Nowe stanowisko zaciętki Cheilotoma musciformis (Goeze, 1777) (Coleoptera: Chrysomelidae) w Niecce Połanieckiej

1 Nowe stanowisko zaciętki Cheilotoma musciformis (Goeze, 1777) (Coleoptera: Chrysomelidae) w Niecce Połanieckiej https://doi.org/10.5281/zenodo.17511682 Grzegorz Kolago ul. Czarnieckiego 5/8, 30-536 Kraków, Polska, e-mail: [email protected] ABSTRACT. New site of Cheilotoma musciformis (Goeze, 1777) (Coleoptera: Chrysomelidae) in Połaniec Basin. Cheilotoma musciformis is a rare and endangered beetle in Poland. This note presents its new site in the Natura 2000 area “Stawiany” in Świętokrzyskie Voivodeship. KEY WORDS: Coleoptera, endangered, rare species, faunistics. Zaciętka Cheilotoma musciformis (Goeze, 1777) jest reliktowym gatunkiem chrząszcza z rodziny stonkowatych, wymierającym w Polsce (Mazur et al. 2015). Znajduje się w Polskiej Czerwonej księdze zwierząt z kategorią EN – zagrożony (Ścibior 2004) oraz w Czerwonej liście zwierząt ginących w Polsce (Pawłowski et al. 2002). W listopadzie 2022 roku na wzgórzu „Góra Sobótczana” znaleziono części pancerza w sieci pajęczej, które mogły wskazywać na ten gatunek, ale nie umożliwiały pewnej identyfikacji, dlatego w następnym roku przeprowadzono poszukiwania żywych chrząszczy. Acta entomologica silesiana Vol. 33: (online 049): 1–2 ISSN 1230-7777, ISSN 2353-1703 (online) Bytom, November 3, 2025 Ryc. 1. Samiec Cheilotoma musciformis (fot. G. Kolago). Fig. 1. Male of Cheilotoma musciformis (photo G. Kolago). Acta ent. siles. 33 (online 049) Bytom, November 3, 2025 2 Dnia 12.06.2023 odnaleziono kilka osobników (samce – Ryc. 1 oraz samice – Ryc. 2) Cheilotoma musciformis w miejscowości Stawiany [UTM: DB70, współrzędne geograficzne: 50°35’45.7”N, 20°37’33.0”E] przy szosie Stawiany – Samostrzałów na terenie Obszaru Natura 2000 „Stawiany”, około 750 metrów na północny zachód od wspomnianego wcześniej wzgórza. Chrząszcze przebywały na roślinie żywicielskiej – sparcecie piaskowej (Onobrychis arenaria (Kit.) Dc.), a zaniepokojone spadały na podłoże. Obserwacje udokumentowano fotograficznie. Stanowisko to znajduje się około 10 km na północny zachód od najbliższych aktywnych stanowisk ze Skowronna i Pińczowa. Biorąc pod uwagę niewielką liczbę stanowisk oraz ich zanikanie (Kubisz et al. 2025), każde stwierdzenie obecności tego gatunku jest niezwykle cenne i warte odnotowania oraz w dalszej perspektywie objęcia stanowiska monitoringiem. PIŚMIENNICTWO Kubisz D., Ścibior R., Mazur M., Bidas M., Kajtoch Ł. 2025. Zaciętka Cheilotoma musciformis (Goeze, 1777) (Coleoptera: Chrysomelidae) – reliktowy gatunek wymierający w Polsce/Cheilotoma musciformis (Goeze, 1777) (Coleoptera: Chrysomelidae) – a relic species disappearing in Poland. Wiadomości entomologiczne (entomological news) 44(2A): 4–12. DOI: 10.5281/zenodo.14960218. Pawłowski J., Kubisz D., Mazur M. 2002. Coleoptera chrząszcze, pp. 88–110, In: Głowaciński Z. (Ed.), Czerwona lista zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce. Instytut Ochrony Przyrody PAN, Kraków: 155 pp. Mazur M.A., Kubisz D., Ścibior R., Kajtoch Ł. 2015. Zaciętka Cheilotoma musciformis – wymierający relikt stepowej koleopterofauny w Polsce. Chrońmy Przyrodę Ojczystą 71: 336–346. Ścibior R. 2004. Cheilotoma musciformis, pp. 156–157, In: Głowaciński Z., Nowacki J. (Eds.), Polska czerwona księga zwierząt – Bezkręgowce. Instytut Ochrony Przyrody PAN, Kraków, Akademia Rolnicza im. A. Cieszkowskiego, Poznań: 338 pp. Ryc. 2. Samica Cheilotoma musciformis (fot. G. Kolago). Fig. 2. Female of Cheilotoma musciformis (photo G. Kolago). Accepted: 12 August 2025; published: 3 November 2025 Licensed under a Creative Commons Attribution License http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/