2025
NOVEMBER
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2 | ISSUE 11
222
YETAKCHILIK VA TRENER ROLINING GURUHNI O’ZARO HAMKORLIKDA
ISHLASH JARAYONLARIGA TA’SIRI
Tu emu a o a Aziza Begibae na
Qo aqalpoq da la uni e si e i “Pedagogika a psixologiya” ka ed asi assis en i.
[email p o ec ed]
Tleumu a o a Aysa a
Qo aqalpoq da la uni e si e i alabasi.
Mu a bae a Umida
Qo aqalpoq da la uni e si e i alabasi.
Bo anbae a Balsulu
Qo aqalpoq da la uni e si e i alabasi.
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17669207
Anno a siya. Mazku adqiqo da ye akchilik a ene olining gu uhni o’za o hamko likda
ishlash ja ayonla iga a’si iga oid psixologik eningla ni ashkillash i ish ja ayonla ida
gu uhla bilan ishlashning ilmiy-psixologik naza iyala i, gu uhda sama ali muloqo ni ashkil
e ish qoidala i, ish i okchila o‘ asidagi o‘za o a’si mexanizmla i haqida ma’lumo la kel i ib
o’ iladi, Shuningdek, ij imoiy-psixologik hola la ni boshqa ish amoyilla i keng ahlil
qilinadi.Psixologiyada gu uhli eningla ning sama ado ligi ko‘p jiha dan ish i okchila ning
o‘za o ishonchi, xa siz kommunika i muhi , indi idual a kollek i aoliya ni uyg‘unlash i ish
qobiliya iga bog‘liq bo‘lgan holda, bu ezis aynan shu omilla ni ilmiy nuq ai naza dan asoslab
be adi.
Kali so’zla : Psixologik adqiqo la , psixolog ene , psixologik eningla , kollobo a i
a’lim, gu uhli eningla , alabala jamoasi.
THE IMPACT OF LEADERSHIP AND THE ROLE OF THE TRAINER ON THE
PROCESSES OF GROUP COLLABORATION
Abs ac . This s udy p o ides in o ma ion on scien i ic and psychological heo ies o
wo king wi h g oups, he ules o o ganizing e ec i e communica ion in a g oup, he mechanisms
o in e ac ion o pa icipan s in he p ocess o o ganizing psychological aining, he in luence o
he ole o he leade and aine on he p ocesses o in e ac ion in a g oup, and also p o ides an
ex ensi e analysis o he p inciples o managing socio-psychological si ua ions. Since he
e ec i eness o g oup aining la gely depends on he mu ual us o pa icipan s, a sa e
communica i e en i onmen , and he abili y o combine indi idual and collec i e ac i i ies, his
hesis subs an ia es hese ac o s om a scien i ic poin o iew.
Keywo ds: Psychological esea ch, psychological aine , psychological aining,
collabo a i e lea ning, g oup aining, s uden eam.
Ki ish
Ye akchilik a ene olining gu uhni o’za o hamko likda ishlash ja ayonla i psixologik
eningla zamona iy psixologik amaliyo da inson salohiya ini ochish, shaxsla a o munosaba la ni
mus ahkamlash, psixologik muammola ni yechish a ij imoiy moslashu ni yengillash i ishda
keng qo‘llanilayo gan sama ali usulla dan bi idi . Ayniqsa, gu uh shaklidagi eningla – bu
na aqa indi idual, balki kollek i ong a xa i-ha aka la ni o‘zga i ish, ij imoiy aj iba
2025
NOVEMBER
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2 | ISSUE 11
223
almashinu i, hamko lik madaniya i, empa iya a muloqo ni i ojlan i ish imkonini be u chi
psixologik maydon hisoblanadi. Shu nuq ai naza dan, psixologik eningla da gu uhla bilan
ishlash na aqa exnik jiha , balki mu akkab psixologik ja ayon bo‘lib, o‘ziga xos qoidala a
mexanizmla ga asoslanadi. Gu uh bilan ishlashda bi inchi na ba da psixologik xa sizlik muhi ini
shakllan i ish za u . T ening ish i okchila i aqa o‘zla ini baholanmaslik, anqid qilinmaslik,
ik la i inko e ilmaslik ka ola ini his qilgan aqdi dagina, o‘z emo siyala i, aj ibala i a
qa ashla ini e kin i odalash imkoniya iga ega bo‘ladila . Shuning uchun ene gu uhda axloqiy
mezonla asosida max iylikni a’minlash, mulohaza qilishda bag‘ ikenglik, o‘za o hu ma a
samimiylik amoyilla iga qa ’iy ioya qilinadigan ij imoiy-psixologik muhi ni ba po e ishi sha .
Ha bi ish i okchining o‘z shaxsiy ik ini bildi ishi, aj iba almashishi a boshqala ni
inglashi psixologik eningning asosiy na ijala idan bi i – o‘z-o‘zini anglash a boshqala ni
ushunish da ajasini oshi adi. Zamona iy psixologik amaliyo da ene ning o‘z-o‘zini nazo a
qilishi na aqa indi idual e leksiyaning mahsuli, balki ene lik iden i ika siyasini
shakllan i u chi ma kaziy omil si a ida ham qa aladi. T ene o‘zini qanday asa u qilsa, qanday
azi ani o‘z zimmasiga olgan deb hisoblasa, uning ba cha qa o a xa i-ha aka la i ana shu ichki
iden i ika siya asosida shakllanadi. Shu bois, ening ja ayonida mu abbiy o‘z olini aniq
belgilashi, “ ene – gu uh lide i – ko‘makchi – kuza u chi” olla i o asida aziya ga mos a zda
ha aka qila olishi za u . Aga ene bu olla o‘ asida chalkashlikka yo‘l qo‘ysa, ish i okchila
o‘zla ini psixologik jiha dan yo‘nal i ilmagan a noaniq muhi da his qila boshlaydila . Bu hola
esa gu uh dinamikasini susay i adi a ening sama ado ligini pasay i adi. Yana bi asosiy
qoidala dan bi i – bu “ eedback” (aloqa) madaniya ini shakllan i ishdi . T ening ja ayonida ha bi
ish i okchining nu qiga yoki ha aka iga nisba an bildi ilgan izohla kons uk i , ijobiy,
shaxsiya ga qa a ilmagan a o‘ ga u chan bo‘lishi ke ak. Feedback o‘za o muloqo da ochiqlikni
kuchay i adi, ishonchni mus ahkamlaydi, shaxsiy o‘sish uchun ag‘ba be adi. Shu sababli
ene la ish i okchila ga “men-haba ” (ya’ni “men shunday his qildim...”) modelidan
oydalanishni o‘ ga ishla i muhim.
T eningda sama ali gu uh ishining yana bi amoyili bu — gu uh dinamikasini
boshqa ishdi . Gu uhdagi ha bi ish i okchi o‘z psixologik oli, hola i a eh iyojla i bilan bu
dinamikaning aj almas qismidi . T. Nyuman a K. Lo linla omonidan ishlab chiqilgan “gu uh
i ojlanish bosqichla i” naza iyasiga ko‘ a, ha bi gu uh bi inchi bosqichda “yo‘l izlash”, ikkinchi
bosqichda “zidlik”, uchinchi bosqichda “no mallashu ”, so‘ng a “ aoliya ”, a nihoya “yakuniy
e leksiya” bosqichla idan o‘ adi. T ene ha bi bosqichda yuzaga keladigan psixologik hola la ni
oldindan bilishi, ula bilan ishlash usulla iga ega bo‘lishi lozim. Shuningdek, eningla doi asida
gu uh ichidagi oli a s a usla ni mu ozana lash i ish za u . Gu uhda dominan a (us un) shaxsla
a aksincha, o‘z ik ini ay ishga o inadiganla bo‘lishi abiiy. T ene ning azi asi – ba cha
ish i okchila ning ik la ini bi xil qad lash, ula ni eng da ajada aoliya ga jalb e ish a hech kim
o‘zini che da qolgan deb his qilmasligini a’minlashdi . Psixologik jiha dan bu “gu uh iqlimi” deb
nomlanadigan ushunchaga bo ib aqaladi. Ijobiy iqlim bo‘lishi uchun gu uhda ishonchli, iliq,
samimiy a do‘s ona aloqala bo‘lishi ke ak. Nihoya , eningning asosiy maqsadi — bu
e leksiyani uyg‘o ish, ya’ni ish i okchila ning o‘zla idagi uhiy o‘zga ishla ni anglashiga
ko‘maklashishdi . Ha bi mashg‘ulo yakunida “men nimani o‘ gandim?”, “nima meni
o‘ylan i di?”, “qanday his qildim?” kabi sa olla o qali ish i okchila o‘z ik a uyg‘ula ini
2025
NOVEMBER
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2 | ISSUE 11
224
anglaydila . Bu e leksiya o qali shaxsiy o‘sish, o‘z-o‘zini boshqa ish a ij imoiy mu o iqlik
i ojlanadi. Psixologik eningla da gu uh bilan ishlash sama ado ligini belgilo chi omilla dan
yana bi i bu – ko‘p da ajali iden i ika siya a in ojek siya ja ayonla idi . Ushbu psixodinamik
ja ayonla o qali ish i okchila ening da omida o‘zla ini boshqa gu uh a’zola i bilan
qiyoslaydila , ula ning azila la i, emo sional eaksiyala i a qa o qabul qilish usulla ini uhiy
jiha dan ichki dunyosiga “singdi adi”. Bu hola psixologik a’si chanlikni kuchay i adi, yangi
ij imoiy olla ni sinab ko‘ ish a o‘z-o‘zini yangilashga olib keladi. Ayniqsa, bu hola yoshla a
ye uklik yoshidagi ish i okchila o asida ez- ez kuza iladi. T ene ning azi asi – bu ja ayonla ni
boshqa ish, no o‘g‘ i iden i ika siyadan saqlanish, indi idual chega ala ni himoya qilish a
sog‘lom psixologik “men” konsepsiyasini mus ahkamlashdi . Shuningdek, gu uh bilan ishlashda
me akommunika siya enomeni ham e’ ibo dan che da qolmasligi ke ak. Bu a ama os ida na aqa
ay ilgan gapla , balki mimika, ana hola i, o ush ohangi, pauzala a ko‘z qa ashla i o qali
be iladigan uhiy ma’lumo la ushuniladi. T ening ja ayonida me akommunika i signalla
ko‘pincha ish i okchila ning ichki qa shilikla ini, ichki ziddiya la ini yoki aksincha, ishonch a
samimiylikni i odalaydi. T ene bu no e bal belgila ni sezish, alqin qilish a ula asosida
muhokamani i ojlan i ish ko‘nikmasiga ega bo‘lishi lozim. Chunki ba’zan ay ilmagan, lekin
sezilgan hissiyo la gu uhdagi dinamikani ubdan o‘zga i ib yubo ishi mumkin . Psixologik
eningla sama ado ligining kali i – bu aniq maqsadga yo‘nal i ilgan, me odik jiha dan asoslangan
a bosqichma-bosqich ejalash i ilgan ish ejasi bilan ishlashdi . Ha qanday ening ja ayoni
aqa gina in e ak i lik a emo sional a’si bilan emas, balki chuqu naza iy bilim, psixologik
sezu chanlik a uslubiy ahlil o qali mus ahkamlanadi. Uslubiy muammola ni oldindan aniqlab,
ula ga mos yechimla ishlab chiqish, ening dizaynini ish i okchila ning eh iyoj a psixo ipla iga
moslash i ish bugungi zamona iy psixologik eningla ning eng dolza b azi asidi . T ene la esa
na aqa bilimli, balki e leksi a adap i psixologik ye akchila bo‘lishi ke ak.
XULOSA
Xulosa qilib ay ganda, ye akchilik a ene olining gu uhni o’za o hamko likda ishlash
ja ayonla iga psixologik eningla da gu uhla bilan ishlash psixologik bilim, pedagogik
sezu chanlik, yuqo i da ajadagi muloqo ma’daniya i a indi idual yondashu ni alab e adi.
T ening sama asi ko‘p jiha dan ish i okchila o‘ asidagi o‘za o ishonch, xa siz muhi a
aol ish i okga bog‘liq. T ene uchun esa eng muhim azi a — bu gu uh ichida kons uk i ,
o‘zga ishga ochiq, psixologik jiha dan qulay ij imoiy maydon ya a ishdi . Bu o qali ening
na aqa shaxsiy o‘sish, balki jamiya da psixologik ma’daniya ni i ojlan i ish osi asi si a ida
qa aladi.
Foydalanilgan adabiyo la o’yxa i
1. Tu emu a o a, Aziza, Ri a Ku bano a, and Ba no Saidboye a. "EDUCATIONAL
TRADITIONS IN SHAPING THE WORLDVIEW OF YOUNG PEOPLE IN FOLK
PEDAGOGY." Mode n Science and Resea ch 2.10 (2023): 318-322.
2. Tu emu a o a, Aziza, Zux a Pal ano a, and Lau a Kazakbae a. "RULES FOR THE
TRAINER'S SELF-CONTROL WHEN CONDUCTING PSYCHOLOGICAL
TRAINING." Mode n Science and Resea ch 4.6 (2025): 312-313.
2025
NOVEMBER
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2 | ISSUE 11
225
3. Tu emu a o a, Aziza, Amina Tu ganbaye a, and Kundiz Allambe geno a. "PSIXOLOG
TRENERNING KASBIY KO’NIKMALARI VA PSIXOLOGIK SALOHIYATINI
OSHIRUVCHI AMALIY TRENINGLAR." Mode n Science and Resea ch 4.4 (2025):
884-890.
4. Tu emu a o a, Aziza, Ziy a Kalilae a, and Gulayim Xojano a. "IMPROVING THE
PROFESSIONAL SKILLS OF A PSYCHOLOGIST-TRAINER AND DEVELOPING A
METHODOLOGY FOR PSYCHOLOGICAL TRAINING." Mode n Science and
Resea ch 4.4 (2025): 782-787.
5. Tu emu a o a, Aziza, Tu gʻanbay Kaypnaza o , and A abek Embe geno . "PSIXOLOGIK
TRENINGLARDA GURUHLAR BILAN ISHLASHNING ASOSIY TALABLARI
HAQIDA MAʼLUMOTLAR." Mode n Science and Resea ch 4.4 (2025): 224-228.
6. Tu emu a o a, Aziza, Fa ima Jumabae a, and Fa ida Allambe geno a. "PSIXOLOGIK
TRENINGNI O ‘TKAZISHDA TRENERNING O ‘ZO ‘ZINI NAZORAT QILISH
QOIDALARI." Mode n Science and Resea ch 4.4 (2025): 229-233.
7. Tu emu a o a, Aziza, A abek Gulimbe o , and Guli ano Xelalo a. "THE CONCEPT OF
PSYCHOLOGICAL TRAINING GROUPS AND ORGANIZING PSYCHOLOGICAL
TRAINING FOR STUDENT GROUPS." Mode n Science and Resea ch 4.4 (2025): 117-
123.
8. Tu emu a o a, Aziza, Kamila Jaqsiliko a, and Gulbanu Mamu o a. "STUDENTLER
TOPARLARINDA TRENIN’DI SHÓLKEMLESTIRIW QAǴIYDALARI HÁM
PSIXOLOG-TRENERDIŃ SHESHENLIK SHEBERLIGI." Mode n Science and Resea ch
4.4 (2025): 194-200.
9. Tu emu a o a, A. B. "TA’LIMDA PEDAGOGIK YONDASHUVLAR ASOSIDA
O’QUVCHIYOSHLARNING KOLLOBORATIV KO’NIKMALARINI
RIVOJLANTIRISH MEXANIZMLARI." In e educa ion & global s udy 3.4 (2025): 242-
250.
10. Ku bano a, R. J., and B. E. Saidboe a. "MAKTAB VA OILADA ESTETIK
TARBIYANI SHAKLLANTIRISH JARAYONIDA O'QUVCHILARNING
AKSIOLOGIK DUNYOQARASHINI RIVOJLANTIRISH." In e educa ion & global
s udy 9 (2024): 114-121.
11. Sagindiko D. J. ANALYSIS OF DEVELOPMENT FACTORS AND HIGH
SPIRITUALITY IN NEW UZBEKISTAN //Академические исследования в
современной науке. – 2024. – Т. 3. – №. 33. – С. 69-73.
