scieee AI-readable full text Open interactive document viewer

जननायक बिरसा मुंडा यांचे भारतीय स्वातंत्र्य लढ्यातील योगदान

प्रा. डॉ. दिलीप काठोडे

Abstract

डोंगर दर्यात आणि जंगलात आदिवासी लोक हजारो वर्षापासून आनंदाने आपल्या संस्कृतीची जोपासना करत आपले जीवन जगत आलेले होते. ब्रिटिशांनी जंगल कायदा करून हजारो वर्षाची आदिवासींची चांगली व्यवस्था मोडली. मूलनिवासी असलेल्या आदिवासी समाजाला आपल्या जमीन हक्क अधिकारापासून वंचित केले, यातून मुक्तता मिळविण्यासाठी जननायक बिरसा मुंडा यांनी आदिवासींना एकत्र करून आपले हक्क अधिकार मिळण्यासाठी इंग्रजा विरुद्ध बंड पुकारून सशस्त्र लढा दिला. त्यांनी आदिवासी समाजाचे नेतृत्व केले. उलगुलान आंदोलन करून आदिवासींचे अस्तित्वाची जाणीव ब्रिटिशांना करून दिली. तसेच त्यांनी आदिवासी समाजात अंधश्रद्धा निर्मूलन करून सामाजिक सुधारणा घडवून आणल्या. भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यात त्यांनी आपले युवा अवस्थेत ब्रिटिशांच्या सोबत युद्ध केले. भूमिगत राहून स्वातंत्र्याची आंदोलन चालवले म्हणून त्यांना धरती आबा असे म्हणतात हा महान स्वातंत्र्य योद्धा आजअमर भारतात झाला.

Full text

128 International Journal of Advance and Applied Research www.ijaar.co.in ISSN – 2347-7075 Impact Factor – 8.141 Peer Reviewed Bi-Monthly Vol. 6 No. 40 September - October - 2025           . .     .         , ,  . Corresponding Author – . .   DOI - 10.5281/zenodo.17656866 :                   .           .             ,                          .      .           .             .             .                    . :                   .    ,         .           .      , ,     .         .               .          .   187879         .         .           .    .      .              ,          15  1875          IJAAR Vol. 6 No. 40 ISSN – 2347-7075 . .   129   .        .  1894  "1878    "      .                   .    : 1)     . 2)            .   :               .    ,  ,   ,                             .     :          ,      , ,               .              .               -    ,          ,   ,          .             .                .   ,  ,       , ,            .      .       .              .               .                   .                          .                     .              .               .                   IJAAR Vol. 6 No. 40 ISSN – 2347-7075 . .   130    .             1852                   .          :               .    25            .           1)   :                  .               . 1894      .                      .            .         .                          .         , ,         .        .     .    . 2)   :    ,              .     1898                 .       25  1899                    . , ,,         . 3)    :              .                .                    .                     .               . 4)       :                      .                      .1.  ,  , IJAAR Vol. 6 No. 40 ISSN – 2347-7075 . .   131     .2.     .3.  ,    .4.       .5. , , ,      . 6.     .7.     .8.         .9.   .             . 5)   :            .    ,       .       .             .                      .                      .           .             .       .          . 24  1899         , ,            .      . 7  1900   ,                .     .     .     .    .      . 6)    :              .                  .         3    1900            .           .                         .   9  1900    .  :                .      .              .            .        .      .                         . IJAAR Vol. 6 No. 40 ISSN – 2347-7075 . .   132            .              , ,                  .           .   : 1)   -    . 2)     -   3)      -   4)   -    5)  :      -   6)     -     7)       -      8)    -   .