scieee AI-readable full text Open interactive document viewer

महात्मा गांधीजीचे हिंद स्वराज्य विषयक विचार

पाटील, विक्रमराव नारायणराव

Abstract

महात्मा गांधीजीनी हिंद स्वराज्य विषयक विचारातून प्रत्येक माणसाच्या स्वातंत्र्याच्या, स्वयंनिर्णयाच्या व आत्मबळाच्या आधारावर नवा समाज उभा करावयाचा आहे. असा समाज आपणास सत्याग्रहाच्या सहाय्याने उभा करता येईल. आपल्या स्वत:च्या अंत:करणामध्ये जे आत्मबळ आहे. त्याची जाणीव होईल केवळ इंग्रजाना हाकलून देऊन स्वराज्य मिळणार नाही. इंग्रज सेनापती जाऊन भारतीय सेनापती आला तर सत्ता या मुठभर लोकांच्याच हातात राहील त्या भारतीय स्वराज्याला अर्थ राहणार नाही. गांधीचा जो पर्यायी स्वराज्याचा मार्ग आहे तो प्रत्येक व्यक्तीच्या स्वायत्तेवर व लोकशाही अधिकारावर आधारलेला मार्ग आहे. या मार्गाचे प्रतिपादन अतिशय ठामपणे महात्मा गांधीनी केले आहे.

Full text

Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-10| October - 2025 168 󰫽  󰲓 󰬎󰫵   . . , . . Email: [email protected] Manuscript ID: JRD -2025-171035 ISSN: 2230-9578 Volume 17 Issue 10 Pp. 168-170 October. 2025 Submitted: 19 Sept. 2025 Revised: 29 Sept. 2025 Accepted: 14 Oct. 2025 Published: 31 Oct. 2025 , . . : : . . . . . Keywords- ‘ ,’ , , , 󰭈󰬎 󰫽  ‘󰲓 󰬎󰫵’  󰬶 󰲑󰭉󰰁     . 󰫽   󰬶      󰫽  󰬶 󰬀  , 󰫽   󰬶 .󰰎󰫳 󰲒    󰬀󰲆 󰬶  󰬶 󰭈  . 󰫽  󰬶     󰲆   . 󰫽󰫳  󰬆 󰬬 󰫦   󰫦       󰲀󰫽 󰬀   󰫵󰱿󰬎, 󰱿󰬎  󰬎 󰱿󰬎  󰫽 󰱆 󰰉   󰲗   . 󰬆   󰲗    󰲗 󰬊 󰲆   󰭈    . 󰫽  󰫦  󰬁     󰭈󰲅  󰲓 –󰬎󰫵  󰬶 󰬎  . 󰲓 󰬎󰫵 󰬶  ‘  󰰉’  . 󰬀  󰭈 󰬎󰫵 󰬎    󰬎󰫵 󰰈  󰭈       󰬎󰬀  .  󰫽 󰫳  󰬅 .  󰫽 󰫳 ‘󰲓 󰬎󰫵’   󰬅  󰫽 󰫳   󰭈󰬎 󰬅. 󰫽 󰰎 󰲓 –󰬎󰫵  ’   󰬅 󰫼 󰬇   󰫼  . 󰬀  󰬶, ,  , 󰫦 󰭃    󰬅 󰫼  . Quick Response Code: Website: https://jrdrvb.org/ DOI: Creative Commons (CC BY-NC-SA 4.0) This is an open access journal, and articles are distributed under the terms of the Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International Public License, which allows others to remix, tweak, and build upon the work noncommercially, as long as appropriate credit is given and the new creations ae licensed under the idential terms. Address for correspondence: . . , , . . How to cite this article: , (2025). Journal of Research & Development, 17(10), 168-170. Original Article Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-10| October - 2025 169 ‘󰲓 󰬎󰫵’  󰬎󰰉 󰫽 .    󰫳 󰭈󰲅󰰌    󰬎󰲆 .  󰲓󰫳 󰫦  󰬬 󰰉, 󰭊 󰫵󰰘   󰲇  󰰩 󰱯     . ‘󰬌 󰬍 󰫦, ..   󰰎󰫳      . 󰭈  󰫳 󰭈󰲅    ‘󰲓 󰬎󰫵’   󰬆 . 󰫦 󰲓 󰫦 󰬬 󰰌     󰫽 󰱯󰬌      󰬀󰲆 󰬶  󰬶 󰭈   󰬎󰬎 .  󰲓󰬎󰫵󰫳 󰬉 󰭈󰬀 󰬎󰫵 󰬎   󰬉 󰰩 󰲑󰱯󰲆  󰫽 󰬎 󰬀  . 󰬎󰫵 󰬎 󰱇 󰬶 󰫤   . 󰫽  󰫦 󰭈󰱡  .   󰬎󰭃       󰬉   󰬎󰭃   : 󰮇 . 󰫽  󰬎: 󰭃  . 󰬉󰬀     󰫽   󰰍 . 󰬀  󰭈 󰬎󰫵    󰬎󰫵 󰰉  󰭈     󰫽   󰬎󰬀  . ‘  󰭈󰲅   󰲒 󰬆   󰬎󰮇    󰫽 󰬎󰮇  󰱯  ?’  󰫵󰱿󰬎  ‘󰲓 󰬎󰫵’ 󰬀   󰫽 󰬎󰫵 󰬎  󰬀 󰬎󰮇    ?    󰲒,  󰫵 󰰝󰬶 󰫤󰫳 󰲒  󰫽   󰫽  󰱯 󰬀  󰱿󰬎 󰬎   . 󰫽  󰱯 ‘󰲓 󰬎󰫵’  󰬎󰫵 󰬎      󰲓 󰬎󰫵 󰬀 󰬎    󰫳 .  󰬶  󰫳 󰬀  󰫽  󰫵 󰭈󰬎    󰫽 󰬉   . 󰫰  󰱿󰬬  .  󰰩 󰫽    󰰩  󰬊 󰲆 , 󰫵 󰲑 󰫽   󰫽 󰲑    󰲐 󰫵  󰱳  󰬆 󰫽 󰲐  󰲑. 󰬶   󰬎 ,    . 󰬶    󰲑  󰫽 󰫵    . 󰬶     󰱚 󰭈 󰲐 . 󰬶     . ‘  󰲒, 󰬶  󰬉   󰲐 ?  󰬆, “ 󰭈󰲅 󰬉   , 󰫽 󰫦 󰫼 󰫶  󰬄 . 󰫶 󰬊   ,        ,   󰲐 󰬶 󰫵    .            󰰀󰫯  . 󰫽 󰰀󰫯   󰬶    󰲐 .   , 󰫽   . 󰬍 󰱚 󰭈 .   󰬍 󰬀  .   󰱳     .   . 󰫳  󰫽  󰫵    󰭈 󰬁   󰬁 󰬶  󰬀  . 󰬶 󰫵     󰬬  󰬎  󰫵   󰬁   󰬎 󰬬   󰬅  󰬎  󰬉 , 󰬆 󰫽  󰫳 󰬎, , 󰫦, 󰫳   󰱳󰱳 󰫦   . 󰫽 󰫽   󰰈󰱐 󰫼    󰫼 󰬶 󰫵  󰫽 󰬎   󰫽 󰬌 . 󰲓 󰬎󰫵  󰬶󰬀  󰬆 󰲒  󰬶, , 󰲚, ,   . 󰫽 󰰁, , 󰲚,     󰫽 󰫵 󰬎 . 󰬁  󰬎 󰬍󰱘   󰲒  󰬎, 󰫦, , , 󰫦   󰫤  . 󰫳 󰲆   󰬍 .  󰰍 󰲆 . 󰫦󰫳, 󰫳 󰫳  󰫦󰫳   󰫼 󰱮  󰬶 . 󰫳, 󰫦󰫳  󰫳     󰫽     󰫽  .  󰬎   .       󰬎    󰱳  󰰉 󰫽  󰬎 󰬎󰫼  . 󰰎󰫳 ,  󰬎󰭃  󰫵󰫽󰫦󰫳  󰲑    󰬁       .       󰫽󰫳 󰰈󰱮 󰫦  . 󰬆 󰫵 󰭈󰫳    󰫽 󰭈 󰬀 󰬆 󰭈󰱺 .       󰱮  󰱠 󰱚 󰭈   󰬀   󰬀 󰱮  . 󰰎󰫳 󰲆 󰫦 󰫦 . 󰱨 󰱨 .     󰭈󰲅  . 󰬆  󰱮 󰫽 󰰍 .   󰫽 . 󰫽   󰬎󰰘 . 󰬆 󰬁󰰈󰱮 󰭈 󰫼 󰫽  󰬋. 󰬁        .  󰫽  󰬁󰰈󰱮 󰫦 󰰈 󰫼󰰏 󰫦   󰬆  . 󰫦 󰫼  󰫽  󰫼  . 󰫽 󰭈󰱺 󰫼 󰭈  󰬎: 󰬎󰭃  .  󰬎: 󰬎󰭃 󰱮     󰬉  󰱮󰫳    .  󰲒     .     󰬆   󰫤     󰫤   . 󰫽󰫳 󰬶, 󰫽󰫳 󰭈󰲈  󰬁󰫳 󰰈󰱮 󰫦    󰫼     󰫽 󰭈󰱺 . Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-10| October - 2025 170 󰬍󰫦 󰲓 󰬎󰫵    󰫽󰬆  󰫳     󰫽       . 󰬶  󰱚 󰭈 󰬁 󰫽 .  󰫽 󰬎  󰫼 󰭈󰱡 .  󰬶 󰬎 󰫽 󰰉 . 󰫳 󰬎   .    . 󰭈󰫽 󰫳 󰬎󰮇󰫳 󰬎󰫦󰫳  󰫽󰫳       . 󰬶  󰬬 󰱚 󰭈  . 󰫽 󰫽󰫳 󰰈󰱮 󰫳, 󰲓󰫳 󰫦 󰭈  . 󰲓󰫳 󰫦   󰭈   󰫽  󰬎󰭃  󰫽   󰰀 󰭈󰫽󰰌   .     󰫽 󰲓󰫳 󰫦  󰬁, 󰬎󰮇, ,   󰫽 󰫽 .    󰲐    󰲇  . 󰫽  󰲓󰫳 󰫦 󰬎󰮇  󰫽   󰫦 󰬉 . 󰬉  󰫵󰰘 󰬁 󰫽  .  󰫽󰫳 󰰈󰱮 󰫦    󰫽  󰱮    󰫳󰬀 󰫽 󰫦   󰬁   󰫽󰫳  󰱨  . 󰫽 󰫽󰬶󰫳 󰫦 󰰌 󰱳    . 󰲓 󰬎󰫵      󰱮 󰫼 󰫦 󰲆 . 󰬎󰫵 󰲇, 󰬅,  󰬁󰱿󰬎 󰫰, 󰫤       󰬉  󰫦 󰫦 .   ,  󰫦 󰬎   󰫦  󰫼  󰲆 . 󰬀   󰲐  󰫽󰬀  󰫳   󰭈 .  󰬁󰰈󰱮 󰫼 󰫽, 󰲓, , , 󰬍, 󰫽󰬶  󰫦 󰫳    󰫽   󰭈󰲅 󰫼   󰫽 󰬀   󰰍 󰫤 . 󰫦   󰭃 –    :   󰫦  - ‘󰲓 –󰬎󰫵: 󰫤’ 󰫳 󰭈 . 󰲑 󰲑 (.)  󰭈,     . 󰬴. .    –    –   󰫦,  - 󰲓 󰬎󰫵  󰫽 󰭈󰱺,  󰲑 (.)  󰭈,     . 󰬴.   󰱇 – . 󰬴.  󰫦 󰬶  󰲑 󰲑-    :   󰫦  -  󰭈,        –       󰲂    󰭈,        –   : 󰫦  󰭅,  – ,  󰭈, ,     󰬴󰱯 󰱷 – . 󰭈  󰲌  󰲓 󰬎 : 󰬁󰫦 󰭈 󰫽  󰬅 󰰗󰭅,  󰱳, 󰬉   .. –   󰲒 , 󰲓  , 󰬄󰫦, ,  󰬴󰰏 󰱳,  󰰗( 󰭃 ), -   󰲒 ,  󰬄󰬁, .