RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR ASOSIDAGI OPTIMAL MODELLAR: MAKTABGACHA TA'LIMDA MOBIL ILOVALAR VA INTERAKTIV METODLAR

INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE “INTERNATIONAL AND HISTORICAL EXPERIENCE, PROBLEMS, SOLUTIONS”, OCTOBER 30-31, 2025 252 RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR ASOSIDAGI OPTIMAL MODELLAR: MAKTABGACHA TA'LIMDA MOBIL ILOVALAR VA INTERAKTIV METODLAR Hasanova Gulnoz Qosimovna Buxoro davlat pedagogika instituti Maktabgacha va boshlang‘ich ta’lim pedagogikasi kafedrasi mudiri https://doi.org/10.5281/zenodo.17564258 Annotatsiya. Ushbu maqolada maktabgacha ta'limda raqamli texnologiyalarning roli, mobil ilovalar va interaktiv metodlar orqali bolalarning kognitiv, ijtimoiy va emotsional rivojlanishini ta’minlash haqidagi fikrlar haqida ma’lumot berilgan. Mavzuni tahlil qilish jarayonida "Raqamli texnologiyalarni qanday optimal modellar orqali qo‘llash mumkinligi, maktabgacha ta’lim tarbiyalanuvchilari uchun raqamli muhitning afzalliklari va xatarlari haqidagi fikr-mulohasalar ochib berilgan. Kalit so‘zlar: raqamli ta’lim, mobil ilovalar, o‘yin dasturlari, interaktiv mashg‘ulotlar, o‘quv platformalari Аннотация. В данной статье представлена информация о роли цифровых технологий в дошкольном образовании, об обеспечении когнитивного, социального и эмоционального развития детей посредством мобильных приложений и интерактивных методов. В процессе анализа темы раскрываются соображения о том, как можно оптимально применять цифровые технологии, преимуществах и рисках цифровой среды для воспитанников дошкольного образования. Ключевые слова: цифровое образование, мобильные приложения, игровые программы, интерактивные занятия, учебные платформы. Annotation: This article provides information on the role of digital technologies in preschool education, focusing on how mobile applications and interactive methods can ensure children's cognitive, social, and emotional development. The analysis explores optimal models for implementing digital technologies and discusses the advantages and risks of digital environments for preschool children. Keywords: digital education, mobile applications, game programs, interactive activities, educational platforms. Maktabgacha ta'lim muassasalarida zamonaviy raqamli muhitni rivojlantirish maktabgacha ta'limning davlat ta'lim standartining asosiy tamoyillari, maqsadlari va vazifalarini amalga oshirishga yordam beradi. Interfaol ta'lim o‘yinlari turli qobiliyat va imkoniyatlarga ega bo‘lgan bolalarni bir vaqtning o‘zida o‘rganish imkonini beradi va ta'lim faoliyatini har bir bolaning individual ehtiyojlariga moslashtiradi. Raqamli texnologiyalar rivojlanuvchi ta'lim muammolarini hal qilish va faoliyatga asoslangan yondashuvni amalga oshirish, maktabgacha ta'lim muassasasining rivojlanish muhitini boyitishning samarali vositasidir. Virtual ta'lim vazifalarini hal qilish bolalarda ijodkorlik, tashabbuskorlik, qiziquvchanlik, qat'iyatlilik, mehnatsevarlik va mas'uliyatni rivojlantirishga yordam beradi - bularning barchasi maktabgacha ta'lim bo‘yicha davlat ta'lim standartining asosiy maqsadlari hisoblanadi. Raqamli texnologiyalar maktabgacha ta’lim muassasalari va oilalar o‘rtasidagi hamkorlikni rivojlantirishda, jumladan INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE “INTERNATIONAL AND HISTORICAL EXPERIENCE, PROBLEMS, SOLUTIONS”, OCTOBER 30-31, 2025 253 masofaviy ta’lim hamda ijtimoiy ta’lim tarmoqlari va hamjamiyatlarini yaratish orqali muhim bo‘g‘inga aylanishi mumkin. Maktabgacha ta’limdagi mobil ilovalar va interfaol usullar raqamli texnologiyalarni o‘yin faoliyati bilan uyg‘unlashtirgan 2 yoshdan 7 yoshgacha bo‘lgan bolalar rivojlanishiga zamonaviy yondashuvni ifodalaydi. Interfaol usullar bolani dialog, hamkorlik va eksperimentlar orqali o‘quv jarayoniga faol jalb qilishni o‘z ichiga oladi, o‘yin - maktabgacha yoshdagi bolalarning asosiy faoliyati - markaziy rol o‘ynaydi. Mobil ilovalar buni shaxsiylashtirilgan kontent bilan to‘ldiradi: o‘quv o‘yinlaridan kognitiv faollikni, xotirani, mantiqni va ijodkorlikni rag‘batlantiradigan ta’lim portallarigacha. 2025-yilda o‘tkazilgan tadqiqotlarga ko‘ra, bunday vositalar ta’lim samaradorligini 30–50 foizga oshiradi, jarayonni bolaning individual ehtiyojlariga moslashtiradi va ularni raqamli dunyoga tayyorlaydi. Interfaol usullar hamkorlik va dialog tamoyillariga asoslanadi, bunda bola passiv tinglovchi emas, balki faol ishtirokchi hisoblanadi. Ular "bajarish orqali o‘rganish" asosida qurilgan: bolalar ma'lumotni o‘zlari yaratish yoki qo‘llash orqali yaxshiroq o‘zlashtiradilar. Asosiy xususiyatlar: Ishonchli muhit yaratadi, ya’ni tanqid yo‘q, barcha g‘oyalar qadrlanadi; ish variantlari individual, juftlik, guruh yoki hamkorlikda o‘rganishni o‘z ichiga oladi. Texnologiya integratsiyasi mavjud, ya’ni ekranlar, proyektorlar va vizualizatsiya ilovalaridan foydalanish. Yoshga moslashish amalga oshiriladi, ya’ni maktabgacha yoshdagi bolalar uchun asosiy e'tibor o‘yin, his-tuyg‘ular va hissiy tajribaga qaratiladi. Avzalliklari: Muloqot ko‘nikmalarini, ishonchni va jamoada ishlashni rivojlantirish. Kognitiv faollikni rag‘batlantirish: bolalar harakat, tovush va animatsiya tufayli e'tiborni uzoqroq ushlab turadilar. Individuallashtirish: har bir bolaning rivojlanish darajasi, shu jumladan rivojlanishida kechikishlar bo‘lgan bolalar ham hisobga olinadi. Maktabgacha ta’limda bolalarga quyidagi interfaol usullarni mobil ilovalar orqali tashkil etish mumkin: Usul Tavsifi Maktabgacha yoshdagi bolalar uchun misol Yoshi Tanishuv O‘zi taqdimot etish orqali ishonchni shakllantirish. Bolalar o‘zlarining ismlari yoki sevimli fasllari haqida hikoya qiladilar. 3–5 yosh Aqliy hujum Cheklangan vaqt ichida g‘oyalarni to‘plash. "Qish bilan nima bog‘liq?" – bolalar qish fasliga tegishli buyumlarni aytishadi, masalan: chang‘i, qor 4–6 yosh Rolli o‘yinlar Rollar orqali vaziyatlarni modellashtirish. O‘yin "hayvonot bog‘i": Bolalar ekskursovod bo‘lib hayvonlarni o‘rganishadi 3–7 yosh Klasterlar So‘z atrofida so‘zlar turkumini yaratish Markaziy ibora "qish" —tanachalarga: " qor odam", "Yangi yil". 5–6 yosh Sinkveyn Bilim sintezi uchun besh qatorli misra. "Ona" sozi : Ona — mehribon, sevimli; qayguradi, sevadi, asraydi; men onamni sevaman ! — mehribonlik. 5–7 yosh INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE “INTERNATIONAL AND HISTORICAL EXPERIENCE, PROBLEMS, SOLUTIONS”, OCTOBER 30-31, 2025 254 Ushbu usullarni mobil ilovalar bilan osongina birlashtirish mumkin, masalan, AR elementlari bo‘lgan ilovalardagi rolli o‘yinlar orqali tashkillashtirish mumkin. Maktabgacha ta'limda mobil ilovalardan foydalanish ham muhim o‘rin egallaydi. Mobil ilovalar ta’lim muhitini boyituvchi raqamli vositalardir: ular resurslarning media kutubxonasini yaratadi, xotirani o‘rgatadi va o‘yin orqali tasavvurni rivojlantiradi.Ta’lim jarayonida mobil ilovalardan foydalanish afzalliklari quyidagilar: Motivatsiyani kuchaytiradi, ya’ni bolalar o‘rganishni o‘yin-kulgi sifatida qabul qilishadi. Ko‘nikmalarni rivojlantiradi. Mantiq, nutq, vosita qobiliyatlari, moliyaviy savodxonlikni oshiradi. Bepul versiyalar mavjud bo‘lib, ota-ona nazorati amalga oshiriladi. Mashhur ilovalarga misol qilib quyidagilarni olish mumkin. Turkum Ilova Funksiyasi va tasnifi Yoshi Platformalar Narxi Til va o‘qitish Alifbo so‘zi 230 bo‘gin, 160 so‘z; o‘yin "Alifbo", "So‘zni tugat". 3–6 yosh iOS, Android Bepul Matemtika va logika LinePuzzle String Art Naqshlar orqali fazoviy fikrlashni rivojlantirish. 3–6 yosh iOS, Android Bepul Atrofimizdagi dunyo ОС3® Конструктор природных сообществ Ekotizimlarni yig‘ish: zonalardagi hayvonlar va o‘simliklar (tundra, o‘rmon). 3–6 yosh iOS, Android Bepul Chet tillari Babbel 5000+ kurslar: so‘zlar, iboralar vaziyatlar( 14 tilda ). 3–7 yosh iOS, Android Bepul Ijodkorlik va vosita qobiliyatlari Jungle Town Логика, qobiliyatlar: o‘rmon sahnalari yig‘ilishi o‘yini 2–5 yosh iOS, Android Bepul Xavfsizlik va nazorat СберKids Moliyaviy savodxonlik: "cho‘ntak puli" uchun vazifalar. 3–7 yosh iOS, Android Bepul Mobil ilovalar va interaktiv usullarni birlashtirish orqali mashg‘ulotlarni tashkillashtirish mumkin. Bu jarayon kombinatsiya effektni kuchaytiradi: masalan, “Hayvonot bog‘i” rolli o‘yinini virtual sayohat uchun “Dunyo atlasi” ilovasi bilan birlashtirish mumkin. Bunda quyidagilar tavsiya etiladi. Kontentni tanlashda bolaning yoshini hisobga olish, ortiqcha yuklanishdan saqlanish (kuniga 15-20 daqiqadan oshmasligi) kerak. O‘qituvchi yoki ota-ona ishtirok etadigan kattalar rolli o‘yinlarini tashkillashtirish va vazifalarni tahlil qilish mumkin. Bunda ilovalar bilan guruh o‘yinlari uchun interaktiv panellar yoki pollar (masalan, OS3 dan "Smart Floor") texnologiyasidan foydalanish mumkin. Har bir zamonaviy maktabgacha yoshdagi bola yoshligidan elektron qurilmalar va gadjetlarga ega. Raqamli muhit bolaligidanoq bolaning hayotining ajralmas qismiga aylandi. Bolaning atrofidagi dunyo, umuminsoniy qadriyatlar va munosabatlar haqidagi tushunchasi nafaqat ota-onasi, ijtimoiy tarmog‘i, ta’lim muassasalari, balki ommaviy axborot vositalari orqali ham shakllanadi. Zamonaviy bolalar uchun kompyuterdan foydalangan holda o‘yin, o‘rganish va INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE “INTERNATIONAL AND HISTORICAL EXPERIENCE, PROBLEMS, SOLUTIONS”, OCTOBER 30-31, 2025 255 tadqiqot faoliyati kundalik, qiziqarli tajriba, yangi bilim va tajriba orttirishning qulay usulidir. Asosiy maqsad ta'lim sifati va qulayligini oshirish, shu jumladan zamonaviy raqamli ta'lim makonini yaratish orqali bolalarning ehtiyojlari va manfaatlari asosiy ta'lim qoidalarida hisobga olinadi. Mobil ilovalar va interaktiv usullar maktabgacha ta’limni o‘zgartirib, uni qiziqarli va samarali qiladi. Ular an'anaviy yondashuvlarning o‘rnini bosmaydi, aksincha ularni to‘ldiradi, raqamli asrda maktab va hayotga tayyor bo‘lgan har tomonlama rivojlangan shaxslarni shakllantiradi. Amalga oshirish uchun 1-2 ta ilova va oddiy o‘yinlardan boshlash zarur. Mobil ilovalar va interaktiv metodlarni ta'lim-tarbiya jarayoniga integratsiya qilish maktabgacha ta'limni samaraliroq va qiziqarli qiladi, ammo muvozanatni saqlash zarur – texnologiyalar an'anaviy o‘yin va aloqani o‘rnini bosmasligi kerak. To‘g‘ri yondashuv bilan bu bolalarni raqamli dunyoga tayyorlaydi. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI: 1. Saidovna, T. G.. (2024). Raqamli Transformatsiya Jarayonidagi Muammolar Va Ularning Yechimlari. Miasto Przyszłości, 47, 1187–1190 2. G.S.Turdieva, G.R. Ruziyeva KAHOOT, QUIZIZZ, PRODIGY KABI PLATFORMALAR YORDAMIDA MATEMATIKA DARSLARINI QIZIQARLI TASHKIL ETISH USULLARI // Inter education & global study. 2024. №10. 3. Turdieva, G., & Ollakova, D. (2024). USING CHATBOTS, VIRTUAL ASSISTANTS AND AI TECHNOLOGIES TO HELP STUDENTS IN INDEPENDENT WORK. International Scientific Conferences Portal. 4. Qosimovna, H. G.. (2025). Ta’lim Sifatini Baholashning Didaktik Vositalari. Miasto Przyszłości, 59, 73–77. 5. Kosimovna, K. G.., & kizi, K. M. K. (2025). Development of Pedagogical Competence in Educators of Preschool Educational Organizations. Miasto Przyszłości, 59, 78–83.