INTERNATIONALSCIENCES, EDUCATION AND NEW LEARNING TECHNOLOGIES
VOLUME 2 | ISSUE 8 | 2025
h ps://in e na ionalsciences.o g/ | Social Sciences and Humani ies | No embe , 2025
185
DOI: h ps://10.5281/zenodo.17664726
KASBIY TA’LIM TASHKILOTLARIDA BIZNES ASOSLARI FANIDAN
QOʻLLANILAYOTGAN SIMULIATSION OʻYINLARNING AHAMIYATI
Suloymono a Roza Abduka imo na
Toshken iloya Olmaliq kon me allu giya exnikum oʻqi u chi
Email: ozasulajmano [email protected]
ANNOTATSIYA
Hozi gi kunda jahonda maqsadi p o essional a’lim muassasala i oʻqi u chila iga
“Biznes asosla i” oʻqu das u ini amaliyo ga jo iy e ish a amalga oshi ish ja ayonida
qoʻllab‒qu a lashdi . Ushbu oʻqu qoʻllanma “Biznes asosla i” oʻqu das u i asosida
a “Jamgʻa ma oʻyini”, “Mik o biznes oʻyini” a “Biznesni ejalash i ish a k edi
olish boʻyicha suhba ga ayyo ga lik koʻ ish” oʻqu modulla i ke ma‒ke ligi bi ‒bi i
bilan bogʻlangan. Shuningdek, qoʻllanmada da s ja ayonla ida oʻ ganish uchun qulay
boʻlgan kichik gu uhla da ishlash, olli oʻyinla a da sda oʻqu chila bilan muhokama
ashkil e ish o qali aollash i u chi mashqla ni qoʻllash a siya e ilgan.
Kali soʻzla : Kasbiy a’lim, biznes asosla i, Ge maniya me odikasi, dual aʼlim,
amaliy a’lim, a’lim inno a siyala i, a’lim exnologiyasi, pedagogika.
KIRISH
Ta’lim exnologiyasi ushunchasi a’lim maqsadiga e ishish qu oli, ya’ni oldindan
loyihalash i ilgan a’lim ja ayonini yaxli izim asosida bosqichma-bosqich amaliyo ga
jo iy e ish a shu maqsadga e ishishning me od, usul a osi ala i izimini, a’lim
ja ayonini boshqa ishni i odalaydi. Pedagogik exnologiyaning ma kaziy muammosi
bola shaxsini i ojlan i ish o qali a’lim maqsadiga e ishishni a’minlashdan ibo a .
Pedagogik exnologiyaning amoyilla i quyidagila di : ka ola langan yakuniy na ija,
a’limning sama ado ligi, qay u chan aloqaning ma judligi, a’lim maqsadining aniq
shakllanganligi. Oʻyin exnologiyasi ham oʻyin me odidan oʻzining aniq maqsadi,
amalga oshi ish ke ak boʻlgan ja ayonla ning man iqiy ke ma- ke ligi a oʻza o
bog‘liqligi, oldindan belgilangan na ijala ga e ishish ka ola i bilan a q qilad.
Zamona iy iq isodiy sha oi da biznes bilimla ini egallash ha qanday kasb egala i
uchun za u boʻlib qolmoqda. Ge maniyaning “Biznes asosla i”ni oʻqi ishdagi
yondashu i na aqa naza iy bilimla ni, balki amaliy biznes qobiliya la ini
i ojlan i ishga qa a ilgan. Ge maniya kasbiy a’lim izimi, ayniqsa dual a’lim modeli
INTERNATIONALSCIENCES, EDUCATION AND NEW LEARNING TECHNOLOGIES
VOLUME 2 | ISSUE 8 | 2025
h ps://in e na ionalsciences.o g/ | Social Sciences and Humani ies | No embe , 2025
186
dunyoda eng sama ali izimla dan bi i hisoblanadi. “Biznes asosla i” anini oʻqi ishda
nemis me odikasi naza iy bilimla ni amaliy aoliya bilan uygʻunlash i ishga
qa a ilgan. Bu maqolada Ge maniya aj ibasining Oʻzbekis on sha oi ida qoʻllanilishi,
me odik qoʻllanmala ning adap a siyasi a oʻqu ja ayonini akomillash i ish yoʻlla i
adqiq qilinadi. Oʻzbekis on Respublikasida kasbiy a’limni isloh qilish ja ayonida
xalqa o aj ibala dan oydalanish ayniqsa muhim.
ASOSIY QISIM
Kasbiy a’lim ashkilo la ida biznes asosla i anidan qoʻllanilayo gan simulia sion
oʻyinla ning ahamiya i.
Kasbiy a’lim ashkilo la ida biznes asosla i anidan qoʻllanilayo gani a buning
uchun kasbiy a’lim oʻqi u chilan maxsus anla ni oʻqi ish uslubiya ini, kasbiy-
pedagogik maho a i a amaliy koʻnikmala ini oshi ib bo ishla i alab qilinadi. Hozi gi
kunda jahon andozala iga moslashish eh iyojidan kelib chiqqan holda kasbiy a’lim
oʻqi u chi — kad la ning asosiy qismi zamona iy exnika a exnologiyani chuqu
bilishi hamda ahlil qila olishi, zamona iylik ya a ish da ajasiga ega boʻlishi juda
muhim. Ta’lim ja ayonida zamona iy pedagogik exnologiyala a aol a’lim
omilla idan oydalanish, zamona iy ishlab chiqa ilayo gan exnik osi ala ni a biq
qilish, alabala ni koʻp oq mus aqil ishlashga undash, ilgʻo aj ibala dan saboq
be ishning u li yoʻlla idan keng oydalanish maqsadga mu o iqdi . Kasbiy a’lim
olayo gan alabala ning kasb-huna ga moyilligi, layoqa la i, bilim a koʻnikmala ini
i ojlan i ish, ula ning anlagan yoʻnalishla i boʻyicha bi yoki bi necha zamona iy
kasb egallashla i uchun maxsus anla ni oʻqi ishni sama ali ashkil qilish, ushbu
ja ayonni zamona iy da slikla , oʻqu qoʻllanmala i bilan a’minlash lozim. Oʻqu
majmuada kasbiy a’limni me odologik asosla i a ilmiy adqiqo me odla i
koʻ sa iladi. Kasb a’limi amoyilla i a oʻqi ishning u li me odla i ba a sil kel i iladi.
Kasbiy a’lim ja ayonini ashkil e ish, oʻ kazish a bilim, koʻnikma hamda malakala ni
baholash.
P o essional aʻlim izimi oʻqu chila ini xo ijiy aj ibala asosida moliya iy
sa odxonligini oshi ishga qa a ilgan “Ge man Spa kassens i ung o In e na ional
Coope a ion” ashkilo i bilan hamko likda p o essional aʻlim izimi pedagog
kad la ini Ge maniya me odikasi asosida adbi ko lik koʻnikmala iga oʻqi ish yoʻlga
qoʻyilgan. Mazku aj ibala asosida xalqa o ekspe la bilan bi galikda p o essional
a’lim muassasala i oʻqu chila ining moliya iy sa odxonligini oshi ishga qa a ilgan
simulya sion a kompe ensiyaga asoslangan “Biznes asosla i” oʻqu das u i ishlab
chiqildi. Ushbu oʻqu das u ining maqsadi, oʻqu chila ga oʻz biznes-g‘oyasini amalga
oshi ish a shaxsiy da omadga ega boʻlish hamda da omadla ini oshi ish uchun
oʻzining shaxsiy adbi ko lik ko xonasiga asos solishga oʻ ga ishdan ibo a .
Simulya o la dan oydalanishning asosiy sababla idan bi i ula ning eal obʻek la ga
INTERNATIONALSCIENCES, EDUCATION AND NEW LEARNING TECHNOLOGIES
VOLUME 2 | ISSUE 8 | 2025
h ps://in e na ionalsciences.o g/ | Social Sciences and Humani ies | No embe , 2025
187
nisba an juda ham a zon al e na i a ekanligidadi . Simulya o la dan oydalanish
ja ayonida alabala maʻ uza aq ida oʻ gangan bilimla ini i ual boʻlsada hayo ga
adbiq qiladila . Ushbu adqiqo la ja ayonida bilimla ini yanada mus ahkamlash bilan
bi qa o da naza iya hamda hayo iy adbiqo la ning i ojlanishiga be osi a xissa
qoʻshadila . Bundan ashqa i oʻsha simulya o la ning ham yanada i ojlanishiga,
yanada haqiqiy hayo iy adqiqo la ga yaqin na ijala be adigan da ajaga chiqa ishda
oʻz xissala ini qoʻshishla i mumkin. Bu oʻz oʻ nida alabala ni aqa gina “ inglo chi”
azi asida qolmasdan, be osi a ilmiy- adqiqo ishla ida qa nashu chila ga aylan i adi.
Bu esa oʻz na ba ida alabala da oʻqish a adqiqo la ga boʻlgan qiziqishla ini yanada
o ishiga olib keladi.
“Biznes asosla i” oʻqu ja ayonla i Ge maniya aj ibasidan kelib chiqib
simula sion oʻyinla , Noy-hau sessiyala , ene jayze la , amaliy mashqla ,
ish i okchila ning aqdimo la i a eedback kabi usulla dan oydalanib ashkil e iladi,
oʻqu ja ayonla i da omida oʻqu chila omonidan oʻzlash i ilgan bilim a
koʻnikmala ichki nazo a boʻyicha amaldagi a ib asosida baholanishi belgilangan.
Baholash usulla i yozma, og‘zaki, sa ol-ja ob, es , amaliy opshi iqla ,
ishbila monlik- aziya li olli oʻyinla ni baja ish o qali oʻqu chila ning oʻqu
elemen ini oʻzlash i ish na ijala ini aniqlashga imkon be adi.
Taʻlim izimi uchun ahamiya i “Biznes asosla i” anini Ge maniya uslubida
oʻqi ish alabala ga:
- Haqiqiy biznes muhi ida qoʻllash mumkin boʻlgan koʻnikmala be adi
- Tadbi ko lik qobiliya la ini i ojlan i ishga yo dam be adi
- Iq isodiy ik lash qobiliya ini shakllan i adi.
XULOSA
Xulosa qilib ay ganda, kichik biznes a xususiy adbi ko lik mamlaka
iq isodiyo ining ba qa o i ojlanishini a’minlashda hal qilu chi ol oʻynaydi. Ula
yangi ish oʻ inla ini ya a ish, inno a siyala ni jo iy e ish, ekspo salohiya ini oshi ish
a aholi da omadla ini koʻpay i ish o qali iq isodiy izimning asosiy ha aka lan i u chi
kuchiga aylanmoqda. Oʻzbekis onda soʻnggi yilla da kichik biznes a xususiy
adbi ko likni i ojlan i ish uchun da la omonidan koʻplab qulay sha oi la
ya a ilgan.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI: (REFERENCES)
1. Sh.M.Mi ziyoye . Buyuk kelajagimizni ma d a olijanob xalqimiz bilan bi ga
qu amiz. T:, Oʻzbekis on, 2017.
2. F.R.Qodi o a, Sh.K.Tashpula o a. Bolala bog‘chasida me odik ishla – T.: Vo is
- 2012 kasb-huna uchun da slik.
3. Raune , F. (2012). “Dual Voca ional Educa ion and T aining”. Sp inge .
INTERNATIONALSCIENCES, EDUCATION AND NEW LEARNING TECHNOLOGIES
VOLUME 2 | ISSUE 8 | 2025
h ps://in e na ionalsciences.o g/ | Social Sciences and Humani ies | No embe , 2025
188
4. BIBB (2021). “F amewo k Cu iculum o Business Basics in VET”. Ge maniya.
5. Oʻzbekis on Respublikasi Vazi la Mahkamasi (2020). “Kasbiy aʼlimni
i ojlan i ish konsepsiyasi”.
6. UNESCO-UNEVOC (2019). “Ge many’s Dual Sys em: Bes P ac ices”.
