scieee Science in your language
[en] (orig)

'हाच माझा मार्ग' या आत्मचरित्रातील कलाविश्वामध्ये सचिन पिळगावकर यांच्या आयुष्यात असलेल्या संघर्षमयी यशयात्रेचे चित्रण अभ्यासणे

Author: कदम, जतिन रमेश; राजपूत, भगवानसिंग अभिमानसिंग
Publisher: Zenodo
DOI: 10.5281/zenodo.17678333
Source: https://zenodo.org/records/17678333/files/x171023.pdf
Jou nal o Resea ch and De elopmen
Pee Re iewed In e na ional, Open Access Jou nal.
ISSN : 2230-9578 | Websi e: h ps://j d b.o g Volume-17, Issue-10(I)| Oc obe - 2025
114
'  󰫦'  󰫽󰲐󰭃 󰲂󰬀   󰫳 󰬍
󰬉 󰫦 󰭃 󰭃 󰬅
  1 . 󰲓 󰲓 2
1 󰱳󰰏
2󰫦󰫦 ( 󰱳)
Email: ja inkadam[email p o ec ed]
Manusc ip ID:
JRD -2025-171023
ISSN: 2230-9578
Volume 17
Issue 10(I)
Pp. 114-118
Oc obe 2025
Submi ed: 18 Sep . 2025
Re ised: 29 Sep . 2025
Accep ed: 12 Oc . 2025
Published: 31 Oc . 2025

  󰫵󰲈    󰫳 '  󰫦'  󰫽󰲐󰭃
󰫽󰫳 󰫦 󰭃  󰲂  󰲑󰫽 󰬅 .  󰰁
  󰭃󰲆 󰫦       , , ,
󰫤  󰬎 󰲑󰫰󰫦 󰬆  .󰫽󰲐󰭃 󰫦, 󰫵 󰭃 󰫽
 󰬆  󰲇 󰬎 () , 󰫽 '' 󰭃󰫳 󰰉
󰫼  .  󰫽󰲐󰭃 󰫽  , 󰱇  󰱿 󰬎
󰫦   󰲗󰫦  󰭃  ,  󰫽󰫳 󰫳 󰲓󰭈󰲔 󰭈 
󰬉 󰫽󰫳   .   󰫽 "  󰰉 " (Lea ning
by doing)  󰰌 . ,   󰫳 󰫦 󰫽󰫳 󰫳
󰬎  󰰈󰰌 󰫳 '  '  󰭃 󰲑󰫰󰫦󰫳 󰲆 󰬉 
󰬅   , 󰫵 󰫽 󰫽 󰲆  .  󰬅 󰫽󰫳
󰫽 󰭈 󰬉, 󰭈     󰲓 󰭃󰲆 󰫽󰫳
󰰀 󰱿󰱇󰰍   .
󰫯 󰬄-
 ,  󰫦 (󰫽󰲐󰭃),󰫦 󰭃,  (Child
A is ),󰲑󰫰󰫦 (Di ec o )󰲂, 󰭃󰲆 ,󰲇 󰬎
󰭈󰬎
 󰰗    󰫦     󰫽󰲐󰭃 󰬆 󰫽 
󰭈   .󰫽󰫳 󰫽󰲐󰭃 󰲂󰬀 󰬍 󰬉 󰫦
󰭃 󰭃 󰫼 󰭈󰱡  .  󰫳 󰭃 󰫤󰭃  󰱷󰰁 
󰰘  .   󰰩 󰫽 󰭃 󰫤󰭃 󰭈 󰱆  .
󰭃 󰫤󰭃 󰫽   󰰍  . , , , 󰫤, 󰲑󰫰󰫦
   󰬎   󰫽   󰲓󰱮  .
Quick Response Code:
Websi e:
h ps://j d b.o g/
DOI:10.5281/zenodo.17112901
C ea i e Commons (CC BY-NC-SA 4.0)
This is an open access jou nal, and a icles a e dis ibu ed unde he e ms o he C ea i e Commons
A ibu ion-NonComme cial-Sha eAlike 4.0 In e na ional Public License, which allows o he s o emix,
weak, and build upon he wo k noncomme cially, as long as app op ia e c edi is gi en and he new
c ea ions ae licensed unde he iden ial e ms.
Add ess o co espondence:
  , 󰱳󰰏,. 󰲓 󰲓 , 󰫦󰫦 ( 󰱳)
How o ci e his a icle:
  ,2025).
'  󰫦'  󰫽󰲐󰭃 󰲂󰬀   󰫳 󰬍
󰬉 󰫦 󰭃 󰭃 󰬅, Jou nal o Resea ch & De elopmen
, 17(10(I)), 114-118.
O iginal A icle
Jou nal o Resea ch and De elopmen
Pee Re iewed In e na ional, Open Access Jou nal.
ISSN : 2230-9578 | Websi e: h ps://j d b.o g Volume-17, Issue-10(I)| Oc obe - 2025
115
  󰬎 󰰉    󰭈󰫤 󰫳 󰫽 󰫦 .      
󰫦   󰭃 󰫽󰲆   󰬆   󰲇 󰬎 󰫽󰫳    .
 󰬍 󰫵 󰭃  󰫽 󰫦   󰫦  󰫽󰲐󰭃 󰫦 󰫼  󰬶 .  
󰫽󰲐󰭃 󰬆 󰫽  󰫳  󰬄 . 󰱇  󰱿 󰬎   󰬉
      󰬆.    󰲑  󰱆󰲒    , . .
󰬬  󰫽󰲐󰭃  󰬅 󰫼󰫳 󰲆 󰰍󰫦   󰬎 .
 󰲑󰱯󰲆:-
) 󰬉 󰫽󰲐󰭃  󰫳 󰲂 󰲐 󰲑󰫽 󰬅 .
) 󰬉 󰫽    󰲐󰬎 󰬅 󰰉 󰫽󰱨 󰫽 󰲐󰭈󰬐  .
 󰱿󰱺  󰫦 :-
󰭈󰬎 󰫳 󰱿󰱺  ,    󰫽󰲐󰭃  󰬄     󰲓 󰲆
󰬉 󰫦 󰬬  󰰀  󰫵󰲈  󰫽󰲐󰭃 󰬉, 󰫽 󰬅   
󰱿  󰰀 󰬎󰰉 󰭈󰫦 .   󰰩  󰬅 󰲑󰫽  󰬐 󰬅 
,     󰫦 󰰉 .
,  󰫤󰭃 󰬄   󰰀 󰭃 󰬎󰰉 ,  󰫿󰱳󰫳    󰱳 󰬉󰬎󰲗󰫦
󰬉 󰲑. 󰫽 󰫽 󰫦󰫤    󰫦 󰬅 󰫼 󰬌 .
   󰫽󰲐󰭃  󰫳 󰬎󰫳 󰲆  , 󰫽 , –, 
󰫽 󰱇  󰫳   . 󰫽 󰭈󰬎  󰫦  󰫳 󰫽 󰲐
󰲆 󰫦󰲑 .
 󰱮 :
) 󰬶  󰱮
  :-
 󰭃󰲆  󰫦󰱷 󰱿󰱇󰰍 󰬆  . , 󰲑󰫰󰫦, 󰫦,    
󰫦  󰫽 󰬎  󰬉 .   󰬆 󰬉 󰲑󰰏 󰰈 󰬬   󰫽
   󰫤󰭃   󰬎 󰫦 . 󰫽󰫳 󰲑󰰏 󰰈 “”  󰭃   󰫽
󰬉 󰭃 󰫽 󰲇 󰫽󰲆  󰬎 󰭈󰱺 .  󰫽󰫳 󰬎  󰫦 
 .   󰫽󰫳 󰫽󰲐󰭃 “  󰫦”  󰫦 󰬉 󰭈
󰭈  󰭈    .  󰫽󰲐󰭃 󰫽  󰫳 󰫽 󰭈 ,
󰫦,      󰭃  .   󰲓 󰭃󰲆 󰫦󰰁   󰫽 󰫦
󰰁 󰫽 󰭈󰫤󰫳   󰬎 󰫦  .    “  󰫦”  󰫽󰲐󰭃󰫳
󰬀   󰫳 󰱿󰱇󰰍, 󰫽 󰭈  󰲆  󰬅  . 
󰫽󰫳 󰫽󰲐󰭃 󰭈 󰬬 󰬉, 󰭈    󰭃󰲆 󰫽󰫳  󰬅
󰰉 󰫽󰫳 󰱿󰱇󰰍    󰫼 󰭈󰱡  .  󰫳    
  󰫳 󰫦  . 󰫽     󰫳   󰬎
󰱿󰱇󰲒 󰭈 󰭈 .      , 󰱘󰭈 󰭈 󰰏  , 
  󰫽  󰬎  .
  “󰫦,” “ ,” “󰭈,” “󰱘  ,” “󰭅”     
󰭈󰫤󰫳  󰫵  .  󰬀 󰭑 󰱿, 󰱮 , 󰰘   󰲌 
   .  ,  , . 󰰗󰭅 󰲒,  , 󰭅 󰰗 󰫯
󰲑󰫰    󰱘   󰲑.  󰱮 󰫤󰭃    󰬉 
󰲑󰰏 󰰈 .    ,  , 󰫼    󰫽
󰫽 󰫽 . “”  󰭃 󰫽󰫳  󰫽󰫳   󰲇 󰬎 󰬁  󰲑.
  󰱘󰭈  󰫽󰫳 󰫽  󰲑 󰲑   󰫽   󰲓 󰭃󰲆 
󰫦󰱷  󰬆   󰫦 .  󰫳 󰬍󰫳  󰫽󰫳  
󰫽   󰲑 . 󰫽     󰬎 , 󰬎  󰭈 󰱿󰱇󰰍 .
󰫽    󰫦 (S. D. Bu man)     . . . 󰫦 󰫳 󰫼 
,  󰬐 󰱿󰱇󰲒  󰲌      󰫽  . 󰫽󰫳  
󰭈 󰭈 󰫽 󰬉   “”  .     󰬋,    󰬎 󰭈 .
   󰫳 󰬍 , 󰱘  󰫽   󰲗󰫦󰫽  .
󰫳   󰭈  󰫽 󰰈 , 󰫵 󰲐 󰫽󰫳 , 󰲑󰫰󰫦 
Jou nal o Resea ch and De elopmen
Pee Re iewed In e na ional, Open Access Jou nal.
ISSN : 2230-9578 | Websi e: h ps://j d b.o g Volume-17, Issue-10(I)| Oc obe - 2025
116
󰭈󰫦 󰬎󰲆 . 󰫽󰫳   “  󰫦”  󰭈  󰫽󰫳 󰫽󰫳 󰬎󰰉
󰭈 ,  󰬆 󰱇󰲒  .
   󰬁 1957  . 󰫽   󰬆  1954  1965  
 󰭃󰲆 󰫦  . 󰫽  󰲓 󰭃󰲆 󰬐–󰬂,  , 󰬆 󰲒,
 , ,  󰬌 󰬋 󰫯 󰲑󰫰    󰫳 󰫤󰭃 
󰭈  .󰭈 󰭃, 󰬎󰰏   󰰘    󰬍󰱘 .  󰬎
     . 󰫽 󰫽󰫳   󰫽 󰱿󰱇󰰍 󰫽 
, 󰭃  󰱘󰬎  󰭈 .  󰭈 󰫽 󰫽    󰭈 󰰉
󰬎  󰬎 󰫦 .     󰬆 1950 󰫳  󰰌󰫦.   
󰭃󰲆 󰱚  . 󰫽  󰭈 󰲑󰬉 , 󰬆 󰭈 󰬎,  󰫼 󰫦 󰭈󰲈 
 󰭃󰲗󰫦 󰰗󰭅 . 󰬋. , 󰬋. , . , . 󰰣  .   󰲑󰫰 1929
 󰬎 󰬉 󰭈 󰬎   󰲓 󰭃   󰲑.  , ,  󰫵, ,
 󰫯 󰭃  󰫳    . 󰬎󰮇󰫳  󰲗󰫦
󰰎  󰫽 󰭃󰫥 󰭈 󰲑󰬉    .  1950–1954 󰫳 󰬆  
󰬎 󰫳 󰬄 .     󰭃󰲆󰫳 󰫤  󰰗󰭅  “Film and
Tele ision Ins i u e o India (FTII)”  󰬎 󰬎 .
1958  󰬎   󰬎     󰬎 󰭈󰱮 .    
󰲑󰫰󰫦,   󰭃󰫥  —  󰲒  ,  󰱍, 󰰈󰱯 ,  , 󰫽.
󰬴󰫳 , 󰬆 󰭈 󰰩󰫳 󰭈,  󰭃󰲆  󰱘󰭈
󰭃 󰭃  󰫽 󰭈 .    󰬋  󰬆   
󰲒󰫦 󰰉  —  󰫽 󰬁    󰱿 󰭃 󰫽    󰬉 
.
  󰫳 󰫽 󰭈 󰰈 󰫽   . 󰫽  󰫦 󰭈󰫦   
󰫽󰭈󰫦 󰬋,   󰬍 󰬬 󰬁 . 󰫽  󰲇 󰫯󰭃 󰭑.  󰱷, 
󰫦 󰭈  , 󰫳 󰬎    󰭈󰫤      󰬋󰰗
 . 󰫦󰬴 󰫽 “󰰁!    ”  󰭈 󰲓  󰫽  . 󰫽  󰬆 
   󰬀 󰭈 󰭈 ,          󰭈 . 󰱇  󰰩
    —  — 󰫽󰲂, ,  󰫦 󰫤  󰫽   󰰁 󰭈󰫤
󰭃󰫰 .   󰫳 󰱿󰱇󰰍 󰫽󰲂, 󰫽   󰲗󰫦 󰬎 
. 󰫽  󰫦󰬴 󰫽󰫳 󰬍 󰫽 󰭈 󰲑 . 󰭈󰫤     󰫽󰫳
󰬁 󰭈 .   󰫽 󰭃  󰫼    “”  󰭃 
󰫽 󰲇 󰫽󰲆  󰬎 . 󰬉 󰫽󰭈󰫦    󰲒󰫦   󰬎
󰰈 . 󰲇 󰬎 󰫤󰭃  󰫤   󰭈  󰬆 󰫤  .
  󰫳 󰫽 󰭈 󰲒 󰲑󰫰󰫦   󰲆 󰰍  . 
󰲑󰫰󰫦  󰫽󰫳 󰰈  . 󰭈󰱮 󰭃 󰫦-󰲑󰫰󰫦 󰰈󰰌  “  ” (1959) 
󰭃 󰫽 󰬉  󰬋    . 󰭃,   󰫽󰫳 󰬍  󰫦 󰫽
󰬂 .󰬁 󰭈󰫤  󰭃  󰲕 󰫳 󰲆  ,     
󰲑󰫰󰫦󰫳  . 󰫽  󰭃 󰭈󰫽 , 󰬬 , 󰭈, 󰬌 󰱘,
󰲂󰫦    󰭈  󰰩 󰬅 .  󰬋,  󰫽 “  ”  󰭃  
 󰬁 󰬁  —  󰫽 󰲑󰫰󰫦  󰫼.󰰈󰰌  󰲑󰫰󰫦 – 󰱘  󰬎 ,
󰲐 󰰦󰫦,    󰬐 –   󰫳    . 󰫽 󰫤 󰫽󰫳
󰲑󰫰󰫦 󰲆   .  󰬋 󰫽 “󰫦 󰲑󰬉󰬆”     󰲓 󰭃 󰲑󰫰󰫦
, 󰬋 󰰈󰰌 󰫳 󰫽  󰭈 󰫽󰫳  󰬎󰲆 .     󰲒 
    󰱳󰰏 󰬋,    󰬀 󰱳󰰏 󰬆 󰬅 . 󰰈󰰌
󰫳 󰫽   󰲑󰫰󰫦 󰫽 󰫥  󰫽  󰫦󰱷  󰲆 󰬉
󰲑󰫰󰫦󰰩 .
  󰫳 󰬍 󰭈    󰬋,   󰫦   .
  󰬍 󰫽󰫳   󰬎  . 󰫽    󰲓󰭈󰲔 󰭈  ; 󰭃
 󰬉  󰭈     󰫦  󰲗󰫦  .  󰬬 󰬉,
 󰫽    󰰩󰫳  󰫳   .󰫽   󰱇 󰰩 󰫤 󰫦
Jou nal o Resea ch and De elopmen
Pee Re iewed In e na ional, Open Access Jou nal.
ISSN : 2230-9578 | Websi e: h ps://j d b.o g Volume-17, Issue-10(I)| Oc obe - 2025
117
󰰉 .   󰫽     󰭃󰲆  󰫦 . , 󰫤, 󰭃
󰫤 󰲗󰫦 󰬎󰫦    󰫽󰫳 󰬍 󰭈 󰬀 .   󰭃 󰬎   — 
󰭈󰫽     .󰫽     󰱚  󰬉,   
󰫽󰬀 󰫦 󰬁  ,   󰱘󰭈 󰬇  󰬉. 󰫽     ;
, 󰭈󰫽  󰫽 󰫼   󰫼 󰫦 .󰫽   󰫽  󰰍 
󰲑 — “   .” 󰭈󰫽 󰭈󰱡, 󰭈󰫽   󰭈󰫽    󰫼 ,  󰫽
󰫽  . 󰫦󰫳   󰫳 󰱿󰱇󰰍 , 󰫽 󰫽󰲂, 󰲆󰭈,  󰬎󰲆 󰲑.
 󰫽 󰬋   󰲓 󰭃󰲆  , 󰬋 󰫽 󰭈󰫽   󰫦 󰱆  .
   󰱿󰱇󰰍  󰫽 󰫦󰲑 ; 󰫽󰫳  ,  
  󰰍 󰫽󰫳 󰫦󰲒 󰲑 .  󰲗󰫦 󰲐󰬎 󰫽 󰲑 ,   󰬎󰫳
 󰬂   󰫰   .     󰬋,  󰱿󰱇󰫽  󰫦 .
    󰲒,  󰬂   󰱿󰱇󰲒  ,    󰫤  󰰍󰫤 󰲕 
󰬎󰫳  ,    󰰉 . 󰫽  󰰍 󰭈󰬁 󰲑  󰬎   󰫽
   ,  󰬋  󰭃󰲆 󰭈󰱮 .   󰭈 󰰌 󰫽󰫳 󰫳 󰭈󰫽 󰬂󰬂
󰲑 — , 󰲑󰫰󰫦, 󰫦 󰫦󰬴 󰲕 󰱿󰱇󰲐󰫽.      󰫽   
,  󰫽󰫳 󰱿󰱇󰰍 󰱮  󰫽󰬁  󰭈 .  󰫽   — “, 󰫦󰱿
  󰬉 󰰍 ” — 󰰩 󰭈󰲌 .
  󰫳 󰬍  󰰍  󰬎󰲆 󰲑 . 󰫽󰫳 󰱡 󰭈  
󰰈 󰭃󰲆  ,      󰲒 󰫳 󰬉  󰫳 󰬎󰫦
 󰭃   󰬌 . 󰫳   󰫽󰫳 󰫳 󰲐 󰬉  󰬬
 󰲑 ., 󰫳 󰫳 󰬉󰬉 󰲐󰬎 . 󰫽󰫳  󰭈   󰲒 󰫳
󰫽 󰭈   󰰍 ,  󰫰 󰫦󰫦 󰬉  󰬉    . 
  󰭈 󰬁 󰭃󰲆 󰲑󰬴    󰫽  󰰈 .
     ,    󰫼 󰫤  󰫦 󰫼 󰲐󰱅
 . , 󰫤󰭃 󰫦   󰱇  󰲐 ,  󰫽󰬀  , 󰫦󰫦
 󰬎  󰰍 ,   󰬎󰲆 .  󰫳 󰫽 󰭈  󰬂 
 󰫦󰲑 󰬋; 󰫽  󰫽 󰲗󰫦 󰬬 󰱿 󰬉. 1975  1985  ,
 󰬋   󰭃 󰲗󰫦 󰬎󰫦 󰭈󰱺  ,  “   ” . , 󰫽 
󰫽󰫳  󰲗󰫦  ,  󰫽󰫳      󰫳 󰫦  󰫽󰫳 
.󰫽 󰫽    󰬎 󰲕 󰭈󰬎 󰬋, 󰫽 󰭈󰱺 󰫼    .
󰲗󰫦 󰰎 󰫽 󰬎󰫳   󰫤󰭃 󰫽󰫳  󰫳  .  󰫦 󰫽
󰫦󰱿,     󰰍 .
    󰫦 󰲒,  󰱇 󰭈    ; 󰲗󰫦   󰰎
 󰰉, 󰫽 󰭈󰱡     󰰍 .   󰫦    󰫽󰫳
󰱿󰱇󰰍     󰫳 󰭈 󰫽  󰫤   .  
󰬉 󰲑󰰏    󰲒 󰫽 󰲐󰬎   󰫽󰫦  󰫽 󰰍 . 󰫽
  󰲒, 󰱿 󰲆 󰫼 󰲐 󰱮 —      — 󰭈󰫽  󰫮 , 
󰬋   󰬎󰫦   .󰫽    󰲆  󰲒 “  󰰉 ” — 󰬆
, 󰭈󰫽󰫤    󰬉 󰫽 .    󰫽  󰬋,  󰲑󰫰󰫦, 󰫽,
   󰫽 󰭈   󰭈  . 󰰌 󰫽󰫳 󰫽󰲂, 󰫽
󰫦󰫤  󰲆󰭈  󰭈 . 󰫽 󰫤󰭃   󰫼, 󰭈󰫽  󰫦 󰫽
󰰉 ,  󰫽  .  󰲆 󰫽 󰫽 󰭈  , 󰫦 
󰬎 .     󰭈  ,  󰱯 󰰉  󰲐 󰲆
 󰱿󰱇󰰍 .  󰰌   󰫽󰫳 󰭃 “  ”  󰲔 .  󰲔 󰫤 󰰈
, 󰬋 󰰀󰫯  󰲐 󰱮 󰭑󰱮 .    󰭑󰱮    󰫥 󰲆 
.󰫽  󰲐󰬎   󰬎 󰲔 󰰈   󰫽 󰫽  󰲒 󰫽  󰭑󰱮 󰲕
󰲂  󰲐 ; ,   󰫦󰫤 󰲂  󰰍 .  󰫽 󰲆 
󰱿󰱇 󰬋,   󰬆 󰫽󰫳 󰫦󰭈󰲑󰬴 󰭈  .
Jou nal o Resea ch and De elopmen
Pee Re iewed In e na ional, Open Access Jou nal.
ISSN : 2230-9578 | Websi e: h ps://j d b.o g Volume-17, Issue-10(I)| Oc obe - 2025
118
󰫳   󰲑  󰲒, 󰫽 󰬎     󰫳  󰫼 󰫦
. 󰭑󰱮  󰫼 󰫽 󰰌, 󰫤󰭃 󰱿  󰱿󰱇 󰫽󰲂   󰫽󰫳
󰫦 󰬎󰲆 󰲑.
󰫦 :-
1. , . (2020).   󰫦. :  󰭈.
→     󰫽󰲐󰭃 ; 󰭈 󰭈 󰭓 (P ima y Sou ce).
2. , . (2008). ...   (󰲑󰫰󰫦:  ).  .
→ 󰫦  󰫦󰬴  󰰎 󰫦.
3. 󰱺 , 󰰌, 󰲇 󰬆 —   󰫳 󰲑󰰏 ,   󰫤 (2000–
2024).
4. YouTube. (2021–2024). “Sachin Pilgaonka In e iew / Biog aphy / Jou ney in Cinema.”
󰬄 󰬋  (Zee Ma a hi, ABP Majha, Lokma , e c.).
5. IMDB (In e ne Mo ie Da abase). (2024). Sachin Pilgaonka – Filmog aphy.
h ps://www.imdb.com/name/nm0683528/
6. Kulka ni, Shan a. (2015). Ma a hi Cinema: A Cul u al Jou ney. : 󰬂 󰭈.
→  󰭃󰲆 󰫦  󰲂󰫦 󰲄.
7. Joshi, P akash. (2018).  󰫽󰲐󰭃 󰫽 󰬅. : 󰲐󰰗 󰭈.
→ 󰫽󰲐󰭃  󰫽󰭈 󰱮 󰬅.
8. Nadka ni, Manoha . (2019). “Ma a hi Cinema in T ansi ion: The Role o Ac o -Di ec o s.” Jou nal o Indian
Film S udies,  12,  3, . 45–58.
9.  󰭃  (MCAI)  —  󰭃 󰫤󰭃    .
10.  󰬀 (Facebook, Ins ag am, X) —   󰫳  󰫽 󰬎󰫸  
(2020–2025).