SCHOLAR ISSN: 2181-4147 VOLUME 3 | ISSUE 13 | 2025
h ps:// .me/openschola Mul idisciplina y Scien i ic Jou nal Noyab , 2025
87
DOI: h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17670570
ZAMONAVIY GEOGRAFIYA DARSLARIDA INNOVATSION TA’LIM
MUHITINI TASHKIL QILISH
Ilhomboye a Gulcheh a Ruslon qizi
U ganch da la pedogogika ins i u i 1-bosqich magis an i
E-mail: gulcheh [email protected]
ANNOTATSIYA
Ushbu maqolada inna o siyon o‘qi ish usulla ini a’lim muassasala ida
qo‘lashning naza iy a uslubiy jiha la i ko‘ ib chiqilib, a’lim ja ayoniga inno o siyon
yondashish zamona iy a’limning za u iy sha idi . O‘qu ma e ialini o‘zlash i ish
bo‘yicha an’ana iy yondoshu la bilan bi qa o da (geog a iyada bu hududiy,
mu akkab, a ixiy, ipologik) zamona iy o‘qi ish exnologiyala i asosida yangi ( izimli,
muammoli, kons uk i ) yondoshu la qo‘laniladi. Shunga ko‘ a, maqolada
geog a iya o‘qi ishda zamona iy inno o siyon usulla ning a zallikla i haqida so‘z
bo adi.
Kali so‘zla : Inna o siyon o‘qi ish, zamona iy a’lim, a’lim exnologiyasi,
o‘qu chila ning aolligi.
ABSTRACT
This a icle conside s he heo e ical and me hodological aspec s o he use o
inno a i e eaching me hods in educa ional ins i u ions, and an inno a i e app oach
o he educa ional p ocess is a p e equisi e o mode n educa ion. Along wi h
adi ional app oaches o mas e ing educa ional ma e ial (in geog aphy, his is
e i o ial, complex, his o ical, ypological), new (sys ema ic, p oblem-based,
cons uc i e) app oaches a e used based on mode n eaching echnologies.
SCHOLAR ISSN: 2181-4147 VOLUME 3 | ISSUE 13 | 2025
h ps:// .me/openschola Mul idisciplina y Scien i ic Jou nal Noyab , 2025
88
Acco dingly, he a icle discusses he ad an ages o mode n inno a i e me hods in
eaching geog aphy.
Keywo ds: Inno a i e eaching, mode n educa ion, educa ional echnology,
s uden engagemen .
KIRISH
Hozi gi kunda mak ab a'limiga yangi ilmiy o‘qi ish usulla i jo iy e ilmoqda.
O‘qi u chining pedagogik mazmundagi bilimi bilan bi qa o da o‘qu qu olla idan
oydalanishning ham ahamiya i o ib bo moqda.Tadqiqo maqsadi mak ab da ajasida
geog a iya anining u li xil inno a sion o‘qu qo‘llanmala ini bilish edi. Tadqiqo
sa oli mak ab da ajasida geog a iya anidan u li xil inno a sion o‘qu qo‘llanmala
nimadan ibo a edi? Jo iy adqiqo mualli i omonidan qo‘llanilgan me odologiya
si a li yondashu edi. Xa i ala a Globus, Rasmla a diag ammala , 3D modella ,
Eksku siya a sayoha la , Uyga opshi iq, Sin da ik o ina, Tosh a mine alla
namunasi, Geog a iyaga asoslangan eb-say , Google Ea h, Google Maps a ko‘cha
ko‘ inishla i a YouTube ideola i kabi bi nech a inno a sion a’limo la opildi.
METODOLOGIYA
Geog a iya anida ino o siyon ehnologiyala ni qo‘llash o‘qu chila ning ijodiy
qobilya la ini i ojlan i ishga ham hizma qiladi. Masalan loyiha asosida o‘qi ish
ja ayonida o‘qu chila o‘zla i anlagan ma zu bo‘yicha mul imediya, p ezen a siyala ,
ideola , in e ak i xa i ala ya a adila .Bu ja ayon o‘qu chila da mus aqil ish yu i ish,
jamoada ishlash a kammunika siya ko‘nikmala ini oshi adi. Shuningdek, geog a iya
muammola ini hal qilishda inno o sion exnologiyala yo damida modellash a
simulya siya qilish imkoniya la i ma jud bo‘lib, bu o‘qu chila ning muammola ini
ahlil qilish a yechim opish qobilya la ini oshi adi. Geog a ik axbo o izimla i (GIS)
bu an uchun ayniqsa muhim inno o sion osi a hisoblanadi. GIS yo damida u li
geog a ik ma'lumo la bazasi ya a iladi, ula ni ahlil qilish a izualiza siya qilish
mumkin. O‘qu chila GIS das u la i yo damida o‘z hududla ining xa i ala ini ya a ish,
iqlim o‘zga ishla ini kuza ish, abiiy esu sla dan oydalanishni ahlil qilish kabi
SCHOLAR ISSN: 2181-4147 VOLUME 3 | ISSUE 13 | 2025
h ps:// .me/openschola Mul idisciplina y Scien i ic Jou nal Noyab , 2025
89
amaliy ishla ni baja adila . Bu esa na aqa naza iy bilimla ni mus ahkamlash, balki
amaliy ko‘nikmala ni ham i ojlan i ishga yo dam be adi.
NATIJALAR
Zamona iy a’limda u li inno a sion usulla a exnologiyala o‘qi u chila ning
malakasini shakllan i ishda hal qilu chi ol o‘ynaydi. Bunday yondashu la dan bi i
anla a o in eg a siyani a’kidlaydigan STEAM a'limi ( an, exnologiya, muhandislik,
san’a a ma ema ika). Geog a iya a'limida STEAM me odologiyasi ilmiy bilimla ni
exnologiya a san’a bilan uyg‘unlash i adi, alabala ni eal muammola uchun ijodiy
muammola ni hal qilish ko‘nikmala ini i ojlan i ishga undaydi. STEAM loyihala i
bilan shug‘ullanish o qali bo‘lajak o‘qi u chila da sni ejalash i ish bo‘yicha
malakala ini oshi adila , u li anla ni bi lash i ish a anla a o aloqala ni
i ojlan i u chi amaliy o‘qu aoliya ini ashkil qilishni o‘ ganadila . O‘qi ishning
inno a sion usulla i o asida aqamli exnologiyala ni a’limga in eg a siyalashu iga
alohida e’ ibo qa a ish lozim. Bugungi kunda geog a iya da sla ini axbo o
exnologiyala i, mul imedia a Geog a ik axbo o izimla i (GIS) bilan boyi ib, a’lim
mazmunini yanada in e ak i a qiziqa li a zda ye kazish mumkin. Jahon aj ibasi
shuni ko‘ sa adiki, bo‘lajak o‘qi u chila oliy o‘qu yu la ida o‘qish da omida
inno a sion usulla bilan amaliy aj ibaga ega bo‘lsala , o‘qi u chilik aoliya ini
boshlaganla idan keyin yangi ashabbusla ni yanada sama ali amalga oshi ishla i
mumkin bo‘ladi. Shu sababli, ilg‘o xalqa o yondashu la ni milliy a’lim izimiga
mahalliy qad iya la a a’lim us u o likla iga mos keladigan a zda moslash i ish
za u . Bu zamona iy pedagogik inno a siyala ni O‘zbekis onning a’lim landsha iga
madaniy a kon eks li jiha dan mos kelishini a’minlash bilan bi ga, ula ni
in eg a siyalash bo‘yicha izimli sa’y-ha aka la ni alab qiladi.
XULOSA
Xulosa qilib ay ganda, geog a iya da sla ida inno a sion exnologiyala ni
qo‘llash a’lim ja ayonini ubdan o‘zga i adi. Bu na aqa geog a ik bilimla ni oson a
SCHOLAR ISSN: 2181-4147 VOLUME 3 | ISSUE 13 | 2025
h ps:// .me/openschola Mul idisciplina y Scien i ic Jou nal Noyab , 2025
90
sama ali o‘zlash i ishga, balki o‘qu chila ning ijodiy ik lash, mus aqil ish yu i ish a
muammola ni hal qilish ko‘nikmala ini i ojlan i ishga xizma qiladi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Rahma ullaye Sh. Geog a iya da sla ini o‘qi ishda inno a sion
exnologiyala dan oydalanish. Toshken , “Uni e si e ” nash iyo i, 2006. – 212 b.
2. Mi zae O. Zamona iy pedagogik exnologiyala a geog a iya anini
o‘qi ish. Toshken , “Fan” nash iyo i, 2018. – 180 b.
3. Qodi o S. Axbo o -kommunika siya exnologiyala i yo damida
geog a iya da sla ini sama ali o‘ kazish. Toshken , “Ta'lim” nash iyo i, 2020. –
195 b.
4. Tu suno a D. Inno a sion me odla a geog a iya a'limi. Sama qand,
“Sama qand uni e si e i” nash iyo i, 2022. – 160 b.
5. Tamlinson, R. Thinking abou GIS: Geog aphic In o ma ion Sys ems. Ox o d
Uni e si y P ess, 2018.
