274
MAMLAKAT HAYOTIDAGI ISLOHOTLAR TIZIMIGA TA’LIM
INNOVATSIYALARINING TA’SIRI
Shonaza o Jamol Umi zoqo ich
Xalqa o inno a sion uni e si e i, “Psixologiya a jismoniy madaniya ” ka ed asi mudi i, do sen
DOI: h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17665679
Anno a siya: Maqolada a’lim izimidagi isloho la , inno a siyala ning hayo iy eh iyoj
ekanligi, pedagogik a akku ning i ojlanish a aqqiyo ida inno a siyala ning o‘ ni bayon e ilgan.
Shuningdek, jamiya da an a a’lim izimi in eg a siyasi, yosh a lod a biyasida a’lim
inno a siyala ining o‘ziga xos xususiya iga oid masalala kel i ib o‘ ilgan.
Kali so‘zla : pedagogik ja ayon, inno a siya, pedagogik izim, a’lim si a i, sama ado lik,
o‘qi u chi shaxsi, inno a sion aoliya , yoshla a biyasi, pedagogik hamko lik;
Аннотация: В статье описаны реформы в системе образования, инновации как
жизненная потребность, а также роль инноваций в развитии педагогического мышления.
Также были затронуты вопросы, связанные с интеграцией системы науки и
образования в обществе, спецификой образовательных инноваций в воспитании молодого
поколения.
Ключевые слова: педагогический процесс, инновации, педагогическая система,
качество образования, эффективность, личность учителя, инновационная деятельность,
образование молодежи, педагогическое сотрудничество.
Abs ak : The a icle desc ibes e o ms in he educa ional sys em, he ac ha inno a ions
a e a i al need, and he ole o inno a ions in he de elopmen o pedagogical hinking.
Also, he issues ela ed o he in eg a ion o science and educa ion sys em in he socie y, he
speci ic na u e o educa ional inno a ions in he upb inging o he young gene a ion we e
men ioned.
Keywo ds: pedagogical p ocess, inno a ion, pedagogical sys em, quali y o educa ion,
e iciency, eache pe sonali y, inno a i e ac i i y, you h educa ion, pedagogical coope a ion.
Mamlaka imizda a’lim isloho la i bosqichma-bosqich amalga oshi ib
bo ilayo gan hozi gi da da a’lim- a biya muassasala ining ham asosiy e’ ibo i a
aoliya maqsadla idan bi i bu yosh a lodni ha omonlama sog‘lom, ma’na iy a
axloqiy, aqliy ba kamol shaxs si a ida a biyalashni ko‘zlaydi.
Bugungi kunda inson ma’na iya ini shakllan i ish muammola i a’lim- a biya
izimida o‘ziga xos dolza b muammo si a ida adqiqo chila diqqa ma kaziga
aylangan. Ta’lim- a biya izimiga yangicha yondashish, zamona iy alabla ga xos
inno a siyala ning hayo iy eh iyoj ekanligi jamiya hayo i a da la man aa la iga
daxildo ekanligi ba chamizga ayondi . Shu sababli an a a’lim izimi o‘ asida
ujudga kelgan a o u ni ba a a e ish, yosh a lod a biyasida inno a sion aoliya ,
ijodiy yondashish muhim azi a ekanligi ha bi pedagog- a biyachining bugungi
kundagi asosiy azi ala idan bi idi . Ze o, da la a jamiya hayo idagi isloho la
275
a’lim a a biya ja ayonini akilla i aoliya ida inno a sion yondashish za u iya
ekanligini ko‘ sa moqda. Shu boisdan jamiya ma’na iya ini yanada yuksal i ishda
mus aqil ik lay oladigan, iymon-i odasi, e’ iqodi mus ahkam, shaxsiy man aa la ini
mamlaka a xalq man aa la i bilan uyg‘unlash i adigan, e kin, ha jiha dan ba kamol
insonla ni a biyalash ha bi pedagogning eng asosiy maqsadi bo‘lmog‘i lozim. Bu
bo ada mamlaka imiz P eziden i Sh.M.Mi ziyoye ham o‘z ma’ uzala ida
a’kidlaganidek, "Ta’lim a a biya, ilm- an, sog‘liqni saqlash, madaniya a san’a ,
spo ni i ojlan i ish masalala i, yoshla imizning chuqu bilimga ega bo‘lishi, che
illa ini a zamona iy axbo o -kommunika siya exnologiyala ini pux a egallashini
a’minlash doimiy us u o azi amiz bo‘lib qoladi”
1
. Yuqo ida kel i ilgan ik la dan
ko‘ inib u ibdiki, a’lim a a biya izimining ba cha bo‘g‘inla i aoliya ini bugungi
zamon alabla i asosida akomillash i ishni o‘zimizning bi inchi da ajali azi amiz
deb bilamiz.
Globallashib bo ayo gan bugungi dunyoda axbo o xa sizligining oldini olish
eng dolza b masalala dan bi iga aylanmoqda, shuning bilan bi ga o‘qu chi
yoshla imizni ana shu axbo o xa sizligidan as ash esa na aka o a-onala dan, balki
a’lim izimi xodimla idan kuchli e’ ibo a mas’uliya ni alab e moqda. Yon a o da
sodi bo‘layo gan oqeala ni diqqa bilan kuza a ekanmiz, jahondagi ba cha
oqelikni ya a u chisi si a ida ma’na iya a axloqning bi lamchi omil ekanligini his
qilish qiyin emas. Alba a, globallashu ja ayonla i da la la a xalqla o‘ asida
in eg a siya a hamko lik aloqala ining kuchayishi, ayniqsa a’lim- a biya izimi
sohasida ham o‘za o hamko lik aloqala ini ham sezila li da aja ijobiy
i ojlanayo ganiligini e’ i o e adi.
Ta’limni axbo o lash i ish ja ayoni a zamona iy axbo o exnologiyala idan
oydalanish o‘qi ishning na aqa ashkiliy shaklla i a me odla i o‘zga ishini, balki
o‘qi ishning yangi me odla ini shakllanishi hamda inno a sion aoliya imizning
o‘sishiga olib keladi. Bu o‘z na ba ida ha bi o‘qi u chi a o‘qu chi hamko ligi
ja ayonida a’lim maqsadiga e ishishda eng maqbul yo‘l noan’ana iy mashg‘ulo la ni
ashkil e ish bilan bog‘liq. Shu boisdan pedagogik ja ayonda inno a siyala dolza b,
muhim ahamiya ga ega bo‘lib, bi izimda shakllangan yangicha yondashu la di .
Ula ashabbusla a yangilikla asosida ug‘ilib, a’lim mazmunini i ojlan i ish
uchun is iqbolli bo‘ladi. Shuningdek, umuman a’lim izimi i ojiga ijobiy a’si
ko‘ sa adi.
1
SH.M.Mi ziyoye . Milliy a aqqiyo yo‘limizni qa ’iya bilan da om e i ib, yangi bosqichga ko‘ a amiz. O‘zbekis on
Respublikasi Kons i u siyasi qabul qilinganining 24 yilligiga bag‘ishlangan an anali ma osimdagi ma’ uzasi 2016 yil 7
dekab .
276
O‘qu ja ayonla iga inno a sion yondashish, mashg‘ulo la ni
loyihalash i ishda a’lim mazmunini, a’lim maqsadi, ku ilayo gan na ijani aniq
belgilash, a’lim me odla i, shaklla i a osi ala ini o‘g‘ i anlash, o‘qu chi a
alabala ning bilim, ko‘nikma a malakala ini baholashni eal mezonla ini oldindan
ishlab chiqish, mashg‘ulo ga aj a ilgan aq ichida ula ni sama ali amalga oshi ish a
bi -bi i bilan uyg‘unlashu iga e’ ibo ni qa a ish maqsadga mu o iqdi
2
. Zamona iy
pedagogik exnologiya o‘zining pedagogika a boshqa an yu uqla i bilan bog‘liq
xususiy naza iyasiga ega; u bi inchi galda o‘qu - a biya iy ja ayonni ilmiy asosda
qu ishga yo‘nal i ilgan; o‘qi ishning axbo o li osi ala idan, didak ik ma e ialla dan,
in e aol me odla dan keng oydalanishga asoslangan o‘qi u chi a alabala ning
bi galikdagi hamko ligini yanada aollash i ada a a’limdan ko‘zlangan maqsadga
e ishishni a’minlaydi.
Pedagogik aoliya ja ayonida o‘qu mashg‘ulo la i qa ’iy aq meyo la iga
ioya e ish alab qilinadigan sha oi la da pedagogla na aqa das u a da slikla ni
ix iyo iy anlash, balki o‘zla ining pedagogik aoliya la ida usul a osi ala ni
anlashda ham ma’lum chega ala ma jud edi. Bugungi inno a sion pedagogik
aoliya ijodiy izlanu chanlik, pedagogik aj iba a adqiqo chilik xa ak e iga ega
ekanligi bilan ham e’ ibo ga loyiqdi . Shuning uchun ham pedagogik jamoala
ahba la i, ilmiy adqiqo ins i u la ining me odik xizma chila i aoliya ining muhim
yo‘nalishi o‘qi u chila omonidan ya a ilayo gan inno a siyala ning ahlili a
baholanishi, ula ning sama ado la ini ya a ish a qo‘llash uchun za u iy sha oi la ni
ya a ishdan ibo a .
So‘nggi yilla da pedagogik ja ayonga oid isloho la izimida a’lim si a ini
oshi ish a o‘qi u chi-o‘qu chi munosaba la ida o‘za o hamko likni yanada
yaxshilashda inno a sion aoliya ga mu ojaa e ishga majbu qilayo gan asosiy sabab,
a’lim xizma la ini amalga oshi u chi ba cha ashkilo la jamoasi duch kelayo gan
keskin aqoba sha oi idi
3
. Bugungi kunda pedagogik jamoala mus aqil a ishda
a’lim izimida aqoba ba doshlilikni oshi ish maqsadida a’lim- a biyada milliy a
xalqa o pedagogik aj ibala ni o‘ ganish, qiyosiy ahlil e ishla i ham pedagogik
a akku ni yanada yuksal i ish a i ojlan i ishga e ishishi pedagogik amaliyo da
ko‘zga ashlanmoqda. Aynan a’lim inno a siyala i – bu uni ashkil e u chi a’lim
ins i u la igina emas, balki egishli da la ido ala i omonidan olib bo ilu chi
a’limga oid da la siyosa i, pedagogik a ilmiy- adqiqo ja ayonining moddiy
a’mino i, «jamiya – shaxs – da la » munosaba la ida man aa la ning muayyan
2
Madiya o a S.A. Pedagogik exnologiya a pedagogik maho a .– T.: “Iq isod-moliya”, 2009.
3
Tolipo O‘., Usmonboye a M. Pedagogik exnologiyala ning a biqiy asosla i. – T.: Fan, 2006, 42 be .
277
nisba i hamdi . Shu sababli bi mamlaka da ujudga kelgan a i ojlangan a’lim
izimini boshqa mamlaka ga, o‘zga a ixiy sha oi la ga ko‘ -ko‘ ona ko‘chi ish
mumkin emas. Shuning uchun ham milliy a’lim izimida ujudga kelgan ijobiy
yu uqla , o‘plangan aj ibala , us oz-shogi d munosaba la i, milliy
pedagogikamizning yu uqla i hamda uzluksiz a’lim izimida shakllangan ilmiy
mak abla ni saqlash bugungi kunning us u o azi la idan bi idi .
Foydalanilgan adabiyo la :
1. SH.M.Mi ziyoye . Milliy a aqqiyo yo‘limizni qa ’iya bilan da om e i ib, yangi bosqichga
ko‘ a amiz. O‘zbekis on Respublikasi Kons i u siyasi qabul qilinganining 24 yilligiga
bag‘ishlangan an anali ma osimdagi ma’ uzasi 2016 yil 7 dekab .
2. Madiya o a S.A. Pedagogik exnologiya a pedagogik maho a .– T.: “Iq isod-moliya”, 2009.
3. Tolipo O‘., Usmonboye a M. Pedagogik exnologiyala ning a biqiy asosla i. – T.: Fan, 2006,
42 be .
