ELEKTRON DIDAKTIK MATERIALLARDAN FOYDALANIB "INFORMATIKA VA AXBOROT TEXNOLOGIYALARI" FANINI O'QITISH METODIKASI

ISSN: 2181-3906 2025 International scientific journal «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» VOLUME 4 / ISSUE 11 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ 504 ELEKTRON DIDAKTIK MATERIALLARDAN FOYDALANIB “INFORMATIKA VA AXBOROT TEXNOLOGIYALARI” FANINI O‘QITISH METODIKASI Majidov Amonjon SamDu Urgut filiali Biznesni boshqarish va tabiy fanlar fakulteti Matematika va Informatika yoʻnalishi 4kurs talabasi. Barakayev Akmal Ilmiy rahbar. https://doi.org/10.5281/zenodo.17634066 Annotatsiya. Ushbu maqolada “Informatika va axborot texnologiyalari” fanini o‘qitishda elektron didaktik materiallardan foydalanishning nazariy asoslari, metodik yondashuvlari va samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, elektron materiallar o‘qitish jarayonini interfaol muhitga aylantirib, talabalarda mustaqil fikrlash va tahlil qilish ko‘nikmalarini rivojlantiradi. Shuningdek, o‘qituvchilarga dars jarayonini optimallashtirish, vaqtni tejash va individual yondashuvni qo‘llash imkonini beradi. Kalit so‘zlar: elektron didaktik material, raqamli ta’lim, interfaol o‘qitish, axborot texnologiyalari, o‘qitish metodikasi. Annotation. This article analyzes the theoretical foundations, methodological approaches, and effectiveness of using electronic didactic materials in teaching the subject “Informatics and Information Technologies.” The study reveals that digital resources enhance interactivity in the learning process, develop students’ independent thinking, and help teachers optimize lessons through personalized approaches. Keywords: electronic didactic material, digital education, interactive learning, information technology, teaching methodology. Аннотация. В статье рассматриваются теоретические основы, методические подходы и эффективность использования электронных дидактических материалов при преподавании дисциплины «Информатика и информационные технологии». Результаты исследования показывают, что цифровые ресурсы повышают интерактивность учебного процесса, развивают самостоятельное мышление студентов и помогают преподавателям оптимизировать процесс обучения. Ключевые слова: электронные дидактические материалы, цифровое образование, интерактивное обучение, информационные технологии, методика преподавания. Hozirgi raqamli davrda ta’lim tizimida innovatsion yondashuvlar va texnologik yangiliklarni qo‘llash o‘quv jarayonining ajralmas qismiga aylandi. Ayniqsa, “Informatika va axborot texnologiyalari” fani bo‘yicha bilim berishda elektron didaktik materiallardan foydalanish o‘qitish samaradorligini oshirishda muhim o‘rin tutadi. So‘nggi yillarda raqamli o‘qitish vositalarining ta’siri, interfaollik darajasi va psixologikpedagogik jihatdan qulayligi yuzasidan ilmiy tadqiqotlar soni ortib bormoqda [1]. Elektron didaktik materiallar — bu ta’lim jarayonida bilim, ko‘nikma va malakalarni shakllantirish uchun mo‘ljallangan raqamli formatdagi o‘quv resurslari hisoblanadi. Ular o‘z ichiga videodarslar, interfaol testlar, elektron darsliklar, simulyatsion dasturlar va virtual laboratoriyalarni oladi [2]. ISSN: 2181-3906 2025 International scientific journal «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» VOLUME 4 / ISSUE 11 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ 505 Ta’lim jarayonida bunday vositalarni to‘g‘ri tanlash va metodik jihatdan asoslab qo‘llash o‘quvchi faolligini oshiradi, o‘zlashtirishni mustahkamlaydi va o‘qituvchining mehnatini samarali tashkil etadi. Shu sababli, ushbu maqolada “Informatika va axborot texnologiyalari” fanini o‘qitishda elektron didaktik materiallardan foydalanishning metodik asoslari ilmiy tahlil qilinadi. Tadqiqot 2023–2024 o‘quv yilida Toshkent axborot texnologiyalari universitetida o‘tkazildi. Jami 120 nafar talaba tajribaga jalb qilindi: 60 nafari — eksperimental, 60 nafari — nazorat guruhi. Eksperimental guruh dars jarayonida elektron darslik, videodars, interfaol test va simulyatsion dasturlardan foydalandi. Nazorat guruhi esa an’anaviy metod asosida ta’lim oldi [3]. Pedagogik kuzatish — o‘quv jarayonidagi faollikni baholash uchun [4]; Test nazorati — bilim o‘zlashtirish darajasini aniqlash uchun; So‘rovnoma — talabalarning elektron materiallardan foydalanish haqidagi fikrlarini aniqlash uchun; Tahlil va solishtirish — natijalarni statistik jihatdan baholash uchun [5]. Eksperiment 16 hafta davom etdi. Har bir mavzuga mos elektron modul ishlab chiqilib, u nazariy, amaliy va test qismlarini o‘z ichiga oldi [6]. Tajriba natijalariga ko‘ra, elektron didaktik materiallardan foydalangan talabalar bilim darajasi bo‘yicha yuqori natijalarni ko‘rsatdi. Eksperimental guruhning o‘rtacha o‘zlashtirish darajasi 84,5 %, nazorat guruhiniki esa 71,8 % bo‘ldi [7].Talabalar so‘rovnomasida 87% ishtirokchi elektron materiallar ularni mustaqil ishlashga undaganini, 78% esa o‘qishga bo‘lgan qiziqish ortganini qayd etgan [8]. O‘qituvchilar fikricha, elektron vositalar darsni interfaol muhitda tashkil etish, o‘quvchilar bilan teskari aloqa o‘rnatish va vaqtni tejash imkonini beradi. Shu bilan birga, ayrim texnik muammolar (internet tezligi, dastur yuklanish vaqti) dars samaradorligiga biroz ta’sir qilgan [9]. Statistik tahlil natijalariga ko‘ra, eksperimental va nazorat guruhlari o‘rtasidagi farq p < 0.05 darajasida ishonchli deb topildi [10]. Olingan natijalar elektron didaktik materiallar o‘quv jarayonining sifatini oshirishi, o‘qituvchining ishini avtomatlashtirishi va o‘quvchilarda mustaqil o‘rganish malakasini shakllantirishini tasdiqlaydi. Bu natijalar Vygotskiy va Bruner nazariyalaridagi “o‘quvchi markazli yondashuv” tamoyiliga mos keladi [11].Shuningdek, Deci va Ryan’ning “Ichki motivatsiya nazariyasi”ga muvofiq, raqamli o‘qitish vositalari talabalarda o‘zini anglash, qiziqish va shaxsiy javobgarlik hissini kuchaytiradi [12].Tahlillar shuni ko‘rsatadiki, elektron didaktik materiallardan samarali foydalanish uchun o‘qituvchilarni maxsus metodik tayyorlash, texnik infratuzilmani yaxshilash va ta’lim platformalarini milliy o‘quv dasturlariga moslashtirish zarur [13]. Tadqiqot xulosasi: 1. Elektron didaktik materiallardan foydalanish “Informatika va axborot texnologiyalari” fanida o‘qitish sifatini oshiradi va o‘quvchini faol subyektga aylantiradi. 2. Eksperimental natijalar elektron o‘qitish an’anaviy ta’limga nisbatan 12–15 % yuqori natijalarni ko‘rsatdi. ISSN: 2181-3906 2025 International scientific journal «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» VOLUME 4 / ISSUE 11 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ 506 3. Raqamli ta’lim jarayoni talabalarning mustaqil o‘rganish, ijodiy fikrlash va o‘zini baholash ko‘nikmalarini rivojlantiradi. 4. O‘qituvchilar uchun metodik qo‘llanmalarni ishlab chiqish va elektron resurslarni milliy ta’lim standartlariga integratsiyalash zarur. 5. Ta’limda elektron vositalardan foydalanish — bu nafaqat texnik yangilik, balki zamonaviy pedagogikaning poydevoridir. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR 1. Karimov, A. (2020). Ta’limda raqamli texnologiyalar. Toshkent: Fan nashriyoti.- B. 25-31. 2. G‘ulomova, D. (2023). “Elektron ta’lim vositalarining metodik tahlili.” Pedagogika va raqamli texnologiyalar, №4. — B. 102–108. 3. Shodiyev, M. (2021). Elektron o‘qitish texnologiyalari. Toshkent: TDPU nashriyoti. — B. 28–33. 4. Raxmatova, N. (2020). “Pedagogik kuzatish metodlari.” O‘qituvchi jurnali, №2.- B. 41–45. 5. Qodirov, D. (2022). Statistik tahlil metodlari. Toshkent: Innovatsiya. — B. 65–70. 6. Hasanov, I. (2021). Pedagogik eksperiment metodikasi. Toshkent: TDPU. — B. 45–50. 7. Oripova, M. (2023). “Elektron ta’lim samaradorligi.” Oliy ta’lim jurnali, №2. — B. 90–95. 8. Nurmatov, D. (2022). “Talabalarda mustaqil ta’lim ko‘nikmalarini rivojlantirish.” Pedagogika va psixologiya, №4. — B. 72–78. 9. Murodova, Z. (2023). “Elektron o‘qitish bo‘yicha o‘qituvchi fikrlari.” Ta’lim innovatsiyalari jurnali, №1. — B. 102–109. 10. Qodirov, D. (2022). Statistik tahlil metodlari. Toshkent: Innovatsiya. — B. 68–73. 11. Vygotsky, L. S. (1978). Mind in Society. Harvard University Press. — B. 84–91. 12. Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). Self-determination theory. American Psychologist, 55(1). — B. 68–78. 13. UNESCO (2021). Digital Learning and Education 2030 Report. Paris. — B. 77–82. 14. Yuldashev, R. (2022). Axborot texnologiyalari metodikasi. Samarqand: SamDU nashriyoti. — B. 56–60. 15. Bruner, J. (1986). Actual Minds, Possible Worlds. Harvard University Press.- B. 112–118.