354
GAMIFIKATSIYA ELEMENTLARI ORQALI MUSTAQIL O‘QISHNI
RAG‘BATLANTIRISH
Xu amo a Zah o Si ojiddin qizi
Xalqa o inno a sion uni e si e i magis an i,
E-mail: [email p o ec ed]
DOI: h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17667384
Anno a siya. Ushbu maqolada a’lim ja ayonida gami ika siya elemen la idan
oydalanishning naza iy-me odik asosla i, ula ning alabala mus aqil o‘qish aoliya iga a’si i
hamda o‘qu mo i a siyasini oshi ishdagi imkoniya la i ahlil e iladi. Zamona iy aqamli a’lim
izimida o‘qu chila ning mus aqil bilim olishini qo‘llab-qu a lash, o‘qu ja ayonini qiziqa li a
in e ak i shakllan i ishda gami ika siya mexanizmla ining ahamiya i ilmiy dalilla asosida
yo i iladi.
Kali so‘zla : gami ika siya, mus aqil o‘qish, mo i a siya, o‘yin elemen la i, a’lim
exnologiyala i, aqamli a’lim, badge, balla izimi, o‘qu aolligi, in e ak i o‘qi ish.
Аннотация. В данной статье анализируются теоретико-методические основы
использования элементов геймификации в образовательном процессе, их влияние на
самостоятельную учебную деятельность студентов, а также возможности повышения
учебной мотивации. На основе научных данных раскрывается значимость механизмов
геймификации в поддержке самостоятельного обучения учащихся в условиях современной
цифровой образовательной системы, а также в создании интересного и интерактивного
учебного процесса.
Ключевые слова: геймификация, самостоятельное обучение, мотивация, игровые
элементы, образовательные технологии, цифровое обучение, бейджи, система баллов,
учебная активность, интерактивное обучение.
Anno a ion. This a icle analyzes he heo e ical and me hodological ounda ions o using
gami ica ion elemen s in he educa ional p ocess, hei impac on s uden s’ independen lea ning
ac i i ies, and he possibili ies o enhancing lea ning mo i a ion. Based on scien i ic e idence, he
pape highligh s he signi icance o gami ica ion mechanisms in suppo ing lea ne s’ sel -di ec ed
s udy wi hin he mode n digi al educa ion sys em and in c ea ing an engaging and in e ac i e
lea ning en i onmen .
Keywo ds: gami ica ion, independen lea ning, mo i a ion, game elemen s, educa ional
echnologies, digi al lea ning, badges, poin s sys em, lea ning engagemen , in e ac i e lea ning.
Axbo o exnologiyala i jadal i ojlanayo gan hozi gi da da a‟lim ja ayonida
inno a sion yondashu la qo„llanilishi za u a i o ib bo moqda. Talabala a
o„qu chila o asida mus aqil o„qishga bo„lgan eh iyojni kuchay i ish, ula da
mun azam o„ ganish oda ini shakllan i ish a‟lim izimining us u o azi ala idan
bi idi . Gami ika siya - o„yin elemen la ini o„yin bo„lmagan ja ayonla ga a biq e ish
- ushbu azi ani sama ali hal e u chi osi ala dan bi i si a ida qa almoqda.
Tadqiqo la shuni ko„ sa adiki, gami ika siya o„qu chila da mo i a siya, aqoba ,
355
qiziqish a o„z-o„zini boshqa ish ko„nikmala ini oshi adi, bu esa mus aqil o„qish
si a iga be osi a a‟si e adi.
Gami ika siyaning naza iy asosla i:
Gami ika siya ushunchasi das lab biznes a ma ke ing sohala ida qo„llanilgan
bo„lib, keyinchalik a‟lim izimiga mu a aqiya li in eg a siya qilindi. Ka l Kap (K.
M. Kapp), Jeyn MakGonigal (J. McGonigal) kabi adqiqo chila a‟limda
gami ika siya na aqa qiziqa li muhi ya a ishi, balki o„qu chila ning kogni i
aolligini kuchay i ishi mumkinligini a‟kidlaydila .
Gami ika siya quyidagi asosiy elemen la o qali a‟lim ja ayoniga a biq e iladi:
Balla izimi (poin s);
Da ajala (le els);
Mu a aqiya belgila (badges);
Lide la jad ali (leade boa ds);
Missiyala a opshi iqla (ques s);
O‘yin ssena iyla i a olla .
Mazku elemen la o„qu chila da maqsadga yo„nal i ilganlik, aol ish i ok,
aqoba a hamko likni ag„ba lan i adi.
Mus aqil o„qishda gami ika siya qo„llanishi
Mus aqil o„qish - o„qu chining o„z bilim aoliya ini ejalash i ish, amalga
oshi ish a nazo a qilish ja ayonidi . Ammo ko„plab alabala ushbu ja ayonda ichki
mo i a siya ye ishmasligi, aq ni boshqa ishdagi qiyinchilikla a o„ ganilayo gan
ma e ialning ze ika li uyulishi sababli aol ish i ok e maydi.
Gami ika siya esa mus aqil o„qish ja ayonini quyidagi yo„lla bilan aol a
sama ali qiladi:
1. Mo i a siyani kuchay i ish
Balla , da ajala a badge‟la o qali o„qu chi o„z yu uqla ini aniq ko„ a oladi.
Bu esa ichki a ashqi mo i a siyani oshi adi.
2. O„qu ja ayonining sha o ligi
Gami ika siya o qali opshi iqla s uk u alashadi, na ijala ni baholash
mezonla i aniq bo„ladi a alabala o„z o„sish dinamikasini kuza ishi mumkin.
3. Raqoba a hamko lik muhi i
Lide la jad ali (leade boa d) o„qu chila ni aol bo„lishga undaydi. Jamoa iy
missiyala hamko lik ko„nikmasini oshi adi.
4. Masalala ni qiziqa li shaklda aqdim e ish
O„yin ssena iyla i, i ual muko o la , bosqichma-bosqich opshi iqla qiziqish
uyg„o adi a mus aqil o„ ganish ja ayonini mazmunli qiladi.
356
Gami ika siyaning mus aqil o„qishga a‟si i
Tadqiqo la shuni ko„ sa adiki, gami ika siya qo„llangan o„qi ish ja ayonida:
o„qu chila ning aolligi 20–30% ga oshadi;
mus aqil opshi iqla ni baja ish ko„ sa kichla i ba qa o yuqo i bo„ladi;
alabala ning o„z aq ini boshqa ish ko„nikmala i yaxshilanadi;
o„qu chila ma zuni chuqu oq o„zlash i adi a ja ayonda uzoq
mudda li qiziqish saqlanadi.
Gami ika siya elemen la i o„qu chila da mas‟uliya , mus aqillik a o„z-o„zini
baholash ko„nikmala ini shakllan i ib, ula ning o„qu aoliya ini ba qa o
ag„ba lan i adi.
Amaliy misolla :
Ta‟lim ja ayonida gami ika siyani qo„llash u li shaklla da amalga oshi ilishi
mumkin:
1. Onlayn pla o mala
Duolingo, Kahoo , Quizizz, CodeComba kabi pla o mala gami ika sion
mexanizmla ga asoslangan bo„lib, alabala ni mus aqil mashg„ulo la ga jalb qiladi.
2. Gami ika siyalashgan da s ejasi
O„qi u chi ha bi ma zu uchun mini-missiyala , bosqichla a balla izimini
ishlab chiqadi. O„qu chila bosqichla ni baja gach, badge‟la yoki qo„shimcha
im iyozla bilan muko o lanadi.
3. Po olioga asoslangan i ojlanish
O„qu chila o„z yu uqla ini aqamli po olio ko„ inishida jamlaydi, o„zining
“yu uqla xa i asi”ni ya a adi.
4. Gami ika siyalangan ey ing izimi
O„qu ma e ialla ini o„zlash i ish da ajasiga qa ab ey ingla shakllan i iladi,
lekin u sog„lom aqoba amoyilla iga asoslanishi ke ak.
Ma jud muammola a cheklo la
Gami ika siyaning sama ali qo„llanishi bi qa o sha la ga bog„liq. Quyidagi
muammola uch ashi mumkin:
haddan ashqa i aqoba o„qu chila da s ess yoki demo i a siyaga olib
kelishi;
ashqi mo i a siya (ball, badge) us unligi ichki mo i a siyani
zai lash i ishi;
no o„g„ i loyihalangan gami ika siya o„qu ja ayonini
mu akkablash i ishi;
exnik osi ala ye ishmasligi.
357
Shu sababli, gami ika siya elemen la i pedagogik maqsadla dan kelib chiqib,
pux a me odik asosda qo„llanishi za u .
Xulosa
Gami ika siya - mus aqil o„qishni i ojlan i ish, a‟lim ja ayonini qiziqa li,
in e ak i a sama ali ashkil e ishning zamona iy osi asidi . To„g„ i qo„llangan
gami ika siya mexanizmla i o„qu chila ning o„qu aoliya iga bo„lgan qiziqishini
oshi adi, ula ni o„z us ida mun azam ishlashga undaydi, mus aqil o„ ganish
ko„nikmala ini i ojlan i adi. Ta‟lim ja ayoniga gami ika siyani in eg a siya qilish
kelajakda si a li o„qu kompe ensiyala ini shakllan i ishda muhim omil bo„lib xizma
qiladi.
Foydalanilgan adabiyo la :
1. Ryan, R. M., & Deci, E. L. Sel -De e mina ion Theo y: Basic Psychological Needs in
Mo i a ion, De elopmen , and Wellness. New Yo k: Guil o d P ess, 2017.
2. Khasano , U. “Ta‟lim ja ayonida gami ika siya exnologiyala idan oydalanish
imkoniya la i.” Oliy a’lim muammola i ju nali, 2021, №3.
3. Xodjaye a, D. “Raqamli a‟limda o„qu chila mo i a siyasini oshi ishning inno a sion
me odla i.” Inno a sion a’lim exnologiyala i, 2022, №5.
4. Plass, J. L., Home , B. D., & Kinze , C. K. “Founda ions o Game-Based Lea ning.”
Educa ional Psychologis , 50(4), 2015.
5. Kim, B. “Unde s anding Gami ica ion.” Lib a y Technology Repo s, 51(2), 2015.
6. Воронина, Л. И. “Геймификация как средство повышения мотивации студентов.”
Педагогика и психология образования, 2020, №2.
7. Булатова, Д. “Цифровые образовательные технологии и их влияние на
самостоятельную работу студентов.” Современное образование, 2021, №4.
8. Su o o a, N. “Gami ika siya elemen la idan oydalanib o„qu ja ayonini akomillash i ish.”
O‘zbekis on pedagogik adqiqo la ju nali, 2023, №1.
