GOLDEN BRAIN ISSN: 2181-4120 VOLUME 3 | ISSUE 17 | 2025
Mul idisciplina y Scien i ic Jou nal No embe , 2025
107
DOI: h ps://10.5281/zenodo.17664935
RAQAMLI TRANSFORMATSIYANING FALSAFIY TALQINI VA UNING
JAMIYAT RIVOJIGA TA’SIRI
Tulisho G‘olib Ra shano ich
O‘zMU Pedagogik a’lim ka ed asi
E-mail: golib ulisho mail.com
ANNOTATSIYA
Ushbu maqolada aqamli ans o ma siya ja ayonining alsa iy mohiya i, inson
aoliya i, mehna , ij imoiy ins i u la hamda madaniy qad iya la ga ko‘ sa adigan
a’si i, aqamli muhi ning shakllanishi bilan jamiya da yuzaga kelayo gan yangi
ij imoiy munosaba la , exnologik ong, axbo o madaniya i a axloqiy masalala
o‘ ganiladi. Shuningdek, aqamli ans o ma siyaning ijobiy a salbiy jiha la i, shaxs
e kinligi, ma’lumo xa sizligi, inson kapi ali i oji a ij imoiy englikka a’si i alsa iy
nuq ai naza dan yo i ilgan.
Kali so‘zla : aqamli ans o ma siya, alsa a, aqamli jamiya , axbo o
xa sizligi, mehna , ijodko lik, exnologik ong, inson kapi ali.
АННОТАЦИЯ
В данной статье изучаются философская сущность процесса цифровой
трансформации, его влияние на человеческую деятельность, труд, социальные
институты и культурные ценности, а также новые социальные отношения,
возникающие в обществе с формированием цифровой среды. Анализируются
вопросы технологического сознания, информационной культуры и этических
проблем. Кроме того, с философской точки зрения рассматриваются
положительные и отрицательные аспекты цифровой трансформации, её
GOLDEN BRAIN ISSN: 2181-4120 VOLUME 3 | ISSUE 17 | 2025
Mul idisciplina y Scien i ic Jou nal No embe , 2025
108
воздействие на личную свободу, безопасность данных, развитие человеческого
капитала и социальное равенство.
Ключевые слова: цифровая трансформация, философия, цифровое
общество, информационная безопасность, труд, творчество, технологическое
сознание, человеческий капитал.
ABSTRACT
This a icle explo es he philosophical essence o digi al ans o ma ion, i s impac
on human ac i i y, labo , social ins i u ions, and cul u al alues, as well as he new
social ela ions eme ging wi h he o ma ion o he digi al en i onmen . I examines
echnological consciousness, in o ma ion cul u e, and e hical issues. Fu he mo e, he
a icle discusses he posi i e and nega i e aspec s o digi al ans o ma ion om a
philosophical pe spec i e, highligh ing i s in luence on indi idual eedom, da a
secu i y, human capi al de elopmen , and social equali y.
Keywo ds: digi al ans o ma ion, philosophy, digi al socie y, in o ma ion
secu i y, labo , c ea i i y, echnological consciousness, human capi al.
KIRISH
Raqamli ans o ma siya-ko xonala ning ish aoliya ini yoki imkoniya la ini
ubdan yaxshilash uchun exnologiyadan oydalanish–bu un dunyo bo‘ylab
kompaniyala uchun dolza b ma zuga aylanmoqda. Ba cha sohala dagi ahba la
anali ik, mobillik, ij imoiy media a aqlli o‘ na ilgan qu ilmala kabi aqamli
yu uqla dan oydalanmoqdala a mijozla bilan munosaba la ni, ichki ja ayonla ni a
qiyma akli la ini o‘zga i ish uchun ERP kabi an’ana iy exnologiyala dan
oydalanishni akomillash i moqdala .” [1.h ps://yashil-iq isodiyo -
a aqqiyo .uz/jou nal/index.php/GED/a icle/ iew/1740/1796]
Raqamli ans o ma siya XXI as ning eng muhim konsep ual ja ayonla idan bi i
bo‘lib, u na aqa exnologik a aqqiyo ni, balki inson ongining, ij imoiy
GOLDEN BRAIN ISSN: 2181-4120 VOLUME 3 | ISSUE 17 | 2025
Mul idisciplina y Scien i ic Jou nal No embe , 2025
109
munosaba la ning, madaniy qad iya la ning ubdan o‘zga ishini angla adi. Raqamli
jamiya shakllanishi in e ne , sun’iy in ellek , ka a ma’lumo la (Big Da a), bulu li
exnologiyala , IoT (In e ne o Things) kabi inno a siyala asosida i ojlanmoqda.
Ushbu ja ayonla jamiya ni yanada globallashgan, ezko , sha o a ma’lumo la ga
boy muhi ga aylan i moqda. Falsa iy jiha dan qa alganda, aqamli ans o ma siya
insonning bo liqni id ok e ish usulla iga, mehna aoliya iga, jamiya ning ij imoiy
uzilishiga, axloqiy qad iya la ga ham sezila li a’si ko‘ sa adi. Ayniqsa, insonning
eal a i ual hayo o‘ asidagi munosaba la i mu akkablashib, yangi ij imoiy ong
shaklla i paydo bo‘lmoqda. Ma zuning dolza bligi shundan ibo a ki, exnologiyala
i oji shunchaki exnik masala emas, balki inson hayo a zini o‘zga i u chi alsa iy-
ij imoiy ja ayon si a ida baholanishi lozim.
ADABIYOTLAR SHARHI (REVIEW OF LITERATURE)
Raqamli ans o ma siya masalasida G. Simondon, M. Kas els, N. Bos om, J.
Habe mas kabi olimla jamiya ning exnologiyala a’si idagi e olyu siyasi haqida u li
yondashu la ni ilga i su gan. Kas elsning “Axbo o lashgan jamiya ” konsepsiyasiga
ko‘ a, axbo o global iq isodiyo ning asosiy manbai bo‘lib, ij imoiy munosaba la
a moq (ne wo k socie y) modeli asosida shakllanadi. N. Bos om esa exnologiyala
insoniya uchun imkoniya ya a ishi bilan bi ga, xa li oqiba la ham ug‘di ishini
a’kidlaydi. O‘zbekis onda aqamli ans o ma siya bo‘yicha ilmiy izlanishla asosan
iq isodiy a exnologik sohala ga qa a ilgan bo‘lsa-da, alsa iy ahlilga oid ishla
so‘nggi yilla da aollashdi. “Raqamli O‘zbekis on – 2030” s a egiyasi doi asida da la
boshqa u i, a’lim, sog‘liqni saqlash, iq isodiyo a mehna sohala ida aqamlash i ish
ja ayonla i bosqichma-bosqich amalga oshi ilmoqda. Adabiyo la da aqamli
ans o ma siyaning ijobiy jiha la i – yuksalish, sama ado lik, sha o lik,
kommunika i imkoniya la ning kengayishi – ba a sil yo i ilgan bo‘lsa-da, i ual
haqiqa ga qa amlik, ma’lumo la xa sizligi, ij imoiy englikning buzilishi kabi salbiy
jiha la ham alohida o‘ in u adi.
GOLDEN BRAIN ISSN: 2181-4120 VOLUME 3 | ISSUE 17 | 2025
Mul idisciplina y Scien i ic Jou nal No embe , 2025
110
METODOLOGIYA (METHODS)
Maqolamizda quyidagi usulla dan oydalanildi. Falsa iy-anali ik yondashu a
aqamli ans o ma siyaning mohiya ini, inson ongiga a’si ini, eh iyojla a
qad iya la izimidagi o‘zga ishla ni alsa iy jiha dan ahlil qilish uchun qo‘llanildi.
Raqamli exnologiyala ning jamiya ning u li qa lamla iga a’si i ij imoiy ja ayonla
kon eks ida o‘ ganildi. Taqqoslama ahlil o qali an’ana iy a aqamli jamiya
o‘ asidagi a qla hamda ula ning i ojlanish mexanizmla i solish i ildi.
Na ijala (Resul s) Raqamli ans o ma siya alsa iy ka ego iya si a ida aqamli
ans o ma siya quyidagi alsa iy mazmunga ega ekanini ko‘ ib o‘ ganimizda esa
on ologik nuq ai naza o qali i ual haqiqa yangi “ aqamli bo liq”ni ya a adi degan
xulosa olishimiz mumkin bo‘ladi. Bugungi jamiya imizda insonning ma judligi
endilikda ikki olam- eal a aqamli o‘ asida kechmoqda. Gnoseologik nuq ai naza
bilan ahlil qilsak, bilim olish ja ayoni algo i mla , sun’iy in ellek , a moq izimla i
o qali ezlashmoqda.
Aksiologik nuq ai naza o qali ahlil qilsak qiyma la ans o ma siyasi, aqamli
e ika, shaxs e kinligi a ma’lumo su e eni e i masalala i kuchaymoqda. Raqamli
ans o ma siyaning mehna a ijodko likka a’si i be osi a sun’iy in ellek a
a oma lash i ish mehna ning an’ana iy shaklla ini qisqa i moqda. Ijodiy sohala da
yangi imkoniya la aqamli dizayn, media-a , kon en ya a u chanligi kengaymoqda.
Maso a iy ish a gib id mehna modeli jamiya da yangi kasbiy madaniya ni
shakllan i moqda. Ij imoiy munosaba la da o‘zga ishla ga i ual kommunika siya eal
ij imoiy aloqala ni qisqa i moqda. Bu esa onlayn iden iklik a “ aqamli men”
ushunchasi shakllandi. Jamiya da “ aqamli engsizlik” muammosi kuchayib,
exnologiyala dan oydalanish imkoniya la i u licha bo‘lib qolmoqda.
Axbo o xa sizligi a e ika masalala iga oid nuq aiynaza o qali shaxsiy
ma’lumo la bilan bog‘liq xa -xa a la o ib bo moqda. Bu esa ka a ma’lumo la
ahlili o qali inson xa i-ha aka la ini boshqa ish yoki manipulya siya qilish eh imoli
kuchaydi. Raqamli ans o ma siyaning ijobiy na ijala i esa da la boshqa u ida
GOLDEN BRAIN ISSN: 2181-4120 VOLUME 3 | ISSUE 17 | 2025
Mul idisciplina y Scien i ic Jou nal No embe , 2025
111
sha o lik oshmoqda. Ta’limning si a ko‘ sa kichla i o‘smokda. Inno a sion
iq isodiyo shakllanmoqda.
MUHOKAMA (DISCUSSION)
Tadqiqo aqamli ans o ma siyaning jamiya i ojiga ko‘ sa adigan a’si i
mu akkab a ko‘p qi ali ekanini ko‘ sa di. Bi omondan, aqamli exnologiyala
sama ado likni oshi adi, bilim olishni ezlash i adi, iq isodiy o‘sish imkoniya la ini
ya a adi. Boshqa omondan esa, insonning exnologiyaga haddan ashqa i bog‘lanishi,
ma’lumo la xa sizligi xa a la ining kuchayishi, ij imoiy munosaba la ning
so uqlashishi kabi muammola ham ma jud. Falsa iy ahlil shuni ko‘ sa adiki, aqamli
ans o ma siyani aqa exnologik ja ayon si a ida qabul qilish no o‘g‘ i. U
jamiya ning qad iya izimini o‘zga i u chi chuqu ij imoiy-madaniy hodisa
hisoblanadi. Shu sababli, aqamli ans o ma siya ja ayonini boshqa ishda alsa iy,
axloqiy, ij imoiy omilla ni ham inoba ga olish za u .
XULOSA
Raqamli ans o ma siya zamona iy jamiya a aqqiyo ining muhim omili bo‘lib,
uning alsa iy alqini inson aoliya i, mehna , madaniya , axbo o eko izimla i a
jamiya ning uzilishiga a’si ini chuqu anglash imkonini be adi. Kuza u la shuni
ko‘ sa adiki, aqamli exnologiyala p og essning asosiy d ay e i bo‘lsada, ula ni
boshqa ish a i ojlan i ishda humanis ik yondashu , axloqiy amoyilla a shaxs
man aa la ini himoya qilish us u o bo‘lishi ke ak. Raqamli ans o ma siyaning
ba qa o a adola li i oji alsa iy e leksiya bilan uyg‘unlashganda, jamiya uchun
keng imkoniya la ya a adi.
GOLDEN BRAIN ISSN: 2181-4120 VOLUME 3 | ISSUE 17 | 2025
Mul idisciplina y Scien i ic Jou nal No embe , 2025
112
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI: (REFERENCES)
1. Cas ells, M. The Rise o he Ne wo k Socie y. Blackwell Publishe s, 2010.
2. Bos om, N. Supe in elligence: Pa hs, Dange s, S a egies. Ox o d Uni e si y P ess,
2014.
3. Simondon, G. On he Mode o Exis ence o Technical Objec s. Uni ocal Publishing,
2016.
4. To le , A. The Thi d Wa e. Ban am Books, 1980.
5. “Raqamli O‘zbekis on – 2030” s a egiyasi.
6. Habe mas, J. The Theo y o Communica i e Ac ion. Beacon P ess, 1984.
7. O‘zbekis on Respublikasi P eziden i qa o la i a a monla i. Raqamlash i ish
siyosa i bo‘yicha hujja la o‘plami.
