ZAMONAVIY GEOGRAFIYA DARSLARIDA INNOVATSION TA'LIM MUHITINI TASHKIL QILISH

SCHOLAR ISSN: 2181-4147 VOLUME 3 | ISSUE 13 | 2025 https://t.me/openscholar Multidisciplinary Scientific Journal Noyabr, 2025 87 DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.17670570 ZAMONAVIY GEOGRAFIYA DARSLARIDA INNOVATSION TA’LIM MUHITINI TASHKIL QILISH Ilhomboyeva Gulchehra Ruslon qizi Urganch davlat pedogogika instituti 1-bosqich magistranti E-mail: [email protected] ANNOTATSIYA Ushbu maqolada innavotsiyon o‘qitish usullarini ta’lim muassasalarida qo‘lashning nazariy va uslubiy jihatlari ko‘rib chiqilib, ta’lim jarayoniga innovotsiyon yondashish zamonaviy ta’limning zaruriy shartidir. O‘quv materialini o‘zlashtirish bo‘yicha an’anaviy yondoshuvlar bilan bir qatorda (geografiyada bu hududiy, murakkab, tarixiy, tipologik) zamonaviy o‘qitish texnologiyalari asosida yangi (tizimli, muammoli, konstruktiv) yondoshuvlar qo‘laniladi. Shunga ko‘ra, maqolada geografiya o‘qitishda zamonaviy innovotsiyon usullarning afzalliklari haqida so‘z boradi. Kalit so‘zlar: Innavotsiyon o‘qitish, zamonaviy ta’lim, ta’lim texnologiyasi, o‘quvchilarning faolligi. ABSTRACT This article considers the theoretical and methodological aspects of the use of innovative teaching methods in educational institutions, and an innovative approach to the educational process is a prerequisite for modern education. Along with traditional approaches to mastering educational material (in geography, this is territorial, complex, historical, typological), new (systematic, problem-based, constructive) approaches are used based on modern teaching technologies. SCHOLAR ISSN: 2181-4147 VOLUME 3 | ISSUE 13 | 2025 https://t.me/openscholar Multidisciplinary Scientific Journal Noyabr, 2025 88 Accordingly, the article discusses the advantages of modern innovative methods in teaching geography. Keywords: Innovative teaching, modern education, educational technology, student engagement. KIRISH Hozirgi kunda maktab ta'limiga yangi ilmiy o‘qitish usullari joriy etilmoqda. O‘qituvchining pedagogik mazmundagi bilimi bilan bir qatorda o‘quv qurollaridan foydalanishning ham ahamiyati ortib bormoqda.Tadqiqot maqsadi maktab darajasida geografiya fanining turli xil innovatsion o‘quv qo‘llanmalarini bilish edi. Tadqiqot savoli maktab darajasida geografiya fanidan turli xil innovatsion o‘quv qo‘llanmalar nimadan iborat edi? Joriy tadqiqot muallifi tomonidan qo‘llanilgan metodologiya sifatli yondashuv edi. Xaritalar va Globus, Rasmlar va diagrammalar, 3D modellar, Ekskursiya va sayohatlar, Uyga topshiriq, Sinfda viktorina, Tosh va minerallar namunasi, Geografiyaga asoslangan veb-sayt, Google Earth, Google Maps va ko‘cha ko‘rinishlari va YouTube videolari kabi bir nechta innovatsion ta’limotlar topildi. METODOLOGIYA Geografiya fanida inovotsiyon tehnologiyalarni qo‘llash o‘quvchilarning ijodiy qobilyatlarini rivojlantirishga ham hizmat qiladi. Masalan loyiha asosida o‘qitish jarayonida o‘quvchilar o‘zlari tanlagan mavzu bo‘yicha multimediya, prezentatsiyalar, videolar, interaktiv xaritalar yaratadilar.Bu jarayon o‘quvchilarda mustaqil ish yuritish, jamoada ishlash va kammunikatsiya ko‘nikmalarini oshiradi. Shuningdek, geografiya muammolarini hal qilishda innovotsion texnologiyalar yordamida modellash va simulyatsiya qilish imkoniyatlari mavjud bo‘lib, bu o‘quvchilarning muammolarini tahlil qilish va yechim topish qobilyatlarini oshiradi. Geografik axborot tizimlari (GIS) bu fan uchun ayniqsa muhim innovotsion vosita hisoblanadi. GIS yordamida turli geografik ma'lumotlar bazasi yaratiladi, ularni tahlil qilish va vizualizatsiya qilish mumkin. O‘quvchilar GIS dasturlari yordamida o‘z hududlarining xaritalarini yaratish, iqlim o‘zgarishlarini kuzatish, tabiiy resurslardan foydalanishni tahlil qilish kabi SCHOLAR ISSN: 2181-4147 VOLUME 3 | ISSUE 13 | 2025 https://t.me/openscholar Multidisciplinary Scientific Journal Noyabr, 2025 89 amaliy ishlarni bajaradilar. Bu esa nafaqat nazariy bilimlarni mustahkamlash, balki amaliy ko‘nikmalarni ham rivojlantirishga yordam beradi. NATIJALAR Zamonaviy ta’limda turli innovatsion usullar va texnologiyalar o‘qituvchilarning malakasini shakllantirishda hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Bunday yondashuvlardan biri fanlararo integratsiyani ta’kidlaydigan STEAM ta'limi (fan, texnologiya, muhandislik, san’at va matematika). Geografiya ta'limida STEAM metodologiyasi ilmiy bilimlarni texnologiya va san’at bilan uyg‘unlashtiradi, talabalarni real muammolar uchun ijodiy muammolarni hal qilish ko‘nikmalarini rivojlantirishga undaydi. STEAM loyihalari bilan shug‘ullanish orqali bo‘lajak o‘qituvchilar darsni rejalashtirish bo‘yicha malakalarini oshiradilar, turli fanlarni birlashtirish va fanlararo aloqalarni rivojlantiruvchi amaliy o‘quv faoliyatini tashkil qilishni o‘rganadilar. O‘qitishning innovatsion usullari orasida raqamli texnologiyalarni ta’limga integratsiyalashuviga alohida e’tibor qaratish lozim. Bugungi kunda geografiya darslarini axborot texnologiyalari, multimedia va Geografik axborot tizimlari (GIS) bilan boyitib, ta’lim mazmunini yanada interaktiv va qiziqarli tarzda yetkazish mumkin. Jahon tajribasi shuni ko‘rsatadiki, bo‘lajak o‘qituvchilar oliy o‘quv yurtlarida o‘qish davomida innovatsion usullar bilan amaliy tajribaga ega bo‘lsalar, o‘qituvchilik faoliyatini boshlaganlaridan keyin yangi tashabbuslarni yanada samarali amalga oshirishlari mumkin bo‘ladi. Shu sababli, ilg‘or xalqaro yondashuvlarni milliy ta’lim tizimiga mahalliy qadriyatlar va ta’lim ustuvorliklariga mos keladigan tarzda moslashtirish zarur. Bu zamonaviy pedagogik innovatsiyalarni O‘zbekistonning ta’lim landshaftiga madaniy va kontekstli jihatdan mos kelishini ta’minlash bilan birga, ularni integratsiyalash bo‘yicha tizimli sa’y-harakatlarni talab qiladi. XULOSA Xulosa qilib aytganda, geografiya darslarida innovatsion texnologiyalarni qo‘llash ta’lim jarayonini tubdan o‘zgartiradi. Bu nafaqat geografik bilimlarni oson va SCHOLAR ISSN: 2181-4147 VOLUME 3 | ISSUE 13 | 2025 https://t.me/openscholar Multidisciplinary Scientific Journal Noyabr, 2025 90 samarali o‘zlashtirishga, balki o‘quvchilarning ijodiy fikrlash, mustaqil ish yuritish va muammolarni hal qilish ko‘nikmalarini rivojlantirishga xizmat qiladi. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR 1. Rahmatullayev Sh. Geografiya darslarini o‘qitishda innovatsion texnologiyalardan foydalanish. Toshkent, “Universitet” nashriyoti, 2006. – 212 b. 2. Mirzaev O. Zamonaviy pedagogik texnologiyalar va geografiya fanini o‘qitish. Toshkent, “Fan” nashriyoti, 2018. – 180 b. 3. Qodirov S. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari yordamida geografiya darslarini samarali o‘tkazish. Toshkent, “Ta'lim” nashriyoti, 2020. – 195 b. 4. Tursunova D. Innovatsion metodlar va geografiya ta'limi. Samarqand, “Samarqand universiteti” nashriyoti, 2022. – 160 b. 5. Tamlinson, R. Thinking about GIS: Geographic Information Systems. Oxford University Press, 2018.