2025
NOVEMBER
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2 | ISSUE 11
264
ZAMANAGÓY TÁLIM METODLARI HÁM BAǴDARLARINIŃ ÁMELIYATTA
QOLLANILIWI
Tu emu a o a Aziza Begibae na
Be daq a ındaǵı Qa aqalpaq mámleke lik uni e si e i assis en i.
[email p o ec ed]
Abillae Ru a
Be daq a ındaǵı Qa aqalpaq mámleke lik uni e si e i s uden .
Tu g'anbae Beksul an
Be daq a ındaǵı Qa aqalpaq mámleke lik uni e si e i s uden .
O azbae Azizbek
Be daq a ındaǵı Qa aqalpaq mámleke lik uni e si e i s uden .
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17671221
Anno a siya. Bul ize lewde házi gi kúnge kelip bilimlendi iwdiń zamanagóy
baǵda la ınan kelip shıqqan halda bilimlendi iwge baylanıslı mámleke lik baǵda lamala hám
bilimlendi iwge baylanıslı in e ak i s a egiyala ǵa iyka lanǵan halda pedagogikalıq me odla dı
shólkemles i iw úlken áhmie ke iye bolmaq a. Bilimlendi iwdiń in e ak i s a egiyala ına
iyka langan zamanagóy me odla dıń iyka ģı maqse i bul bilim be iw ná iyjeliligin a ı ıw hám
oqıwshınıń bilim alıwģa bolgan qızıǵıwshılıǵın a ı ıwdan iba a . Bul ize lewde bilim be iw
me odla ı iyka ında kollobo a i bilim be iw o masınıń abzallıqla ı haqqında maǵlıwma la
kel i ilgen.
Gil sózle : Zamanagóy bilimlendi iw, bilim be iw me odla ı, in e ak i me odla ,
pedagogikalıq me odla , kollabo aciyalıq bilimlendi iw, pedagogikalıq shebe lik, psixologiyalıq
ize lewle .
PRACTICAL APPLICATION OF MODERN EDUCATIONAL METHODS AND
TRENDS
Abs ac . In his s udy, i is impo an o es ablish educa ional s a e p og ams and
pedagogical me hods based on in e ac i e educa ional s a egies, based on mode n ends in
educa ion. The main goal o mode n me hods based on in e ac i e educa ional s a egies is o
inc ease he e ec i eness o educa ion and inc ease he s uden 's in e es in lea ning. This s udy
p o ides in o ma ion on he ad an ages o collabo a i e lea ning based on educa ional me hods.
Keywo ds: Mode n educa ion, educa ional me hods, in e ac i e me hods, pedagogical
me hods, collabo a i e lea ning, pedagogical skills, psychological esea ch.
Ki isiw
Búgingi kúnde bilimlendi iwdiń in e ak i s a egiyala ına iyka lanǵan zamanagóy
bilimlendi iw me odla ında oqı ıw o mala ı óziniń je iklik dá ejesin a ı maq a, sol sebepli,
oqıwshı yamasa s uden ek ǵana maǵlıwma alıwshı emes, al belsendi qa nasıwshı, mashqalala dı
sheshiwshi hám dó e iwshilik piki ley uǵın shaxs sıpa ında qáliplesip ba adı.
Sonlıq an, zamanagóy pedagogika eo iyası hám ámeliya ı oqı ıw p ocesinde in e ak i
s a egiyala hám inno aciyalıq bilim be iw me odla ın keńnen engiziwdi áhmie li másele
sıpa ında qa almaq a. Bilimlendi iw sis emasındaǵı in e ak i jan asıwla ga iyka langan
pedagogikalıq me odla - bul oqıwshıla dıń óz a a bi ge islesiwinde (kollobo a i bilim be iw),
2025
NOVEMBER
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2 | ISSUE 11
265
oqı ıwshı menen belsendi baylanıs iyka ında bilim alıw p ocesin shólkemles i iwshi s a egiyala
kompleksi esaplanadı. Xalıqa alıq kólemdegi bilimlendi iw s anda la ınıń allawla ına bola,
dúnya boyınsha aldınǵı bilimlendi iw sis emala ına iyka lanǵan me odla oqıwshıla dıń e kin
piki lew, dó e iwshilik hám mashqalalı jaǵdayla dı sheshiw kónlikpele in awajlandı ıwǵa já dem
be edi, bilimlendi iwdiń zamanagóy baǵda la ına qa a ılǵan in e ak i oqı ıw me odla ın iyka ǵı
iyka ǵı baǵda sıpa ında belgilep alınǵan. Ame ikalı pedagog hám alım John Dewey (1916)
óziniń "Democ acy and Educa ion" shıǵa masında bilimlendi iw p ocesin jámiye egi eal
mashqalala dı sheshiw menen baylanıs ı ıp úy eniw zá ú ligin a ap ó ken hám bilimlendi iwdiń
zamanagóy o mala ınan paydalanıwdıń abzallıqla ı haqqında maǵlıwma la kel i ip ó ken.
Dyuidiń piki inshe, bilim alıw p ocesinde oqıwshıla ek aya bilimdi emes, al onı ámelde
qollanıwdı da úy eniwi ke ek dep esaplap ó ken. Bul bolsa "lea ning by doing me hods" yaǵnıy
"Ámel a qalı úy eniw me odi" zamanagóy in e ak i bilim be iw koncepciyasına iyka lanadi.
Zamanagóy pedagogikalıq ize lewle ná iyjele iniń analizi sonı kó se edi, zamanagóy
bilimlendi iw baǵda lamala ına iyka lanǵan in e ak i me odla oqıwshıla dıń mo i aciyası, óz
be inshe bilim alıw kónlikpesi hám sın kózqa as an piki lew qábile in kúshey iwge já dem be edi.
Bilimlendi iwdiń in e ak i oqi iw s a egiyala ınıń iyka ģı maqse i - bilim alıwshınıń
bilim p ocesin a ı ıwģa hám oni passi ıńlawshıdan ak i qa nasıwın ámiyinlewden iba a . Bul
zamanagóy bilimlendi iwge baylanıslı qa nasıqla ǵa iyka lanǵan halda pedagogikalıq me odla dı
shólkemles i iw a qalı bilimlendi iw p ocesin ek bilim be iwden iba a emesligi, al
kommunika i lik, sociallıq hám anali ikalıq kompe enciyala dı qáliples i iwge qa a ılǵan
baǵda la da basqıshpa-basqısh ámelge ası ıw iyka ǵı wazıypa esaplanadı. Bilim be iwde bunday
me odla dı qollanıw muģallimnen joqa ı dá ejedegi k ea i lik, pedagogikalıq shebe lik hám
psixologiyalıq aya lıq ı alap e edi. Zamanagóy bilim be iwdiń in e ak i usılla ı boyınsha
xalıqa alıq alımla á epinen alıp ba ılgan ize lewle ge iyka lanıp in e ak i bilim be iw
o masınıń iyka ģı allawla ı sonı kó se edi, bilimle di ózles i iw dá ejesi ikkeley oqıwshınıń
bilim be iw p ocesinde belsendiligin ası ıw kó se kishle ine baylanıslı boladı. Sonıń ushın da
búgingi kúnde dúnyanıń kóplegen uni e si e le i hám mek eple inde "Ac i e Lea ning,"
"Collabo a i e Lea ning" sıyaqlı bilimlendi iwge jan asıw o mala ı keń qollanılmaq a.
Maǵlıwma sıpa ında ay ıwımız múmkin, házi gi waqı a zamanagóy bilim be iwde
in e ak i s a egiyala hám pedagogikalıq me odla oqıwshı shaxsınıń qızıǵıwshılıqla ın a ı ıw,
dúnyaqa asın keńey iw, e kin piki lew qábile in a ı ıw, jańa bilimle ge ie bolıw, jámáá e óz-a a
bi gelik e bilim alıw, qa ım-qa nas hám e leksiya iyka ında qu ılǵan bilimlendi iw modeliniń
awajlanıwına xızme e edi. Bilimlendi iwde kóp ek o li pedagogikalıq jan asıwla ga
iyka langan me odla dan paydalanıw bagda lamasın keń kólemde joqa ı bilimlendi iw
mákemele iniń oqiw iske liginde qollanıw a qalı bolip, s uden le diń oqiw p ocesinde qa nasıw
dá ejesin ası adı. Bi gelik e oqıw oqıwshıla ǵa oqıw baǵda lamasınıń mazmunın ózles i iw hám
há qıylı piki lew, kollobo a i lik kónlikpele in awajlandı ıw kózqa asınan oqıw p ocesin
jedelles i iwge já dem be e uǵın as ıyıqlanǵan me odikalıq usıl bolıp esaplanadı. Bul
pedagogikalıq s a egiyala s uden le a asındaǵı óz a a qa nasıqla dıń salıs ı malı joqa ı dá ejesin
úgi -násiya lawda ulıwma bolıp abıladı. Bi gelik egi bilimlendi iwdiń ná iyjeliligi sociallıq-
psixologiyalıq ak o la dıń (shaxsla a alıq qa nasıqla sapası, psixologiyalıq beyimlesiw,
2025
NOVEMBER
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2 | ISSUE 11
266
úy eniwge unamlı qa nas) hám úy eniw ú le iniń úylesimliligi menen baylanıslı qa nasıwdı
ámiyinlew a qalı shólkemles i iw maqse ke muwapıq.
Bi gelik egi (kollobo a i ) bilimlendi iwdiń joqa ıdaǵı xa ak e is ikala ı bi gelik egi kóp
ek o lı bilimlendi iw baǵda la ında úlken á biyalıq po encialǵa ie degen juwmaqqa keliwge
imkaniya be edi. Bul ize lewde usı in e ak i bilim be iw me odla ına iyka lanǵan
pedagogikalıq qa nasla dıń eo iyalıq iyka la ı, xalıqa alıq áji iybele , zamanagóy bilim be iw
me odla ına iyka lanǵan qu alla a qalı qollanılıwı hám de Ózbeks an Respublikasında
bilimlendi iw sis emasında engiziw imkaniya la ı e eń allanadı. Zamanagóy bilimlendi iwdiń
s a egiyalıq basqıshla daǵı analizi bul ek bilim be iwshi sis ema modeli emes, al shaxs i
awajlandı ıwshı, sociallıq u misqa aya lawshı, o alıq a hám global dúnyada belsendi boliwga
úy e iwshi p ocess esaplanadı. Búgingi kúnge kelip bilimlendi iw koncepciyası "bilimdi
ózles i iw"den gó e "bilimdi ja a ıw" p incipine iyka lanbaq a hám jańa bilim be iw me odla ınan
paydalanıw jaqsı ná iyjele ge imkaniya ja a paq a. Psixologiyalıq kózqa as an kelip shıqqan halda
in e ak i oqı ıw me odla ı shaxs ıń ak i qa nasıwın ámiyinlewshi qu al bolıp yesaplanıp,
bilimle di uzaq múdde li yad a bekkemlewge já dem be edi. Táji iybeli pedagog Albe
Bandu anıń sociallıq úy eniw eo iyasına muwapıq, insan basqala dıń há eke le in baqlaw,
sınǵa alıw hám ola dı allaw a qalı jańa minez-qulıq o mala ın úy enedi. Sol sebepli, bi gelik e
oqi iw (kollobo a i bilim be iw) hám alqılawga iyka langan me odla oqıwshıla dıń sociallıq
o alıq a óz a a ási in kúshey edi. Bunday jan asıwla oqi iwda "Di e encial álim" hám
"Indi idual oqiw bagda la ı" koncepciyala ın qáliples i di. Ná iyjede oqı ıw p ocesi jáne de
shaxsqa baǵda lanǵan á izde, beyimlesiwsheń hám in e ak i ús aldı.
Demek, zamanagóy bilim be iw koncepciyası hám me odologiyası shaxsqa bagda langan,
in e ak i hám bi gelik egi bilim be iw o mala ı iyka ında qu ilgan sis emanı náze de u adi. Ol
oqıwshınıń ózles i iw dá ejesi emes, al onı piki lew, alqılaw, dó e iwshilik hám mashqalala dı
sheshiw qábile in awajlandı ıwdı iyka ǵı maqse e edi. Sonlıq an, Ózbeks an bilimlendi iw
sis eması da búgingi global ózge isle sha aya ında usı koncepciyala dı milliy dás ú le ge únles
halda engiziw a qalı básekige shıdamlı, bilimli hám dó e iwshi piki ley uǵın áwlad ı á biyalaw
jolınan ba maq a, degen piki demiz. In e ak i oqı ıw sis emasınıń iyka ǵı modeli - bul oqıw
p ocesinde oqı ıwshı hám oqıwshıla a asında ak i baylanıs, bi ge islesiw hám piki almasıw
iyka ında shólkemles i ilgen me odla dıń anali ikalıq sis eması. Bul jan asıwda bilim be iw
p ocesi eki á epleme iske likke ajı a ıladı: oqı ıwshı oqıwshını basqa adı, bi aq sol waqı a
oqıwshınıń piki hám áji iybesinen de úy enedi. In e ak i s a egiyala oqiw p ocesiniń sapasın
úp en ózge edi. Xalıqa alıq pedagogikalıq ize lewle sonı kó se edi, in e ak i oqı ıw me odla ı
ná iyjesinde: oqıwshıla dıń bilimle di saqlap qalıw dá ejesi 50-70% ke shekem a adı,
dó e iwshilik hám sın kózqa as an piki lew qábile i awajlanadı. Bilimlendi iwge baylanıslı
mo i aciya hám úy eniwge qızıǵıwshılıq kúsheedi. Bunnan ısqa ı, in e ak i me odla oqıwshınıń
bilim alıwǵa bolǵan mú ájligine sáykeslesedi. Há bi oqıwshı óz qábile i, ezligi hám úy eniw
usılına sáykes ú de p ocesske ki isedi. Bul qa nas álimdi indi iduallas ı ıw imkaniya ın be edi.
Juwmaq
Juwmaqlap sonı ay ıwımız múmkin, in e ak i bilim be iw me odla ın ná iyjeli engiziw
ushın muģallim joqa ı dá ejedegi aya lıqqa iye boliwi ke ek boladı. Tilekke qa sı, ayı ım
jaǵdayla da in e ak i bilim be iw me odın qollanıwda ómendegi mashqalala baqlanadı:
2025
NOVEMBER
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2 | ISSUE 11
267
Oqı ıwshıla dıń jańa pedagogikalıq exnologiyala dı je e lishe bilmesligi me odla dan
paydalanıwda maǵlıwma la dıń kemliginen iba a . Bul mashqalala dı sheshiw ushın pedagogikalıq
áji iybe a ı ıw baǵda lamala ın jańalaw, bilimlendi iw in as uk u asın mode nizaciyalaw hám
sanlı didak ika boyınsha oqı ıwshıla dı qay a aya law zá ú boladı. In e ak i oqi iw s a egiyala ı
zamanagóy bilimlendi iwdiń iyka ı esaplanadı. Ola a qalı oqıwshı bilim alıwshı emes, al bilim
ja a ıwshı shaxsqa aylanadı. Bul pedagogikalıq me odla oqı ıwshı hám oqıwshı a asında
baylanıs ı kúshey edi, bi ge islesiw, dó e iwshilik hám sociallıq juwapke shilik i awajlandı ıwǵa
xızme e edi.
Paydalanılǵan ádebiya la :
1. Tu emu a o a, Aziza, Ma una Masha ipo a, and Ma'mu a A abaye a. "RESEARCH ON
IMPROVING STUDENTS'COLLABORATIVE SKILLS BASED ON MULTI-VECTOR
PSYCHOLOGICAL TRAINING APPROACHES." Mode n Science and Resea ch 4.4
(2025): 90-97.
2. Tu emu a o a, Aziza, and Mahliyo Ruzimo a. "PEDAGOGICAL ANALYSIS OF THE
FORMATION OF COLLABORATIVE SKILLS OF STUDENTS BASED ON MULTI-
VECTOR PEDAGOGICAL APPROACHES IN EDUCATION." Наука и инновации в
системе образования 3.13 (2024): 88-92.
3. Tu emu a o a A., Ku bano a R., Saidboye a B. EDUCATIONAL TRADITIONS IN
SHAPING THE WORLDVIEW OF YOUNG PEOPLE IN FOLK PEDAGOGY //Mode n
Science and Resea ch. – 2023. – Т. 2. – №. 10. – С. 318-322.
4. Ja ilkapo ich M. A. P og am Technology o Choosing an E ec i e Educa ional
Me hodology Based on Mode n Pedagogical Resea ch in The Educa ional Sys em
//CURRENT RESEARCH JOURNAL OF PEDAGOGICS. – 2025. – Т. 6. – №. 02. – С.
30-33.
5. Ja ilkapo ich M. A. USE OF PEDAGOGICAL METHODS BASED ON THE MODERN
EDUCATIONAL PROGRAM TO INCREASE THE EFFECTIVENESS OF
EDUCATION //Eu opean In e na ional Jou nal o Pedagogics. – 2024. – Т. 4. – №. 06. –
С. 26-33.
6. Ja ilkapo ich M. A. The Role o Mode n Educa ion and The Teache 's Pedagogical Skills
in The Applica ion o Pedagogical Teaching Me hods //In e na ional Jou nal o
Pedagogics. – 2025. – Т. 5. – №. 04. – С. 266-268.
7. Tu emu a o a A. B. TA’LIMDA PEDAGOGIK YONDASHUVLAR ASOSIDA
O’QUVCHIYOSHLARNING KOLLOBORATIV KO’NIKMALARINI
RIVOJLANTIRISH MEXANIZMLARI //In e educa ion & global s udy. – 2025. – Т. 3. –
№. 4. – С. 242-250.
8. Ku bano a, R. J., and B. E. Saidboe a. "MAKTAB VA OILADA ESTETIK TARBIYANI
SHAKLLANTIRISH JARAYONIDA O'QUVCHILARNING AKSIOLOGIK
DUNYOQARASHINI RIVOJLANTIRISH." In e educa ion & global s udy 9 (2024):
114-121.
9. Begibae na, Tu emu a o a Aziza, Kujamu a o a Gulnaz Jumabaye na, and Iskenda o a
Shay a Sabi o na. "PEDAGOGICAL MECHANISMS OF DEVELOPING
2025
NOVEMBER
NEW RENAISSANCE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC AND PRACTICAL CONFERENCE
VOLUME 2 | ISSUE 11
268
COLLABORATIVE SKILLS OF STUDENTS BASED ON A MULTI-VECTOR
APPROACH." In e na ional Jou nal o Pedagogics 4.09 (2024): 55-62.
10. Begibae na, Tu emu a o a Aziza. "APPLYING METHODS THAT IMPROVE
STUDENTS'COLLABORATIVE SKILLS BASED ON MULTI-VECTOR
PEDAGOGICAL APPROACHES." Eu opean In e na ional Jou nal o Pedagogics 4.11
(2024): 178-182.
11. Begibae na, Tu emu a o a Aziza, and Asama dino a Baza gul Bakhadi o na.
"PEDAGOGICAL FOUNDATIONS OF DEVELOPING
STUDENTS'COLLABORATIVE SKILLS BASED ON A MULTI-VECTOR
APPROACH." Eu opean In e na ional Jou nal o Pedagogics 4.11 (2024): 183-187.
12. Begibae na, Tu emu a o a Aziza. "THE ROLE OF PEDAGOGICAL METHODS
BASED ON MULTI-VECTOR APPROACHES IN MODERN EDUCATION IN
IMPROVING STUDENTS'COLLABORATIVE SKILLS." CURRENT RESEARCH
JOURNAL OF PEDAGOGICS 5.11 (2024): 98-102.
