OʻZBEKISTONDA XORIJIY TILLARNI OʻQITISHNING REJALARI

474 Vol. 5, No. 11 – Special Issue (EJAR) ISSN: 2181-2020 LPTIENP International Scientific-Practice Conference on “Linguistics and Pedagogical Technologies: International Experience and National Practice” Denau, November 20, 2025 in-academy.uz/index.php/ejar OʻZBEKISTONDA XORIJIY TILLARNI OʻQITISHNING REJALARI Pirimova Dilbar Orif qizi Nemis tili fakulteti Xorijiy til va adabiyoti yoʻnalishi Chirchiq davlat pedagogika universiteti. e-mail: [email protected] https://doi.org/10.5281/zenodo.17636699 Annotatsiya. Mazkur maqolada Oʻzbekistonda xorijiy tillarni oʻqitish sohasidagi davlat siyosati, metodik yondashuvlar va innovatsion texnologiyalarni joriy etish rejalari tahlil qilinadi. Pedagog kadrlar tayyorlash, xalqaro hamkorlik va taʼlim sifatini oshirishga qaratilgan strategik yoʻnalishlar yoritilgan. Kalit so‘zlar: xorijiy til, taʼlim strategiyasi, metodika, innovatsiya, pedagog kadrlar, xalqaro hamkorlik, raqamli taʼlim, til kompetensiyasi Abstract: This article analyzes Uzbekistan’s national policy on foreign language instruction, methodological approaches, and plans for integrating innovative technologies. It highlights strategic directions aimed at improving teacher training, fostering international cooperation, and enhancing the quality of education. Keywords: foreign language, education strategy, methodology, innovation, teaching staff, international cooperation, digital learning, language proficiency. Globalizatsiya jarayoni bugungi kunda dunyo mamlakatlarini oʻzaro yaqinlashtirib, iqtisodiy, siyosiy, madaniy va ilmiy aloqalarni keskin faollashtirmoqda. Bunday sharoitda xorijiy tillarni oʻrganish shaxsiy rivojlanishning muhim tarkibiy qismi boʻlish bilan birga, davlatlar miqyosida ham strategik ahamiyat kasb etmoqda. Chunki til — bu nafaqat aloqa vositasi, balki bilim, texnologiya, madaniyat va innovatsiyalarni oʻzlashtirishning asosiy kalitidir. Xususan, ingliz, rus, nemis, fransuz, koreys, xitoy va arab tillarini egallash Oʻzbekiston fuqarolari uchun xalqaro maydonda raqobatbardosh boʻlish, xorijiy investitsiyalarni jalb etish, turizmni rivojlantirish, ilmiy hamkorlikni kengaytirish va eksport salohiyatini oshirishda muhim omil sifatida namoyon boʻlmoqda. Shu bois, xorijiy tillarni oʻqitish va oʻrganish masalasi Oʻzbekiston Respublikasida davlat siyosatining ustuvor yoʻnalishlaridan biri sifatida belgilangan. Soʻnggi yillarda bu borada qator muhim hujjatlar qabul qilindi. Jumladan, Prezident qarorlari asosida maktabgacha taʼlimdan boshlab oliy taʼlimgacha boʻlgan barcha bosqichlarda xorijiy til oʻqitish majburiy komponent sifatida joriy etildi. Xorijiy til oʻqituvchilarining malakasini oshirish, zamonaviy metodikalarni tatbiq etish, raqamli platformalardan foydalanish, xalqaro baholash tizimlarini joriy etish kabi chora-tadbirlar tizimli ravishda amalga oshirilmoqda. Bundan tashqari, xorijiy tillarni oʻrganishni ommalashtirish maqsadida grantlar, stipendiyalar, til kurslari, onlayn taʼlim platformalari va xalqaro imtihon markazlari faoliyati yoʻlga qoʻyildi. Bu esa nafaqat taʼlim sifatini oshirishga, balki yosh avlodning global fikrlash qobiliyatini shakllantirishga xizmat qilmoqda. Umuman olganda, xorijiy tillarni oʻrganish Oʻzbekistonda endilikda individual ehtiyoj emas, balki milliy taraqqiyot strategiyasining ajralmas qismiga aylangan. Bu yoʻnalishdagi islohotlar mamlakatning ochiq, zamonaviy va raqobatbardosh jamiyat sifatida shakllanishiga zamin yaratmoqda. Globalizatsiya jarayoni bugungi kunda dunyo mamlakatlari o‘rtasidagi iqtisodiy, siyosiy, madaniy va ilmiy aloqalarni keskin faollashtirmoqda. Bunday sharoitda xorijiy tillarni o‘rganish shaxsiy rivojlanishning muhim tarkibiy qismi bo‘lish bilan birga, davlatlar miqyosida ham strategik ahamiyat kasb etmoqda. Til — bu nafaqat aloqa vositasi, balki bilim, texnologiya, madaniyat va 475 Vol. 5, No. 11 – Special Issue (EJAR) ISSN: 2181-2020 LPTIENP International Scientific-Practice Conference on “Linguistics and Pedagogical Technologies: International Experience and National Practice” Denau, November 20, 2025 in-academy.uz/index.php/ejar innovatsiyalarni o‘zlashtirishning asosiy kalitidir. Shu bois, O‘zbekiston Respublikasida xorijiy tillarni o‘qitish va o‘rganish masalasi davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri sifatida belgilangan. So‘nggi yillarda bu yo‘nalishda qator muhim hujjatlar qabul qilindi. Jumladan, 2021-yil 19mayda Prezident tomonidan imzolangan PQ–5117-sonli qaror — “Xorijiy tillarni o‘rganishni ommalashtirish to‘g‘risida” — xorijiy til ta’limining huquqiy asosini belgilab berdi. Ushbu qarorga muvofiq, maktabgacha ta’limdan boshlab oliy ta’limgacha bo‘lgan barcha bosqichlarda xorijiy til o‘qitish majburiy komponentga aylandi [O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining qarori, 2021]. 1 Ta’lim tizimida xorijiy tillarni o‘qitish metodikasini takomillashtirish maqsadida zamonaviy pedagogik yondashuvlar joriy etilmoqda. Jumladan, CLIL (Content and Language Integrated Learning), gamifikatsiya, task-based learning, va blended learning kabi metodlar xorijiy tilni faqat nazariy emas, balki amaliy jihatdan ham egallashga xizmat qilmoqda. Bu metodlar o‘quvchilarda til kompetensiyasini shakllantirishda, muloqotga kirishish qobiliyatini rivojlantirishda muhim rol o‘ynaydi. Innovatsion texnologiyalar asosida raqamli ta’lim platformalari — Duolingo, Quizlet, Kahoot, Zoom, Moodle — orqali interaktiv mashg‘ulotlar, testlar, virtual sinflar tashkil etilmoqda. Bu esa ta’lim jarayonining moslashuvchanligini ta’minlab, o‘quvchilarning mustaqil o‘rganish ko‘nikmalarini rivojlantiradi (CyberLeninka, 2023). 2 Xorijiy til o‘qituvchilarining kasbiy salohiyatini oshirish ta’lim sifatining asosiy omillaridan biridir. Shu maqsadda mahalliy va xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikda malaka oshirish kurslari, seminar-treninglar, vebinarlar va stajirovkalar muntazam o‘tkazilmoqda. O‘qituvchilar CEFR (Common European Framework of Reference for Languages) darajalari asosida baholanmoqda, bu esa ularning til kompetensiyasini xalqaro mezonlarga moslashtirish imkonini beradi (Council of Europe, 2020). Bundan tashqari, IELTS, TOEFL, DELF, TestDaF kabi xalqaro imtihon tizimlari orqali o‘qituvchilarning til bilish darajasi aniqlanib, ularning professional rivojlanishiga yo‘l ochilmoqda. O‘zbekiston xorijiy tillarni o‘qitish sohasida qator nufuzli xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikni yo‘lga qo‘ygan. Jumladan, Britaniya Kengashi (British Council), Goethe Instituti, Alliance Française, Korea Foundation, Confucius Institute kabi tashkilotlar bilan grantlar, stipendiyalar, til kurslari, almashinuv dasturlari va o‘qituvchilar uchun treninglar tashkil etilmoqda. Ushbu hamkorliklar natijasida O‘zbekistonda xalqaro imtihon markazlari faoliyati yo‘lga qo‘yilgan, xorijiy mutaxassislar jalb etilmoqda, o‘quv dasturlari xalqaro standartlarga moslashtirilmoqda. Xulosa qilib aytganda, xorijiy tillarni o‘qitish sohasidagi islohotlar O‘zbekistonning global maydondagi raqobatbardoshligini oshirishga xizmat qilmoqda. Davlat siyosatining izchilligi, metodik yondashuvlarning zamonaviyligi, pedagog kadrlar salohiyatining oshirilishi hamda xalqaro hamkorlikning kengayishi ta’lim tizimining integratsiyalashuviga zamin yaratmoqda. Kelgusida bu yo‘nalishda innovatsion texnologiyalarni chuqur joriy etish, ta’lim mazmunini diversifikatsiyalash va xalqaro reytinglarda yuqori o‘rinlarni egallash kabi maqsadlar belgilangan [UNESCO Education Strategy 2030]. 3 1 Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining PQ–5117-sonli qarori. “Xorijiy tillarni oʻrganishni ommalashtirish toʻgʻrisida”. 2021-yil 19-may. 2 CyberLeninka ilmiy platformasi. “Xorijiy tillarni o‘qitish nazariyasi va metodikasi”. 2023. 3 UNESCO Education Strategy 2030. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000242429 476 Vol. 5, No. 11 – Special Issue (EJAR) ISSN: 2181-2020 LPTIENP International Scientific-Practice Conference on “Linguistics and Pedagogical Technologies: International Experience and National Practice” Denau, November 20, 2025 in-academy.uz/index.php/ejar References: 1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining PQ–5117-sonli qarori. “Xorijiy tillarni oʻrganishni ommalashtirish toʻgʻrisida”. 2021-yil 19-may. 2. CyberLeninka ilmiy platformasi. “Xorijiy tillarni o‘qitish nazariyasi va metodikasi”. 2023. 3. UNESCO Education Strategy 2030. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000242429