼  󰫼 .  󰭈  󰲐   󰭈. ,  ,󰭅 ,  ,  ,  ,.     󰫽󰰎 󰫦󰫦 . 󰭃    󰲐  󰫼󰫳 󰱳    󰬬 .   󰲐    󰬋 󰫽  󰲐   󰬎󰭃  󰰉 . . (   )   󰲐󰫳       󰰩    󰲐    󰫽.   󰫦󰫳    󰲐󰬎 󰫼  󰭈 󰬉 󰲑 .    󰫦 󰰌   󰫳 󰭃 .  󰰗  󰬆, -     󰫽  󰭈󰬉󰫳   󰱚 󰭈  󰬄 󰰉 󰱳.    󰬍 󰬬 󰫼    󰫽    󰫳    . 13 󰬍󰬶󰬎 󰫮 󰫼  󰫳   .  󰬍󰬶󰬎  󰫦  󰫼    .  󰰗  󰬴  󰫼  󰫼 󰬶 .  󰰗  󰰗󰭅 󰫳 ...     󰰗󰭅   󰫼 󰬶 . –   󰲐 󰰗,󰬆,  󰫳   .  󰲐  ,, 󰱿󰬎   󰭈 󰫯 󰬎󰱯  .  󰲐  ,󰫵󰫥,     󰫤 󰫳 󰫦 󰬉.  󰬎  󰫼  󰫦 󰫼 󰭈󰱡 .  󰲐  󰫤  󰬎  .    .  󰲐  󰫦   .  󰲐󰫳 󰫦  󰬍󰬶󰬎 󰫮  .  󰲓  󰬄 󰬉  󰬍     󰱮󰬀   . – 1. (.),󰲇 󰬉: 󰬴 󰫼 ,󰭈 󰲇 󰫵 󰫽  󰬎  , 󰭈󰰌 ,.  2.  - .  󰲑 - 󰬋󰰗 3.  (.) , 󰱇 .  4. 󰫦 󰭅 󰬍, 󰬴    ,,󰭈󰰌    .  5. 󰲑󰰌,.  6.  (.)  󰱇 . 7. 󰲑󰰌, .  8. 󰫦 󰭅 󰬍,󰱇 . 9.  (.) ,󰱇 .  10. 󰲑󰰌 . , 11.    󰰌, 󰲑 -    .