scieee Science in your language
[en] (orig)

भारतीय समाज सुधारणेतील आदिवासी चळवळींचे योगदान

Author: गोपाळ बडगीरे; डॉ. अंबादास कर्डीले
Publisher: Zenodo
DOI: 10.5281/zenodo.17656317
Source: https://zenodo.org/records/17656317/files/S064004.pdf
18
In e na ional Jou nal o Ad ance and Applied Resea ch
www.ijaa .co.in
ISSN – 2347-7075
Impac Fac o – 8.141
Pee Re iewed
Bi-Mon hly
Vol. 6 No. 40
Sep embe - Oc obe - 2025
     
 1, .  2
1
 ,
      , ,    
2
 ,
      , ,    
Co esponding Au ho –
 
DOI - 10.5281/zenodo.17656317
 (Abs ac ):
          .
      ,      . 
,  ,  ,       
    .          
    .      
, , ,        . 
        .  
    ,       ,   , 
    .      ,
,     .       
    .
  (Key Wo ds):  ,  ,  ,  .
 :
   
  .   ,  ,
-    .
     
 .   , ,
,      
   .   ,
  , ,   . 
    
 .    , ,
   .  
      .
    . 
IJAAR Vol. 6 No. 40 ISSN – 2347-7075
 , .  
19
   , , , ,
    .  -
  -   
    
.    , ,
   .   
    
    . 
  ,   
    
 .     ,
 ,   
   . 
    
.    ,
      
  .
  :
.   
   .
.    
   
.
.   
  
  .
  :
   
   . 
     
.   ,  , 
, ,     
    .
     :
.  :
    
   .  ,
, ,    
     
     
.     
 ,  ,  
 ,   
    . 
  ,    
    
  .   –
   ,  , 
     
 .     
   ,  
     
.     
  , ,   
    .
    
    . 
     
  .   
IJAAR Vol. 6 No. 40 ISSN – 2347-7075
 , .  
20
    
 .     ,
    
.
.   () :
    
     
    
 .  , , 
      
. " "     
   ,  
   
 .    
     
.    ,   
 .      
   "" 
      
  .    :
,    
    . -
,     
    ""
()   .   
 .    , 
   .  
    
       
.     
 .
.   :
  -  
  .  
    
     . 
   ,    
       .

 
 .   
 ,    
 .   
    
   .    
       
      .  
    
  .    
       
()     
  .  ,   
    . 
     
  .    
      
.     
      
     .  
   
    ,    
  ,   
  .  
     .
IJAAR Vol. 6 No. 40 ISSN – 2347-7075
 , .  
21
.     :
    
  ,  
     
 . ""  ""  
    
  , , ,
    . 
   ,  
   ,   ,
      
.      
   .  
     
    .
,    ,
,      
 ,    
,     


 .   
 .
     -
     .
    
  .   
    .
     
    , 
   , 
  ,   ,
,    
 --  
    
  .  ,  
      .
.    :
    
     .  
    ,   
      .
    
    . 
   ,  ,
 ,   , 
      
  .   
      
   ,   
    .
     :
  :
“ ”   
       
    
 .     
     
 .     
  ( )  
  .    . 
    ,
 ,    
IJAAR Vol. 6 No. 40 ISSN – 2347-7075
 , .  
22
   "" () .
     " ,
 " ( ,  )  
.      , 
     .
  ,   
     .
      
         
  .      
,      
     .
     (
)      .
 :
  ( )   
   .
     
  .    
   ( ,
    ) 
    .   
  .   
    
 .     
   .  
     .
 :   ,
      
      .
 "  "   .
      
   .   
     
    .  ,
     
.
   :
    ,  
   
  .    
   , ,
   .  
    . 
  .  
     
      . 
      
    .
    . 
     
    .
   
 :
   
  .  
    
  .
.   :
   
  ,  

IJAAR Vol. 6 No. 40 ISSN – 2347-7075
 , .  
23
,     . 
 -   
     . 
    ,
,     .  
   . ,
 , -    
   . , , 
     
 .     -
   ,   
   .  
      .
    
    
  ,  . , -
    
 .     ,
     ,  
 .   - 
     .
   , 
   .    
    . ,
     
 .
. -   :
   
  .   
 ,    . 
 –    
  .    –
      
  ,   
  .   
,     
      .
.    :
  
     
    . " 
 "   – 
   .  
    
 .      
  .   
    
 ,    
   .    
     
 .   
       .
     
   
 .  –  
  .   
       
 –    .
.   :
  ,
,     .
    
IJAAR Vol. 6 No. 40 ISSN – 2347-7075
 , .  
24
 .   
    . 
     
    
  .    
,     
   . 
    
    . 
   ,  
     
.   ,  
      
     . 
     .
    
   .  
  - 
  .
.     :
   
    . 
     . 
    
.      
 .    ,
,    
     .  
    ,  
    .
    .
  , ,  
   .  
      
,     
.    
   ,  
   . , 
     
     
    .
.     :
   
, , ,    . 
    
 .   
     
 .   
  , ,  
   . 
     
 ,  
 .    
  .   
   .  
    
,  , , 
      . 
 , , , , 
    .  
-     
 .
IJAAR Vol. 6 No. 40 ISSN – 2347-7075
 , .  
25
.   :
   
   . 
     
   . 
,      
    
  .  , -,
 ,      
    
    .  
      
 ,   
      
     
.
 :
   
     ,  
,    
 .     
    , 
      
     
  .   
  , ,
      .
     
     .
    
      
     .
     .
 ,   ,  
    
 .    
,     
      
 .
  :
1.   (), 
,  , 
2.     
(-)   
, .
3.   (), 
 ,  ,

4.   (), 
  ,  
, .
5.   (),  
  ,  , 
6.   (),   
, ’  .
7.   (), 
,  , 
, 
IJAAR Vol. 6 No. 40 ISSN – 2347-7075
 , .  
26
8.  . . (), 
 ,  ,

9.   () 
,  , 
10.   (),  
,   ,
  , 
11. Laldas D. K. (2020), P ac ice o
Social Resea ch: Social Wo k
Pe spec i e, Sencond Edi ion, Rawa
Publica ions, Jaipu 302 004
12. Minis y o T ibal A ai s, S a is ics
Di ision, Go e nmen o India
(2013), S a is ical P o ile Scheduled
T ibes in India 2013, Shas i Bha an,
New Delhi