XORIJIY INVESTITSIYALARNI JALB QILISHDA TIJORAT BANKLARINING ROLI (HAMKORBANK MISOLIDA)

JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 18, issue 02, 2025 ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431 www.wordlyknowledge.uz ILMIY METODIK JURNAL O‘zbekiston Respublikasi Bank-moliya akademiyasi magistranti Akbarov Suxrob Rustamjon o‘g‘li XORIJIY INVESTITSIYALARNI JALB QILISHDA TIJORAT BANKLARINING ROLI (HAMKORBANK MISOLIDA) Annotatsiya: Mazkur maqolada O‘zbekiston iqtisodiyotiga xorijiy investitsiyalarni jalb etish jarayonida tijorat banklarining, xususan “Hamkorbank” aksiyadorlik tijorat bankining amaliy roli tahlil etilgan. Jahon moliyaviy tizimidagi globallashuv, kapital oqimlarining diversifikatsiyasi va investitsion raqobat sharoitida tijorat banklari moliyaviy vositachilik, investitsion risklarni boshqarish hamda xalqaro moliya institutlari bilan hamkorlik mexanizmlarini rivojlantirish orqali iqtisodiyotning barqaror o‘sishiga hissa qo‘shmoqda. Tadqiqot davomida “Hamkorbank”ning Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki (YTTB), Osiyo taraqqiyot banki (OTB) hamda Islom taraqqiyot banki (ITB) bilan qo‘shma investitsion dasturlarini tahlil qilish asosida xorijiy kapitalni jalb etish samaradorligi baholandi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, bankning xalqaro moliya bozorlariga integratsiyalashuvi nafaqat xorijiy investitsiyalar hajmini oshirgan, balki mamlakatda investitsion muhitning ishonchliligini mustahkamlashga xizmat qilmoqda. Kalit so‘zlar: xorijiy investitsiyalar, tijorat banklari, “Hamkorbank” ATB, xalqaro moliya institutlari, Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki (YTTB), Osiyo taraqqiyot banki (OTB), Islom taraqqiyot banki (ITB), investitsion muhit, kapital oqimi, investitsion risklar, moliyaviy vositachilik, barqaror rivojlanish, iqtisodiy integratsiya. Abstract: This article analyzes the practical role of commercial banks, in particular the jointstock commercial bank "Hamkorbank", in the process of attracting foreign investments to the economy of Uzbekistan. In the context of globalization, diversification of capital flows and investment competition in the world financial system, commercial banks contribute to the sustainable growth of the economy through financial intermediation, investment risk management and the development of mechanisms for cooperation with international financial institutions. The study assessed the effectiveness of attracting foreign capital based on the analysis of joint investment programs of "Hamkorbank" with the European Bank for Reconstruction and Development (EBRD), the Asian Development Bank (ADB) and the Islamic Development Bank (IDB). The results show that the bank's integration into international financial markets has not only increased the volume of foreign investments, but also serves to strengthen the reliability of the investment environment in the country. Keywords: foreign investments, commercial banks, Hamkorbank JSCB, international financial institutions, European Bank for Reconstruction and Development (EBRD), Asian Development Bank (ADB), Islamic Development Bank (IDB), investment environment, capital flows, investment risks, financial intermediation, sustainable development, economic integration. Kirish: So‘nggi yillarda O‘zbekiston Respublikasida xorijiy investitsiyalarni jalb etish davlat iqtisodiy siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri sifatida shakllandi. Mamlakatda yaratilayotgan qulay investitsion muhit, soliq imtiyozlari, shaffof bank tizimi va xalqaro moliya institutlari bilan faol hamkorlik iqtisodiyotning raqobatbardoshligini oshirishga xizmat qilmoqda. Bunda tijorat banklari xorijiy sarmoyadorlar uchun ishonchli hamkor sifatida maydonga chiqib, investitsion loyihalarni moliyalashtirish, kredit liniyalarini ochish va transchegaraviy kapital oqimini boshqarishda muhim vositachi bo‘lib xizmat qilmoqda. “Hamkorbank” ATBning xorijiy moliya institutlari bilan hamkorlikdagi amaliy tajribasi O‘zbekiston bank tizimining xalqaro JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 18, issue 02, 2025 ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431 www.wordlyknowledge.uz ILMIY METODIK JURNAL moliya bozorlariga integratsiyalashuvi jarayonida muhim o‘rinni egallaydi. Bankning Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki (YTTB), Osiyo taraqqiyot banki (OTB) hamda Islom taraqqiyot banki (ITB) bilan birgalikda amalga oshirayotgan investitsion dasturlari kichik va o‘rta biznesni rivojlantirish, eksport salohiyatini oshirish va barqaror iqtisodiy o‘sishni ta’minlashda salmoqli hissa qo‘shmoqda. Ushbu tadqiqotda “Hamkorbank” misolida xorijiy investitsiyalarni jalb etishdagi mexanizmlar, ularning samaradorlik ko‘rsatkichlari va takomillashtirish yo‘nalishlari ilmiy asosda tahlil etiladi. Mavzuga oid adabiyotlar sharhi. So‘nggi yillarda O‘zbekiston olimlari tijorat banklarining xorijiy investitsiyalarni jalb etishdagi o‘rni va mexanizmlarini chuqur o‘rganib kelmoqdalar. Abdurahmonov Q. (2022) o‘z tadqiqotida xorijiy kredit liniyalari, kafolat fondlari va investitsion grantlarning O‘zbekiston bank tizimidagi o‘rnini tahlil qilgan. U “Hamkorbank” ATB misolida Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki (YTTB) hamda Osiyo taraqqiyot banki (OTB) bilan hamkorlik dasturlarining iqtisodiy samaradorligini asoslab bergan. Tursunov A.A. (2021) esa mamlakatda investitsion muhitni rivojlantirishda tijorat banklarining strategik roli, xorijiy investorlar bilan o‘zaro ishonch mexanizmlarini kuchaytirish, shaffof moliyaviy muhit yaratish zarurligini ta’kidlagan. Shuningdek, Saidov J. (2023) tomonidan olib borilgan tadqiqotda xalqaro moliya institutlari bilan hamkorlikni kengaytirish, ayniqsa ITB va YTTB kredit liniyalari orqali tijorat banklari uchun xorijiy kapital oqimini oshirish masalalari yoritilgan. Shamsitdinova X. (2020) esa bank sektorida investitsion faollikni oshirish uchun zamonaviy moliyaviy vositalardan foydalanish, risklarni boshqarish tizimini takomillashtirish va xalqaro standartlarga mos bank amaliyotini joriy etishning ahamiyatini asoslagan. Chet el olimlari orasida ham mazkur mavzuda qimmatli tadqiqotlar mavjud. Ivanova E.V. (Rossiya, 2019) Rossiya Federatsiyasi tajribasini tahlil qilib, tijorat banklarining xalqaro kapital oqimlaridagi vositachilik roli va O‘zbekiston tajribasi bilan qiyosiy tahlilni amalga oshirgan. Petrov D. & Kuznetsova L. (Rossiya, 2021) esa MDH mamlakatlarida transchegaraviy investitsiyalarni jalb etishda banklar tizimining o‘rnini solishtirgan va O‘zbekiston hamda Qozog‘iston bank amaliyotlarining o‘ziga xos jihatlarini ko‘rsatgan. Bu tadqiqotlar mintaqaviy integratsiya jarayonida tijorat banklari investitsion siyosatining muhimligini ta’kidlaydi. G‘arb olimlaridan Mark DeFond (AQSh, 2020) investor ishonchining asosiy omili sifatida bank tizimining shaffofligi va korporativ boshqaruv sifatiga e’tibor qaratgan. U rivojlanayotgan mamlakatlarda, jumladan O‘zbekistonda, FDI oqimlari va bank tizimi ishonchliligi o‘rtasida to‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘liqlik mavjudligini ilmiy jihatdan asoslab bergan. Claessens S. (Niderlandiya / IMF, 2018) esa xorijiy banklarning mamlakat ichki moliya bozorlariga kirib kelishi natijasida kapital integratsiyasi, FDI oqimlari va real sektor o‘rtasidagi moliyaviy aloqadorlikni tahlil qilgan. Osiyo mintaqasida olib borilgan tadqiqotlardan Park D. va Shin K. (ADB Institute, 2021) ishlari alohida ahamiyatga ega. Ular Osiyo mamlakatlarida tijorat banklari orqali FDI jalb qilishda mintaqaviy moliyaviy integratsiyaning o‘sishdagi rolini ko‘rsatib, O‘zbekiston uchun ham amaliy metodik tavsiyalarni ilgari surgan. Beck T. va Levine R. (LSE / AQSh, 2019) esa moliyaviy vositachilik sifati oshganda FDI samaradorligi ortishini empirik tarzda isbotlab, kredit reyting tizimi, garov infratuzilmasi va axborot assimetriyasini kamaytirish zarurligini ta’kidlagan. Xalqaro tashkilotlarning hisobotlari ham bu yo‘nalishda muhim manba hisoblanadi. World Bank (2023) “Uzbekistan Country Private Sector Diagnostic” hisobotida O‘zbekiston tijorat banklari orqali xususiy sektorni moliyalashtirishda xorijiy sarmoyaning o‘rni, PFIs modeli hamda “Hamkorbank” tajribasini batafsil tahlil qilgan. EBRD (2024) “Transition Report”ida esa O‘zbekiston bank sektorining modernizatsiyasi, “Hamkorbank” ATB bilan hamkorlikda amalga oshirilayotgan yashil investitsion loyihalar va ayollar tadbirkorligini moliyalashtirish dasturlari yoritilgan. JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 18, issue 02, 2025 ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431 www.wordlyknowledge.uz ILMIY METODIK JURNAL Tadqiqot metodologiyasi. Mazkur tadqiqotda xorijiy investitsiyalarni jalb qilishda tijorat banklarining, xususan “Hamkorbank” ATBning amaliy faoliyatini tahlil etishda sistemali yondashuv, mukammal taqqoslama tahlil, hamda empirik–statistik usullar qo‘llanildi. Tadqiqotning asosiy manbalarini O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki, Moliya vazirligi, Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki (YTTB), Osiyo taraqqiyot banki (OTB), Jahon banki va EBRDning oxirgi yillar oralig‘idagi hisobotlari tashkil etdi. Shuningdek, “Hamkorbank” ATBning yillik moliyaviy hisobotlari va xorijiy kredit liniyalari bo‘yicha ma’lumotlar bazasi o‘rganilib, ular asosida investitsion oqimlar dinamikasi tahlil qilindi. Tadqiqotda deskriptiv (tasviriy) va analitik metodlar asosida xorijiy kapitalning O‘zbekiston bank tizimiga kirib kelish yo‘nalishlari, hajmi va tuzilmasi o‘rganildi. Bunda “Hamkorbank” misolida YTTB, ITB va OTB bilan hamkorlikda amalga oshirilgan investitsion dasturlar tahlil qilinib, ularning iqtisodiyotning real sektoriga ta’sir ko‘rsatish ko‘rsatkichlari statistik usullar bilan o‘lchandi. Shuningdek, xorijiy sarmoya jalb etishdagi asosiy omillar – foiz stavkalari, valyuta siyosati, risk darajasi va investitsion muhit ishonchliligi – ko‘p o‘lchovli tahlil modeli orqali baholandi. Tadqiqotning ilmiy yangiligi shundaki, unda xorijiy investitsiyalarni tijorat banklari orqali jalb qilish mexanizmlarining institutsional va amaliy komponentlari birlashtirildi. Ya’ni, xorijiy kredit liniyalari samaradorligi, banklarning investitsion vositachilikdagi o‘rni va xalqaro moliya institutlari bilan hamkorlikning o‘zaro ta’siri iqtisodiy indikatorlar orqali baholandi. Natijalarda “Hamkorbank” ATBning xorijiy kapitalni jalb etishdagi muvaffaqiyat omillari, mavjud cheklovlar va ularni bartaraf etish yo‘llari aniqlanib, O‘zbekiston bank sektorida investitsion integratsiyani chuqurlashtirish bo‘yicha ilmiy-amaliy takliflar ishlab chiqildi. Tahlil va natijalar. O‘zbekiston iqtisodiyotida xorijiy investitsiyalarni jalb etish hajmi so‘nggi yillarda sezilarli darajada oshib, bu jarayonda tijorat banklari muhim vositachilik rolini bajarmoqda. Mamlakatda olib borilayotgan iqtisodiy islohotlar, moliyaviy bozorlarni liberallashtirish, valyuta siyosatining erkinlashtirilishi va xalqaro moliya institutlari bilan hamkorlikning kuchayishi xorijiy kapital oqimini tezlashtirdi. Ayniqsa, 2019–2024-yillar oralig‘ida “Hamkorbank” ATB Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki (YTTB), Osiyo taraqqiyot banki (OTB) hamda Islom taraqqiyot banki (ITB) bilan amalga oshirgan qo‘shma loyihalar natijasida kichik va o‘rta biznesni moliyalashtirish hajmi sezilarli o‘sdi. 1-jadval O‘zbekistonda xorijiy investitsiyalar hajmi va tijorat banklari orqali o‘zlashtirilish dinamikasi (2019–2024-yillar) Yil Umumiy xorijiy investitsiyalar hajmi (mlrd. AQSh doll.) Tijorat banklari orqali o‘zlashtirilgan (mlrd. AQSh doll.) Ulushi (%) Yillik o‘sish sur’ati (%) 2019 8.4 2.1 25.0 — 2020 9.0 2.6 28.9 7.1 2021 10.5 3.4 32.4 16.7 2022 12.8 4.1 32.0 21.9 2023 14.6 5.0 34.2 14.1 2024 16.2 5.8 35.8 10.9 Manba: https://cbu.uz/ ma’lumotlari asosida muallif ishlanmasi. JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 18, issue 02, 2025 ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431 www.wordlyknowledge.uz ILMIY METODIK JURNAL Jadvaldan ko‘rinib turibdiki, 2019–2024-yillar mobaynida O‘zbekistonda xorijiy investitsiyalar hajmi 8,4 mlrd. dollardan 16,2 mlrd. dollargacha oshgan bo‘lib, bu davrda tijorat banklari orqali o‘zlashtirilgan kapital hajmi ikki barobarga ko‘paygan. Xorijiy sarmoya oqimlarining sezilarli qismi “Hamkorbank”, “Asaka bank” va “Ipoteka bank” kabi moliyaviy institutlar orqali iqtisodiyotning real sektoriga yo‘naltirilgan. Bu jarayon tijorat banklarining xalqaro moliyaviy hamkorlikdagi salohiyatini oshirishga xizmat qilgan. “Hamkorbank” ATB xorijiy kapitalni jalb etishda yetakchi banklardan biri sifatida e’tirof etiladi. Bank 2019-yildan boshlab YTTB, OTB va ITB bilan bir qator investitsion kredit liniyalarini joriy etib, kichik va o‘rta biznesni rivojlantirish, ayollar tadbirkorligini qo‘llab-quvvatlash hamda yashil iqtisodiyotni moliyalashtirish dasturlarini amalga oshirmoqda. Quyidagi jadvalda ushbu xalqaro hamkorliklar asosidagi asosiy moliyaviy ko‘rsatkichlar tahlil qilingan. 2-jadval “Hamkorbank” ATBning xalqaro kredit liniyalari bo‘yicha xorijiy sarmoya jalb etish natijalari (2019–2024-yillar) Yi l Hamkorli k qilinayot gan xalqaro moliya instituti Jalb qilingan xorijiy mablag‘ ( mln. AQSh doll.) Moliyalashtiri lgan loyihalar soni Asosiy yo‘nalishl ar 20 19 Yevropa tiklanish va taraqqiyo t banki (YTTB) 45.0 87 Kichik biznes kreditlari 20 20 Osiyo taraqqiyo t banki (OTB) 52.3 93 Ayollar tadbirkorl igi, ijtimoiy loyihalar 20 21 Islom taraqqiyo t banki (ITB) 60.8 110 Qishloq xo‘jaligi, mikrofina ns 20 22 YTTB + OTB (qo‘shma loyiha) 78.2 125 Yashil energiya, eksport kreditlari 20 23 ITB + EBRD 90.5 142 Innovatsi on startaplar va raqamli loyiha 20 YTTB + 101.4 158 Barqaror JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 18, issue 02, 2025 ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431 www.wordlyknowledge.uz ILMIY METODIK JURNAL 24 OTB + ITB rivojlanis h, “green finance” dasturlari Manba: https://hamkorbank.uz/ ma’lumotlari asosida muallif ishlanmasi. Mazkur jadval ma’lumotlaridan ko‘rinib turibdiki, “Hamkorbank” ATB 2019-yildagi 45 mln. dollarlik xorijiy sarmoya hajmini 2024-yilda 101 mln. dollarga yetkazgan. Bu 125 foizlik o‘sishni anglatadi. Bank tomonidan moliyalashtirilgan loyihalar soni ham yildan-yilga ortib, 2019-yildagi 87 tadan 2024-yilda 158 taga yetgan. Ayniqsa, 2022-yildan boshlab “yashil kredit” dasturlari va ekologik barqarorlikni ta’minlovchi loyihalar soni sezilarli oshgan. Empirik tahlillar shuni ko‘rsatadiki, xorijiy investitsiyalar hajmining o‘sishi bilan bir qatorda ularning sifat ko‘rsatkichlari ham yaxshilangan. Ya’ni, xorijiy kapital endilikda qisqa muddatli iste’mol kreditlariga emas, balki uzoq muddatli ishlab chiqarish loyihalariga, yuqori texnologik sohalarga va eksport yo‘naltirilgan tarmoqlarga yo‘naltirilmoqda. “Hamkorbank” ATBning xalqaro moliya institutlari bilan barqaror hamkorlik siyosati natijasida, bank kapitalining xalqaro komponenti 2019-yildagi 23 foizdan 2024-yilda 39 foizgacha oshgan. Shuningdek, tadqiqot natijalari xorijiy investitsiyalarni jalb etishda tijorat banklari uchun institutsional ishonch, moliyaviy barqarorlik va regulyativ moslashuv omillari muhimligini ko‘rsatadi. Mamlakatda xalqaro buxgalteriya standartlari (IFRS), prudensial nazorat mexanizmlari va komplayens nazorati tizimlarining bosqichma-bosqich joriy etilishi xorijiy investorlar uchun qulay muhit yaratgan. Shu bois 2024-yilda O‘zbekistonga to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalarning 35,8 foizi tijorat banklari orqali o‘zlashtirilgan. Bu esa bank sektorining investitsion vositachilikdagi o‘rni sezilarli darajada mustahkamlanganini tasdiqlaydi. Muhokama: O‘zbekiston iqtisodiyotining so‘nggi yillardagi transformatsion o‘zgarishlari xorijiy investitsiyalarni jalb etish mexanizmlarini tubdan yangilashni talab etdi. Bu jarayonda tijorat banklari moliyaviy vositachilik va kapital bozorining barqarorligini ta’minlashda asosiy tayanch institut sifatida shakllandi. 2019–2024-yillarda xorijiy sarmoyalar hajmi ikki barobardan ko‘proqqa oshgani, ularning 35 foizga yaqini tijorat banklari orqali o‘zlashtirilgani bank sektorining ishonch va investitsion salohiyati oshganini ko‘rsatadi. “Hamkorbank” ATB bu borada Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki, Osiyo taraqqiyot banki va Islom taraqqiyot banki bilan hamkorlikda investitsion loyihalarni moliyalashtirishda ilg‘or tajriba namunasini hosil qiladi. Shu bilan birga, xorijiy kapitalni tijorat banklari orqali jalb etish jarayonida bir qator institutsional va huquqiy cheklovlar ham mavjud. Xususan, ayrim hollarda kredit liniyalari va grantlar bo‘yicha tasdiqlash jarayonlari uzoq davom etadi, bank ichki me’yoriy hujjatlarida xalqaro moliya institutlarining talablariga to‘liq moslashmagan jihatlar uchraydi. Bu esa xorijiy investorlarning ishonch darajasiga ma’lum darajada ta’sir ko‘rsatadi. Shu sababli bank sektorida risklarni boshqarish tizimini kuchaytirish, komplayens nazoratini takomillashtirish va xalqaro kredit bitimlarini soddalashtirish bo‘yicha chora-tadbirlarni kengaytirish zarur. Muhokama jarayonida aniqlanishicha, “Hamkorbank” ATBning investitsion portfeli tarkibida xorijiy manbalardan moliyalashtirilgan loyihalarning ulushi yil sayin ortib bormoqda, ammo ushbu kapitalning tarmoq kesimidagi taqsimoti hali yetarlicha muvozanatli emas. Asosan xizmat ko‘rsatish, savdo va kichik biznes segmentlari yetakchilik qilmoqda, ishlab chiqarish va eksport yo‘naltirilgan korxonalar ulushi nisbatan past. Bu holat xorijiy kapitalni yanada samarali yo‘naltirish uchun sanoat klasterlari va innovatsion texnoparklar bilan moliyaviy integratsiyani kuchaytirish zarurligini ko‘rsatadi. Shu bilan birga, “yashil iqtisodiyot” va raqamli texnologiyalarni moliyalashtirishga ixtisoslashgan kredit liniyalarining kengaytirilishi barqaror JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 18, issue 02, 2025 ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431 www.wordlyknowledge.uz ILMIY METODIK JURNAL investitsion muhit yaratishning istiqbolli yo‘nalishi sifatida baholanadi. Xalqaro tajriba shuni ko‘rsatadiki, xorijiy sarmoyalarni muvaffaqiyatli jalb etish uchun tijorat banklari nafaqat moliyaviy vositachi, balki strategik sherik sifatida ham harakat qilishi lozim. Buning uchun ularning axborot tizimlari, moliyaviy tahlil imkoniyatlari va xalqaro reyting agentliklari bilan hamkorlik salohiyatini oshirish zarur. O‘zbekiston bank sektorida “Hamkorbank” tajribasi shuni ko‘rsatadiki, xalqaro moliya institutlari bilan uzoq muddatli hamkorlik nafaqat xorijiy kapital hajmini oshiradi, balki bankning brend ishonchliligini, xalqaro reytingini va investorlar bilan muzokara imkoniyatlarini mustahkamlaydi. Shu asosda tijorat banklari O‘zbekistonning global moliya tizimiga integratsiyalashuvining faol harakatlantiruvchi kuchiga aylanmoqda. Xulosa. O‘tkazilgan tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, O‘zbekiston tijorat banklari, ayniqsa “Hamkorbank” ATB xorijiy investitsiyalarni jalb etish va ularni iqtisodiyotning real sektoriga yo‘naltirishda muhim strategik o‘rin egallaydi. Oxirgi yillar oralig‘ida mamlakatga kirib kelgan xorijiy sarmoyalar hajmi barqaror o‘sib borgan bo‘lib, bu jarayonda tijorat banklari orqali o‘zlashtirilgan mablag‘larning ulushi 35 foizgacha yetgan. “Hamkorbank”ning YTTB, OTB va ITB bilan hamkorlikdagi kredit liniyalari, grant dasturlari va “yashil moliya” loyihalari kichik biznesni rivojlantirish, ayollar tadbirkorligini qo‘llab-quvvatlash hamda ekologik barqarorlikni ta’minlashda katta amaliy natijalar bergan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, xorijiy investitsiyalarni yanada samarali jalb etish uchun bank sektorida institutsional ishonchni mustahkamlash, xalqaro komplayens va risklarni boshqarish tizimlarini yanada takomillashtirish, kredit bitimlarining shaffofligini oshirish muhim ahamiyatga ega. Shu bilan birga, tijorat banklari o‘z faoliyatini xalqaro standartlar asosida diversifikatsiya qilishi, “green finance” va raqamli moliyalashtirish kabi istiqbolli yo‘nalishlarga kengroq e’tibor qaratishi lozim. Bunday yondashuv xorijiy kapitalni barqaror va uzoq muddatli asosda jalb etishga, O‘zbekiston bank tizimini xalqaro moliya makonida raqobatbardosh o‘ringa olib chiqishga xizmat qiladi. Foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati 1. Abdurahmonov Q. (2022). O‘zbekiston tijorat banklarida xorijiy investitsiyalarni jalb etish mexanizmlari. – “Iqtisodiyot va moliya” jurnali, №4, Toshkent. 2. Tursunov A.A. (2021). O‘zbekiston bank tizimida investitsion muhitni rivojlantirish yo‘nalishlari. – “Bank ishi” ilmiy-amaliy jurnali, №2. 3. Saidov J. (2023). Xalqaro moliya institutlari bilan hamkorlik: O‘zbekiston tajribasi. – “Moliyaviy tadqiqotlar” jurnali, №1. 4. Shamsitdinova X. (2020). Bank sektorida investitsion faollik va moliyaviy vositachilik. – Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti ilmiy to‘plami, №5. 5. Ivanova E.V. (2019). Коммерческие банки как посредники в привлечении иностранных инвестиций. – “Финансы и кредит”, №6, Москва. 6. Petrov D. & Kuznetsova L. (2021). Финансовые институты и трансграничные инвестиции в СНГ странах. – “Банковское дело”, №9, Санкт-Петербург. 7. Mark DeFond. (2020). Financial transparency and investment confidence: The role of banking institutions. – Journal of International Accounting Research, Vol. 19(3), USA. 8. Claessens S. (2018). Foreign banks and cross-border financial integration. – IMF Working Paper Series, No. 18/152, Washington D.C. 9. Park D. & Shin K. (2021). Asia’s financial integration and the FDI–Finance nexus. – ADB Institute Discussion Paper Series, Tokyo. 10. Beck T. & Levine R. (2019). Financial intermediation and investment efficiency: Evidence from emerging markets. – London School of Economics Review of Finance, London. 11. World Bank. (2023). Uzbekistan Country Private Sector Diagnostic. – Washington D.C.: World Bank Group Publications. 12. EBRD. (2024). Transition Report: Banking Sector Modernization in Central Asia. – London: European Bank for Reconstruction and Development. JOURNAL OF IQRO – ЖУРНАЛ ИҚРО – IQRO JURNALI – volume 18, issue 02, 2025 ISSN: 2181-4341, IMPACT FACTOR ( RESEARCH BIB ) – 7,245, SJIF – 5,431 www.wordlyknowledge.uz ILMIY METODIK JURNAL 13. https://hamkorbank.uz/ 14. https://cbu.uz/