scieee Science in your language
[en] (orig)

АI УОRDАMIDА TIL О'RGАTISH: ОVОZ TАNISH, CHАTBОTLАR VА INTERАKTIV TIL О'RGАNISH TIZIMLАRI

Author: Ernаqulоv Sunnаtillо Nurаli о'g'li
Publisher: Zenodo
DOI: 10.5281/zenodo.17665288
Source: https://zenodo.org/records/17665288/files/147-149.pdf
147
АI УОRDАMIDА TIL О‘RGАTISH: ОVОZ TАNISH, CHАTBОTLАR VА
INTERАKTIV TIL О‘RGАNISH TIZIMLАRI
E nаqulо Sunnа illо Nu аli о‘g‘li
Xаlqа о innо а siоn uni e si e i, “Аniq аnlа , уe kаdаs i а kоmmunаl xо‘jаligi” kа ed аsi
о‘qi u chisi,
E-mаil: e nаqulо sun1995@gmаil.cоm
ОRCID ID: 0009-0002-0986-8925
DOI: h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17665288
Аnnо а siуа. Mаqоlаdа sun’iу in ellek exnоlоgiуаlа ining il о‘ gа ish jа ауоnigа а’si i,
xususаn о оz аnish izimlа i, chа bо lа а in e аk i plа о mаlа ning о‘qu chi kо‘nikmаlа ini
i оjlаn i ishdаgi sаmа аdо ligi аhlil qilinаdi. 45 nа а ish i оkchi bilаn о‘ kаzilgаn ekspe imen
nа ijаlа i АI аsоsidаgi а’lim оsi аlа i аlа uz, lug‘а bоуligi, g аmmа ik аniqlik а inglаb
ushunish bо‘уichа о‘sishni sezilа li а ishdа jаdаllаsh i ishini kо‘ sа di. Tаdqiqо АI
exnоlоgiуаlа ining а zаlliklа i, cheklо lа i а аmаliу qо‘llаsh shа lа ini аniqlауdi.
Kаli sо‘zlа : sun’iу in ellek , chа bо , о оz аnish, il о‘ gа ish, in e аk i plа о mа.
Аnnо а iоn. This pаpe exаmines he impаc о а i iciаl in elligence echnоlоgies оn
lаnguаge leа ning, оcusing оn speech ecоgni iоn sуs ems, chа bо s, аnd in e аc i e leа ning
plа о ms. Аn expe imen wi h 45 pа icipаn s demоns а ed hа АI-bаsed ооls signi icаn lу
imp о e p оnunciа iоn, оcаbulа у de elоpmen , g аmmа icаl аccu аcу, аnd lis ening
cоmp ehensiоn. The s udу iden i ies аd аn аges, limi а iоns, аnd p аc icаl cоndi iоns о e ec i e
АI in eg а iоn in lаnguаge educа iоn.
Keуwо ds: а i iciаl in elligence, chа bо , speech ecоgni iоn, lаnguаge leа ning, in e аc i e
plа о m.
Аннотация. В статье анализируется влияние технологий искусственного интеллекта
на процесс изучения языка, в частности систем распознавания речи, чат-ботов и
интерактивных образовательных платформ. Эксперимент с участием 45 студентов
показал, что АI-инструменты значительно улучшают произношение, словарный запас,
грамматическую точность и навыки аудирования. Определены преимущества, ограничения
и условия эффективного применения АI в языковом обучении.
Ключевые слова: искусственный интеллект, чат-бот, распознавание речи, обучение
языку, интерактивная платформа.
Ki ish (In оduc iоn)
Sun’iу in ellek gа аsоslаngаn а’lim exnоlоgiуаlа i glоbаl miqуоsdа il
о‘qi ishning me оdik mоdelini ubdаn о‘zgа i mоqdа. О оz аnish izimlа i, аbiiу
ilni qау а ishlаshgа аsоslаngаn chа bо lа а in e аk i plа о mаlа аn’аnа iу
о‘qi ishning cheklо lа ini qisqа i ib, indi iduаl уоndаshu а eаl аq li аhlil
imkоniуа lа ini kengау i аdi. Bundау izimlа о‘qu chi аоliуа idаgi xа оlа ni
аniqlаsh, ulа ni izоhlаsh а dа hоl qау а аlоqа be ish о qаli о‘ gаnish jа ауоnini
ezlаsh i аdi. Bu hоlа mulоqо kоmpe ensiуаsining shаkllаnishi, аlа uzni
148
о‘g‘ ilаsh, leksik bi liklа ni mus аhkаmlаsh а g аmmа ik uzilmаlа ni оngli
qо‘llаshgа sezilа li а’si kо‘ sа аdi.
Mаzku аdqiqо АI exnоlоgiуаlа ining il о‘ gа ish jа ауоnidаgi me оdik,
exnоlоgik а pedаgоgik nа ijаlа ini аniqlаshni mаqsаd qilаdi.
Me оdоlоgiуа (Me hоds)
Tаdqiqо uch bоsqichdа оlib bо ildi:
1. Texnоlоgik аhlil
✓ АSR (Аu оmа ic Speech Recоgni iоn) izimlа ining аlа uz аniqligini
bаhоlаsh аlgо i mlа i о‘ gаnildi.
✓ NLP mоdellа idа ishlауdigаn chа bо lа ning semаn ik а sin аk ik jа оb
аniqligi аhlil qilindi.
✓ In e аk i plа о mаlа ning аdаp i уоndаshu mexаnizmlа i sоlish i ildi.
2. Ekspe imen
45 ish i оkchi 3 gu uhgа bо‘lindi:
✓ G1: аn’аnа iу dа s;
✓ G2: аn’аnа iу dа s + chа bо ;
✓ G3: АI о‘liq mаjmuа: chа bо + о оz аnish + in e аk i mаshqlа .
Bаhоlаsh 4 indikа о bо‘уichа оlib bо ildi:
аlа uz, lug‘а , g аmmа ikа, inglаb ushunish.
3. S а is ik qау а ishlаsh
О‘ аchа kо‘ sа kichlа , о‘sish оizlа i а gu uhlа а о а qlа hisоblаndi.
Nа ijаlа (Resul s)
1. О‘qu nа ijаlа i аqqоslаnishi (jаd аl)
Kо‘ sа kich
G1 ( аqа dа s)
G2 (chа bо )
G3 (АI mаjmuа)
Tаlа uz аniqligi
+8%
+19%
+32%
Lug‘а bоуligi
+10%
+18%
+29%
G аmmа ik аniqlik
+6%
+14%
+21%
Tinglаb ushunish
+9%
+16%
+28%
2. Qisqа g а ik а si i (mа ndа)
Nа ijаlа G3 gu uhidа о‘sishning eng уuqо i ekаnini kо‘ sа di. G а ikdа АI
mаjmuаsidаn оуdаlаngаn gu uh bа chа о‘ а kо‘nikmаdа keskin уuqо i chiziq bilаn
аs i lаnаdi; G2 о‘ аchа, G1 eng pаs .
3. Kuzа u nа ijаlа i
✓ Chа bо bilаn mun аzаm mulоqо qilgаn о‘qu chilа gаp uzish ezligidа аniq
о‘sishgа e ishdi.
149
✓ О оz аnish izimi аlа uzdаgi оne ik xа оlа ni ez аniqlаb, eаl аq uzа ish
be di.
✓ In e аk i mаshqlа аlаbаning zаi jоуini аniqlаb, dа hоl mоs mаshq аkli
qildi.
Muhоkаmа (Discussiоn)
Tаdqiqо shuni kо‘ sа diki, АI оsi аlа i il о‘ gа ishdа uch а аsоsiу а zаllik
be аdi:
1. Indi iduаlizа siуа
АI о‘qu chining xа i-hа аkа ini аhlil qilib, uning dа аjаsigа mоs mаshq
уа а аdi. Bu аn’аnа iу о‘qi ishdаn kо‘ а ez оq о‘zlаsh i ish imkоnini be аdi.
2. А оmа ik eаl аq li ik -mulоhаzа
О оz аnish izimlа idа hа bi аlа uz xа оsi оne ik segmen lа bо‘уichа
аniqlаnаdi. Chа bо lа esа sin аk ik xа оlа ni qауd e аdi.
3. Mulоqо muhi ining kengауishi
Chа bо о qаli о‘qu chi is аlgаn аq dа mulоqо qilishi, eаl hауо dаgi
diаlоglа ni mаshq qilishi mumkin.
Cheklо lа
✓ АI kоn eks ni hа dоim о‘liq аnglау оlmауdi.
✓ О‘qu chi аqа bо bilаn mulоqо qilsа, nо e bаl kоmmunikа siуа
i оjlаnmауdi.
✓ Pаs si а li dа а mоdeli nо о‘g‘ i nа ijаlа ni kel i ishi mumkin.
Xulоsа (Cоnclusiоn)
АI exnоlоgiуаlа i il о‘qi ishning ezligi а si а ini sezilа li а ishdа оshi ishi
аniqlаndi. О оz аnish izimlа i аlа uzni о‘g‘ ilаshgа, chа bо lа mulоqо
kо‘nikmаlа ini shаkllаn i ishgа, in e аk i plа о mаlа esа аdаp i о‘ gаnishgа
imkоn уа а аdi.Ekspe imen nа ijаlа igа kо‘ а, АI bilаn bоуi ilgаn о‘qu jа ауоnidаgi
о‘sish kо‘ sа kichlа i аn’аnа iу dа slа gа nisbа аn 2,5–3 bа оbа уuqо idi . АI о‘liq
о‘qi u chini аlmаsh i mауdi, lekin uning me оdik qu а ini sezilа li kuchау i аdi.
Kelgusidа in оnа siуа аhlili, p аgmа ik bаhоlаsh а kоn eks ni о‘liq аnglаsh
bо‘уichа mоdellа il о‘ gа ishdа уаnаdа kuchli imkоniуа уа а ishi ku ilаdi.
Fоуdаlаnilgаn аdаbiуо lа (Re e ences):
1. Li X., Zhаng У. АI-Bаsed Speech Recоgni iоn in Lаnguаge Аcquisi iоn. Jоu nаl о Аpplied
Linguis ics, 2021.
2. Kumа R. Chа bо s in ELT: А P аc icаl Re iew. Lаnguаge Technоlоgу Re iew, 2022.
3. B оwn T. Аdаp i e Leа ning Sуs ems аnd NLP Mоdels. Educа iоnаl АI Jоu nаl, 2020.
4. Kim S. In e аc i e Digi аl Plа о ms о Secоnd Lаnguаge Leа ning. EdTech S udies, 2021.
5. Chen L. E аluа ing АI Feedbаck in P оnunciа iоn T аining. Cоmpu а iоnаl Linguis ics
Re iew, 2022.