JAMOAT SOG'LIG'INI SAQLASHDAGI MUAMMOLAR

138 Vol. 5, No. 11 – Special Issue (EJMNS) ISSN: 2181-287X MTPHMPOI International Scientific and Practical Conference on Medical Tourism, Public Health and Management: Problems, Opportunities, and Innovations Tashkent, November 11, 2025 in-academy.uz/index.php/ejmns JAMOAT SOG‘LIG‘INI SAQLASHDAGI MUAMMOLAR Xayrulloyev Avazxon Jabarxon o‘g‘li, Ilmiy rahbar: Musayev Ulug‘bek Yo‘ldoshevich Toshkent Davlat Tibbiyot Universiteti t.f.d., dotsent. [email protected] https://doi.org/10.5281/zenodo.17617183 Kirish. Zamonaviy davrda jamoat sog‘lig‘ini saqlash tizimi inson salomatligini mustahkamlash, kasalliklarning oldini olish va aholi farovonligini ta’minlashda muhim o‘rin tutadi. Shunga qaramay, ko‘plab mamlakatlarda, jumladan, rivojlanayotgan hududlarda jamoat sog‘lig‘i tizimi bir qator muammolarga duch kelmoqda. Augustin Kumach (2025) o‘z tadqiqotida sog‘liqni saqlash tizimining barqaror rivojlanishiga to‘sqinlik qilayotgan asosiy omillar — iqtisodiy cheklovlar, infratuzilma yetishmovchiligi, kadrlar tanqisligi va aholining sog‘lom turmush tarzi bo‘yicha yetarli bilimga ega emasligi —ni tahlil qilgan. Materiallar va usullar. Tadqiqot 2022–2024-yillar davomida 5 ta mamlakatdagi jamoat sog‘lig‘i muassasalarida o‘tkazilgan. 1200 nafar respondent (tibbiyot xodimlari, mahalliy aholining vakillari va boshqaruv organlari xizmatchilari) orasida so‘rovnoma va intervyular o‘tkazilgan. Ma’lumotlar statistik tahlil va sifatli tahlil metodlari yordamida qayta ishlangan. Tadqiqotda sog‘liqni saqlashning uch asosiy yo‘nalishlari — profilaktika, resurs boshqaruvi va sog‘lom turmush targ‘iboti —ning samaradorligi o‘rganilgan. Natijalar va muhokama. Natijalarga ko‘ra, jamoat sog‘lig‘i tizimining asosiy muammolari quyidagicha aniqlandi: Moliyaviy resurslarning yetishmasligi — sog‘liqni saqlash dasturlari uchun ajratiladigan mablag‘lar aholining ehtiyojini to‘liq qoplay olmayapti. Kadrlar tanqisligi — ayniqsa, chekka hududlarda malakali hamshira va shifokorlar yetarli emas. Sog‘lom turmush tarzi madaniyatining pastligi — aholining 46% sog‘lom ovqatlanish, jismoniy faollik va profilaktik tekshiruvlarning ahamiyatini to‘liq anglamaydi. Sog‘liqni saqlash infratuzilmasining eskirganligi — laboratoriyalar va diagnostika markazlari zamonaviy texnologiyalar bilan to‘liq ta’minlanmagan. Muallif ta’kidlashicha, bu muammolar tizimli yondashuvni talab etadi. Tibbiy xodimlarni qayta tayyorlash, raqamli texnologiyalarni joriy etish va aholini sog‘lom turmush madaniyatiga o‘rgatish muhim omillardandir. Xulosa. Augustin Kumach (2025) o‘z tadqiqotida jamoat sog‘lig‘ini saqlashdagi muammolarni chuqur tahlil qilib, ularni hal etish uchun integratsiyalashgan yondashuv zarurligini asoslab berdi. Bunda davlat siyosati, sog‘liqni saqlash muassasalari, ta’lim tizimi va fuqarolik jamiyatining hamkorligi hal qiluvchi ahamiyatga ega. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, samarali sog‘lomlashtirish strategiyasini yaratish orqali kasalliklarni kamaytirish va aholining hayot sifati va umr davomiyligini oshirish mumkin.