347
PEDAGOGIK TA’LIM SOHALARIDA AXBOROT VA RAQAMLI
TEXNOLOGIYALARNI QO‘LLASHNING ZAMONAVIY
YONDASHUVLARI
Ham oye a Madina Said qizi
Buxo o da la uni e si e i axbo o izimla i a aqamli exnologiyala a’lim yo‘nalishi 2-bosqich
alabasi,
E-mail: [email p o ec ed]
DOI: h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17667357
Anno a siya: Mazku ezisda pedagogik a’lim ja ayonida axbo o a aqamli
exnologiyala dan sama ali oydalanishning zamona iy yondashu la i yo i ilgan. Ishda a’lim
si a ini oshi ish, o‘qi u chi a alaba o‘ asidagi o‘za o hamko likni in e ak i shaklda ashkil
e ish, aqamli osi ala o qali o‘qu ja ayonini indi iduallash i ish masalala i ahlil qilingan.
Shuningdek, aqamli kompe ensiyani shakllan i ish hamda inno a sion exnologiyala ni a’lim
izimiga in eg a siya qilishning a zallikla i ko‘ sa ib o‘ ilgan.
Kali so‘zla : pedagogik a’lim, aqamli exnologiyala , axbo o izimi, inno a siya,
in e ak i o‘qi ish, aqamli kompe ensiya.
Аннотация: В данной работе рассматриваются современные подходы к
эффективному использованию информационных и цифровых технологий в системе
педагогического образования. Анализируются пути повышения качества обучения,
организации интерактивного взаимодействия между преподавателем и студентом, а
также индивидуализация учебного процесса с использованием цифровых инструментов.
Освещены преимущества формирования цифровой компетентности и интеграции
инновационных технологий в образовательную среду.
Ключевые слова: педагогическое образование, цифровые технологии,
информационная система, инновации, интерактивное обучение, цифровая компетентность.
Anno a ion: This hesis examines mode n app oaches o he e ec i e applica ion o
in o ma ion and digi al echnologies in pedagogical educa ion. I discusses me hods o imp o ing
eaching quali y, enhancing in e ac i e collabo a ion be ween eache s and s uden s, and
pe sonalizing he lea ning p ocess h ough digi al ools. The pape also highligh s he impo ance
o de eloping digi al compe ence and in eg a ing inno a i e echnologies in o he educa ional
en i onmen .
Keywo ds: pedagogical educa ion, digi al echnologies, in o ma ion sys em, inno a ion,
in e ac i e lea ning, digi al compe ence.
Bugungi kunda a‟lim izimi aqamli i ojlanish ja ayoniga moslashib
bo moqda. Pedagogik sohada aoliya yu i ayo gan ha bi mu axassis zamona iy
exnologiyala ni chuqu o„zlash i ishi a ula ni o„qu ja ayonida qo„llay bilishi za u .
Chunki aqamli exnologiyala a‟limni aqa qulaylash i ibgina qolmay, balki uni
mazmunan boyi adi, in e ak i a sama ali qiladi. Shu bois a‟limda aqamli
yondashu la o„qi ishning yangi bosqichini boshlab be di. Zamona iy a‟lim izimi
axbo o exnologiyala siz asa u e ib bo„lmaydi. Bugun pedagogik ja ayonla da
348
kompyu e exnologiyala i, sun‟iy in ellek , aqamli pla o mala a ma‟lumo la
ahlili muhim o„ in egallamoqda. Axbo o izimla i a‟limni boshqa ish, nazo a
qilish, o„qu ma‟lumo la ini saqlash a ahlil e ishda muhim osi aga aylangan. Shu
sababli a‟limda aqamli yondashu la ni a biq e ish pedagogik ja ayonni
akomillash i ishning eng sama ali yo„lla idan bi i hisoblanadi.
Ha qanday a'lim izimi ma'lum bi ij imoiy, ilmiy- exnik, iq isodiy, madaniy
a nihoya , siyosiy muhi da shakllanadi a i ojlanadi. Bu muhi la ning eng us u o i
a ij imoiy-iq isodiy omil sanaladi. Ilmiy- exnik a aqqiyo , madaniy a siyosiy muhi
ij imoiy-iq isodiy o„zga ishla ni i ojlan i ishi yoki sekinlash i ishi mumkin. Ta'lim
izimi jamiya ning ij imoiy-iq isodiy a madaniy i ojlanishining asosiy azi ala ini
amalga oshi ishga xizma qiladi, chunki mak ab, oliy a'lim muassasi insonni
iq isodiyo , madaniya , siyosiy hayo da aol aoliya ko„ sa ish uchun ayyo laydi.
Shuning uchun ham mak ab a oliy a'lim muassasasi a'limning ayanch bo„g„ini
si a ida muhim ahamiya kasb e adi.
Axbo o izimla i a exnologiyala ini a‟limda qo„llashning maqsadi - o„qi ish
ja ayonini a oma lash i ish, o„qu esu sla ini qulay boshqa ish a o„qu chila ning
bilimini aqamli a zda baholash imkoniya ini ya a ishdi . Masalan,
Hemis,kundalik.com - bu a‟limni boshqa ish izimi bo„lib, unda o„qi u chi da s
ma e ialla ini joylash i adi, alabala opshi iqla ni baja adi a na ijala a oma ik
a zda ahlil qilinadi. Bunday izimla zamona iy aqamli a‟limning asosiy elemen i
hisoblanadi.
Pedagogik sohada eng sama ali exnologiyala - bu bulu li pla o mala , onlayn
esu sla a sun‟iy in ellek asosidagi izimla di . Bulu li exnologiyala .Masalan,
Google Wo kspace o Educa ion, Mic oso Teams, Moodle Cloud yo damida
o„qi u chi a alaba is algan joydan da s ma e ialla iga ki ish imkoniga ega bo„ladi.
Bu esa aq a joy chega ala ini ba a a e adi hamda a‟lim ja ayonining
uzluksizligini a‟minlaydi.Pedagogik a‟limda axbo o exnologiyala ini qo„llashning
asosiy maqsadi - o„qu chila da mus aqil ik lash, anqidiy ahlil qilish a ijodiy
yondashu ko„nikmala ini i ojlan i ishdi . Raqamli a‟lim muhi i o„qi u chi a
alaba o„ asida aol muloqo ni yo„lga qo„yadi, o„qu ja ayonini in e ak i shaklga
kel i adi. Buning na ijasida alaba aqa bilim olu chi emas, balki bilim ya a u chi
subyek si a ida shakllanadi.
Raqamli exnologiyala yo damida o„qu ma e ialla ini indi iduallash i ish,
ya‟ni ha bi alabaning o„z ayyo ga lik da ajasiga mos opshi iqla ni anlash
imkoniya i ya a iladi. Bu o„z na ba ida a‟lim ja ayonida shaxsga yo„nal i ilgan
yondashu ni a‟minlaydi.
349
Axbo o izimla ining yana bi a zalligi - bu ma‟lumo la ni saqlash a qay a
ishlashning xa sizligi. Pedagogik ja ayonda alabala ning ey ingla i, bahola i,
opshi iqla i a es na ijala i ma‟lumo la bazasida saqlanadi. Bunday izimla inson
xa osini kamay i adi a ahlil qilishni a oma lash i adi.Ta‟lim si a ini oshi ishda
sun‟iy in ellek (AI) exnologiyala i ham obo a keng qo„llanilmoqda. Masalan, AI
asosida ishlaydigan o„qu pla o mala i alabala aoliya ini ahlil qiladi, ula ning
kuchli a zai omonla ini aniqlaydi, shunga qa ab indi idual a siyala be adi. Bu
esa o„qi u chiga o„qu ja ayonini sama ali boshqa ish imkonini be adi.Shu o„ inda
a‟limda aqamli yechimla ni jo iy e ishda axbo o xa sizligini a‟minlash ham
muhim ahamiya ga ega. Ha bi o„qu izimi oydalanu chi ma‟lumo la ini himoya
qilu chi mexanizmla ga ega bo„lishi za u . Shu sababli, kelajakdagi axbo o
exnologiyala i mu axassisla i pedagogik izimla da ham xa sizlik s anda la ini
qo„llashni o„ ganishla i lozim.
Xulosa qilib ay ganda, pedagogik a‟lim sohala ida axbo o izimla i a aqamli
exnologiyala ni qo„llash bugungi kunda zamon alabi bo„lib, a‟lim si a ini
oshi ishning muhim omilidi . Raqamli pla o mala , bulu li izimla a sun‟iy
in ellek asosidagi yechimla a‟limni a oma lash i adi, o„qi u chining ishini
yengillash i adi a alabala uchun qulay o„qu muhi ini ya a adi.Axbo o
exnologiyala i sohasidagi yu uqla pedagogik izimga chuqu ki ib kelayo gan bi
pay da, ha bi o„qi u chi a alaba aqamli kompe ensiyani egallashi sha . Shu
a iqa, a‟lim ja ayonida axbo o izimla idan oqilona oydalanish - kelajakdagi
inno a sion, aqoba ba dosh a exnologik i ojlangan jamiya ni shakllan i ishga
xizma qiladi. Kelajak a‟limi - bu aqamli a akku ga ega, exnologiyani
o„zlash i gan a uni insonpa a lik uhida qo„llay oladigan pedagogla a‟limidi . Shu
sababli aqamli exnologiyala ni o„qu ja ayoniga chuqu in eg a siya qilish -
zamona iy pedagogik a‟limning eng muhim us u o yo„nalishla idan bi idi .
Ta'limni axbo o lash i ish ja ayonini i ojlan i ishning zamona iy yo'nalishla ini
ahlil qilish, uni jamiya ning kelajakdagi ilmiy- exnika iy, ij imoiy-iq isodiy a
ma'na iy i ojlanish man aa la idan kelib chiqib oqilona ashkil e ish na ijasida
mu akkab a juda dolza b ilmiy, ashkiliy a ij imoiy muammo hisoblanadi. Ushbu
muammoni hal qilish uchun a'lim sohasidagi mu axassisla ning uzluksiz o'za o
hamko ligi, shuningdek, bu o'za o hamko likni da la omonidan sama ali qo'llab-
qu a lash za u .
Foydalanilgan adabiyo la :
1. E gashe S. M., Abdullaye A. A. Geoaxbo o izimla i a ula ni qo„llash asosla i. – Toshken :
TATU nash iyo i, 2020.
350
2. Xudoybe diye A., Bozo o O. Axbo o exnologiyala i a ula ning a‟lim izimidagi o„ ni. –
Toshken : “Fan a exnologiya”, 2019
3. Qosimo B. T., Ib agimo S. A. Ta‟limda aqamli exnologiyala : naza iya a amaliyo . –
Toshken : TDPU nash iyo i, 2021.
4. O„zbekis on Respublikasi Axbo o exnologiyala i a kommunika siyala ini i ojlan i ish
azi ligi. Raqamli a‟lim s a egiyasi – 2030. – Toshken , 2022.
5. Goodchild, M. F. Geog aphic In o ma ion Sys ems and Science. – Wiley, 2018.
6. Tomlinson, R. Thinking Abou GIS: Geog aphic In o ma ion Sys em Planning o Manage s. –
ESRI P ess, 2019.
