INTERNATIONALSCIENCES, EDUCATION AND NEW LEARNING TECHNOLOGIES
VOLUME 2 | ISSUE 8 | 2025
h ps://in e na ionalsciences.o g/ | Social Sciences and Humani ies | No embe , 2025
189
DOI: h ps://10.5281/zenodo.17664749
KASBIY TA’LIM TASHKILOTLARIDA OʻQUVCHI YOSHLAR
OʻRTASIDA TARBIYAVIY FANLARNING AHAMIYATI
As aye a Saoda Ilxamo na
Toshken iloya Olmaliq kon me allu giya exnikum oʻqi u chi
Email: as aye asaoda [email protected]
ANNOTATSIYA
Bugungi kunda mamlaka imizda yoshla ga be ilayo gan e’ ibo , ula ning
ma’na iy axloqiy a biyasi, milliy oʻzligimiz a qad iya la imiz asosida shakllanishi
da la siyosa ining us u o yoʻnalishla idan bi i boʻlib qolmoqda. P eziden imiz Sh.
Mi ziyoye a’kidlaganla idek, “Bizni hamisha oʻylan i ib keladigan muhim masala –
bu yoshla imizning odob-axloqi, yu ish- u ishi, bi soʻz bilan ay ganda, dunyoqa ashi
bilan bog‘liq. Bugun zamon shidda bilan oʻzga yap i. Bu oʻzga ishla ni hammadan
ham koʻp oq his e adigan kim – yoshla . Yoshla oʻz da ining alabla i bilan uyg‘un
boʻlsin. Lekin ayni pay da oʻzligini ham unu masin. Biz kimmiz, qanday ulug‘
zo la ning a lodimiz, degan da’ a ula ning qalbida doimo aks-sado be ib, oʻzligiga
sodiq qolishga undab u sin. Bunga nimaning hisobidan e ishamiz? Ta biya, a biya a
aqa a biya hisobidan”. Shu boisdan ham, yosh a lodni ba kamol inson e ib
a biyalash, ula ning qalbida a anpa a lik, milliy g‘u u , madaniy me osga hu ma
uyg‘ula ini shakllan i ish – biz pedagogla zimmasidagi eng sha a li a mas’uliya li
azi adi
Kali soʻzla : Ta biya, a’lim ja ayoni, in e aol usulla , mas’uliya , majbu iya ,
huquqiy ong a madaniya , dunyoqa ash, sog‘lom e’ iqodlilik, ma’ i a pa a lik,
bag‘ ikenglik, ma’na iy, g‘oya iy, na osa a biyasi.
KIRISH
Kasbiy a’lim ashkilo la ida oʻqu chi yoshla oʻ asida a biya iy anla ning
ahamiya i. yoshla anqidiy ik lashga a’si i, oʻqu chila ning naza iy a amaliy
muhokama qilish, ik bildi ish, munoza a a izohlash qobiliya la ini i ojlan i ishga
yo dam be adi. Bu esa ula ning a akku qilish a ik i odalash qobiliya la ini
yaxshilaydi a ula ni yana oʻzga u chan ik lash a ya a ishda qoʻshadi. Ta biya
anining yoshla dunyoqa ashiga asi i juda ka a boʻladi, chunki yoshla oʻqu chila ni
oʻz insoniya iga, jamiya ga, a dunyoqa ashiga qanday naza bilan qa ashla i, qanday
INTERNATIONALSCIENCES, EDUCATION AND NEW LEARNING TECHNOLOGIES
VOLUME 2 | ISSUE 8 | 2025
h ps://in e na ionalsciences.o g/ | Social Sciences and Humani ies | No embe , 2025
190
qa o la qabul qilishla i a qanday xa ak e a qonuniya ni shakllan i ishla i
aniqlanadi. Ta biya oʻqu chila ni ha omonlama i ojlan i ishga yo dam be adi. Bu
jiha dan, ula ning qa o qabul qilish, muhokama qilish, mas’uliya qabul qilish a
ij imoiy ashkilo la ga qa ’iy, adola li a hamko ona boʻlgan munosaba la ni qu ishla i
oʻ ga iladi. Bu esa, ula ning jamiya ga moslashish a uning i ojlanishi uchun za u
boʻlgan qobiliya la ini shakllan i ishda muhim ahamiya ga ega. Ta biya, yoshla ni
ma’na iy qad iya la bilan a’minlash o qali, ula ni uning man aa la i, yo uzlikla i a
qonuniya iga nisba an xa siz oq, yaxshi uqa olik yuzasidan shakllan i ishga yo dam
be adi. Bu esa, yoshla oʻz-oʻzla ini a boshqala ini qad lashni, hu ma qilishni a
muhim masalala da oʻz hisob-ki obla ini oʻ ga adi. Shuningdek, a biya yoshla ga
in ellek ual qobiliya la ini a a akku qilishga, oʻz ik la ini i odalashga a ula ning
dunyoqa ashini kengay i ishga yo dam be adi.
ASOSIY QISIM
Kasbiy a’lim ashkilo la ida oʻqu chi yoshla oʻ asida a biya iy anla ning
ahamiya i.
Bugungi globallashu a aqoba kuchayib bo ayo gan da da ha bi da la ning
aqqiyo i ya’ni malakali, bilimli a kasbiy jiha dan ye uk mu axassisla ga bog‘liqdi .
Shusababli, a’lim izimining ba cha boʻg‘inla ida, ayniqsa, kasbiy a’lim sohasida
oʻqu chila ning shaxsiy a kasbiy i ojlanishiga alohida e’ ibo qa a ish dolza b
masalaga aylangan. Hozi gi kunda jahon andozala iga moslashish eh iyojidan kelib
chiqqan holda kasbiy a’lim oʻqi u chi — kad la ning asosiy qismi zamona iy exnika
a exnologiyani chuqu bilishi hamda ahlil qila olishi, zamona iylik ya a ish
da ajasiga ega boʻlishi juda muhim. Ta’lim ja ayonida zamona iy pedagogik
exnologiyala a aol a’lim omilla idan oydalanish, zamona iy ishlab
chiqa ilayo gan exnik osi ala ni a biq qilish, alabala ni koʻp oq mus aqil ishlashga
undash, ilgʻo aj ibala dan saboq be ishning u li yoʻlla idan keng oydalanish
maqsadga mu o iqdi . Kasbiy a’lim olayo gan alabala ning kasb-huna ga moyilligi,
layoqa la i, bilim a koʻnikmala ini i ojlan i ish, ula ning anlagan yoʻnalishla i
boʻyicha bi yoki bi necha zamona iy kasb egallashla i uchun maxsus anla ni
oʻqi ishni sama ali ashkil qilish, ushbu ja ayonni zamona iy da slikla , oʻqu
qoʻllanmala i bilan a’minlash lozim.
Yoshla a biyasi hamma da , ha qanday jamiya uchun eng us u o
azi ala dan bi i boʻlib kelgan. Bugungi globallashu ja ayonida insoniya oldidagi
eng muhim masalala idan bi i yoshla ning odob-axloqi a ula ning a’lim- a biyasi
masalasidi . Mamlaka i oji, yu a naqi oʻsha mamlaka ning e asi, kelajagi boʻlgan
yoshla ning a’lim- a biyasiga bog‘liq. mus ahkam ma’na iy immuni e li, oʻzining
ik la ini a on ay a oladigan, yuqo i ma ala ga e ishu chan a lodni a biyalash
uchun o a-ona, oila muhi i juda ka a ahamiya kasb e adi. Oʻzining kimligini, qanday
INTERNATIONALSCIENCES, EDUCATION AND NEW LEARNING TECHNOLOGIES
VOLUME 2 | ISSUE 8 | 2025
h ps://in e na ionalsciences.o g/ | Social Sciences and Humani ies | No embe , 2025
191
bebaho me os o isla i ekanini e an anglab, ona yu ga muhabba a sadoqa hissi
bilan yashaydigan, imon-e’ iqodi mus ahkam yosh a lodgina muqaddas zaminimizni
yo a begona a’si la dan, balo-qazola dan saqlashga, Va animizni ha omonlama
a naq op i ishga qodi boʻladi. Fa zandla imizga shunday a biya be aylikki, ula oʻz
o a-bobola iga, oʻz a ixi, Va ani, ona iliga, milla i, diniga a an’nala iga sodiq boʻlib
kamol opishdi . Kasbiy a’lim muassasala ida a’lim ja ayonining sama ado ligi
oʻqi u chining pedagogik maho a i, a’lim ja ayoniga boʻlgan yondashu i hamda
inno a sion exnologiyala dan oʻg‘ i oydalanish da ajasiga be osi a bog‘liq.
Zamona iy oʻqi u chi na aqa bilim be u chi, balki oʻqu chila ning kasbiy
shakllanishiga yoʻl-yoʻ iq koʻ sa u chi, psixologik qoʻllab-qu a lo chi a ula ning
shaxsiy salohiya ini ochib be u chi men o si a ida aoliya yu i adi.Bundan
ashqa i, shaxsiy a kasbiy i ojlanishda mo i a sion muhi ya a ish ham ka a
ahamiya ga ega. Oʻqu chi oʻz kasbini se sa, uning mehna ga boʻlgan munosaba i
oʻzga adi, ijodko lik a ashabbusko lik kabi si a la shakllanadi. Shu sababli kasbiy
a’limda oʻqu chila ning ichki mo i a siyasini oshi u chi me odla –loyiha iy
a’lim, amaliy mashg‘ulo la , jamoa iy ishlash a eal ishlab chiqa ish muhi idagi
amaliyo la keng jo iy e ilishi za u . i ojlanish oʻqu chining mehna aoliya iga
ayyo lanish, kasbiy qad iya la ni shakllan i ish, oʻz kasbiga nisba an ijobiy
munosaba hosil qilish a oʻzining kelajakdagi mehna aoliya ida mas’uliya li
boʻlish ja ayonidi . Ha bi oʻqu chi kasbiy a’lim ja ayonida na aqa bilim oladi,
balki oʻzining hayo iy pozi siyasini shakllan i adi, jamiya dagi oʻ nini belgilaydi a
maqsad sa i in ilish uhini i ojlan i adi. Kasbiy a’lim shaxsni oʻzining kasbiy
aoliya iga ayyo lash bilan bi ga, uning ye uk shaxs si a ida shakllanishini ham
a’minlaydi. Shaxsiy i ojlanish ja ayoni kasbiy kompe ensiyala ni egallashning
asosi hisoblanadi.
XULOSA
Kasbiy a’lim izimida oʻqu chining shaxsiy a kasbiy i ojlanishi bi bu un
ja ayonni ashkil e adi. Bu ja ayonda oʻqu chi na aqa kasbiy bilimla bilan
qu ollanadi, balki oʻzga u chan dunyoga moslasha oladigan, mas’uliya li a
mus aqil shaxs si a ida kamol opadi. Zamona iy kasbiy a’limning sama ado ligi
aynan mana shu ikki yoʻnalishning uyg‘un a kompleks i ojlanishini a’minlashga
bog‘liqdi . Oʻqu chila ning salohiya ini oʻyobga chiqa ish ula ni na aqa
mu a aqiya li mu axassis, balki jamiya ning aol a’zosi si a ida shakllan i adi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI: (REFERENCES)
1.Ka imo I.A. Yuksak ma’na iya –yengilmas kuch. –Toshken : Ma’na iya , 2008.
INTERNATIONALSCIENCES, EDUCATION AND NEW LEARNING TECHNOLOGIES
VOLUME 2 | ISSUE 8 | 2025
h ps://in e na ionalsciences.o g/ | Social Sciences and Humani ies | No embe , 2025
192
2.Toʻ aye B.I. Kasbiy a’limda shaxsiy a kasbiy kompe ensiyala ni
shakllan i ishning ilmiy-pedagogik asosla i. –(Masalan: T. an. dok . diss. a o e . –
Toshken , 2022. –32 b.)
3.Zimnyaya I.A. Pedagogicheskaya psixologiya: Uchebnoe posobie. –Mosk a: Logos,
2004.
4.Митина, Л. М. (2010). Психология профессионального развития личности.
Санкт-Петербург: Речь.
5.Spence , L. M., & Spence , S. M. (1993). Compe ence a Wo k: Models o
Supe io Pe o mance. New Yo k: John Wiley & Sons
