जगातील संत्रा उत्पादनाचे अध्ययन
Abstract
जगातील संत्रा उत्पादन हे फळशेतीतील एक अत्यंत महत्त्वाचे क्षेत्र आहे. संत्रा हे उष्णकटिबंधीय आणि उपोष्णकटिबंधीय हवामानात भरपूर प्रमाणात उत्पादन देणारे फळ असून ते व्हिटॅमिन ‘C’चे मुख्य स्रोत मानले जाते. आज संत्र्याचे उत्पादन जवळजवळ सर्व खंडांमध्ये केले जाते, परंतु काही देश हे उत्पादन आणि निर्यात या दोन्ही बाबतीत अग्रस्थानी आहेत. ब्राझील हा जगातील सर्वात मोठा संत्रा उत्पादक देश असून, विशेषतः साओ पावलो प्रांतात संत्र्यांची शेती मोठ्या प्रमाणावर केली जाते. चीन दुसऱ्या क्रमांकावर असून तेथे संत्र्यांचे उत्पादन प्रामुख्याने स्थानिक वापरासाठी केले जाते. भारत हा देखील प्रमुख उत्पादक देश आहे; विशेषतः महाराष्ट्र, मध्य प्रदेश, पंजाब आणि राजस्थान या राज्यांमध्ये संत्र्यांची शेती मोठ्या प्रमाणावर केली जाते. अमेरिकेतील फ्लोरिडा आणि कॅलिफोर्निया ही राज्ये संत्रा रस उत्पादनासाठी प्रसिद्ध आहेत. तसेच मेक्सिको, स्पेन, इजिप्त आणि तुर्की हे देखील महत्त्वाचे उत्पादक देश आहेत. जगभरात दरवर्षी सुमारे ७५ ते ८० दशलक्ष टन संत्र्यांचे उत्पादन होते. या उत्पादनाचा उपयोग ताजे फळ म्हणून खाण्यासोबतच रस, पेये, जॅम, मुरांबा आणि सुगंधी तेल तयार करण्यासाठी केला जातो. संत्र्यांच्या निर्यातीमध्ये स्पेन, दक्षिण आफ्रिका, तुर्की आणि अमेरिका हे देश अग्रस्थानी आहेत, तर ब्राझील प्रामुख्याने संत्रा रस स्वरूपात निर्यात करतो. संत्रा उत्पादनावर हवामानातील बदल, दुष्काळ, कीड आणि रोगांचा मोठा प्रभाव पडतो. तसेच आधुनिक शेतीतंत्र, सिंचन व्यवस्था आणि जैविक शेतीच्या पद्धतींचा वापर वाढल्याने उत्पादन आणि गुणवत्ता दोन्ही सुधारत आहेत. सध्याच्या काळात जगभरात जैविक (ऑर्गॅनिक) संत्रा उत्पादनाची प्रवृत्ती वाढत असून प्रक्रिया उद्योगासाठी संत्र्यांची मागणी सातत्याने वाढत आहे.
Full text
Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-10| October - 2025 203 1, . 2 1 , , . 2 , , . Email: [email protected] Manuscript ID: JRD -2025-171043 ISSN: 2230-9578 Volume 17 Issue 10 Pp. 203-207 October. 2025 Submitted: 20 Sept. 2025 Revised: 30 Sept. 2025 Accepted: 15 Oct. 2025 Published: 31 Oct. 2025 . ‘C’ . , . , . . ; , , . . , , . . , , , . , , , . , , . , . ( ) . – , , , , , , , . - , - . . , . , , , . , , ‘’ ‘’ , . ‘’ . , , .. Quick Response Code: Website: https://jrdrvb.org/ DOI: Creative Commons (CC BY-NC-SA 4.0) This is an open access journal, and articles are distributed under the terms of the Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International Public License, which allows others to remix, tweak, and build upon the work noncommercially, as long as appropriate credit is given and the new creations ae licensed under the idential terms. Address for correspondence: , , , . . How to cite this article: , , (2025). Journal of Research & Development, 17(10), 203-207. Original Article
Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-10| October - 2025 204 , , , , , , , . , , - 1. . 2. . - 1. / . 2. . - , , , , , , , , , , . / - , , , , /, . . / : . . / (Navel Orange) , , ; . ( ) , , , (Valencia Orange) ; , , / (Seville / Bitter Orange) ; . , , , (Blood Orange) , - ; . , , , / (Mandarin / California Navel) ; . , , : . .
Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-10| October - 2025 205 . ( ) ( ) (%) ,. . ,. . ,. . ,. . ,. . ,. . ,. . ,. . ,. . ,. . Source - agreeexchange.apeda.gov.in ,. , .% . . ,. (.%) , ,. (.%) . ,. (.%) ,. (.%) . (.%) (.%) . .%, .% .% . , , . , , . . % . , . . , . . . . : . . . ( ) ( ) () ( ) () / ( ) . . -. . . -. . . . . . -. . . . . . .
Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-10| October - 2025 206 . . -. . . -. . . . . . . Source: www.ceicworldwidedata.com . . . -. . . . -. . . . -. -. -. . . . . , . . . . , (.), (.) (.) . , , ; , - , . . : - - - .. . .. (- -) ( ) / - . - - . -. - . . - . -. - . . - . -. - . . - . . - . -. - . . . -. Source: www.statista.com - - - . - . . - . -. . - . . , - . -. . - . . , - . -. . - (.), - (.) - . -. . - . . .
Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-10| October - 2025 207 . -. , . . , , , . , . , . , . , . - . . . . . . , , , . . , , , , . . . . . , , , . . , , . , . . , . 1. , , , , . 2. , , , . 3. .. , , . , . 4. . . . , . . . 5. , , , . 6. .., , , . 7. .., , , . 8. . , , . 9. agreeexchange.apeda.gov.in 10. www.ceicworldwidedata.com 11. www.statista.com