ELEKTRON HUKUMATDA SUN’IY INTELLEKT VA ZAMONAVIY
TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH
Abdualiye Shuh a G‘a o o‘g‘li
shuh a jonabdulaye @icloud.com
TDYU Omma iy huquq akul e i
Da la a jamiya boshqa u i yo‘nalishi
2-ku s alabasi
Anno a siya: Mazku maqolada elek on hukuma izimla ida sun’iy in ellek ,
blokcheyn, ka a ma’lumo la , IoT, cha bo la a p oak i xizma la kabi
exnologiyala qo‘llanilishining huquqiy a amaliy jiha la i chuqu ahlil qilinadi.
Es oniya, Singapu , BAA a Saudiya A abis oni misolida da la boshqa u ida AI
ans o ma siyasining sama ado lik ko‘ sa kichla i o‘ ganiladi. O‘zbekis onning
2025-yil hola idagi elek on hukuma in a uzilmasi a “Raqamli O‘zbekis on–
2030” s a egiyasi kon eks ida ma jud muammola , huquqiy bo‘shliqla a
i ojlanish imkoniya la i asoslab be iladi. Maqola O‘zbekis onning elke on
hukuma iun'iy in ellek ni qo'llash hamda si nu qo‘llashda yu uqla a kamchilikla
ahlil e iladi.
Kali so‘zla : elek on hukuma , sun’iy in ellek , aqamli O‘zbekis on 2030,
my.go .uz, da la xizma la i aqamlash i ish, sun’iy in ellek s a egiyasi,
zamona iy exnologiyala , ka a ma’lumo la , bulu li hisoblash, blokcheyn, aqamli
ans o ma siya, kibe xa sizlik, shaxsiy ma’lumo la himoyasi, bi million SI
ye akchila i, IT-Pa k O‘zbekis on, ido ala a o in eg a siya, sma ci y, AI axloqi, e-
hukuma indeksi, aqamli a o u .
Аннотация: В данной статье глубоко анализируются правовые и
практические аспекты применения в системах электронного правительства
таких технологий, как искусственный интеллект, блокчейн, большие данные,
Интернет вещей (IoT), чат-боты и проактивные услуги. На примерах Эстонии,
Сингапура, ОАЭ и Саудовской Аравии изучаются показатели эффективности
трансформации государственного управления с использованием ИИ. В
контексте инфраструктуры электронного правительства Узбекистана по
состоянию на 2025 год и стратегии «Цифровой Узбекистан–2030»
обосновываются существующие проблемы, правовые пробелы и возможности
развития. Статья анализирует достижения и недостатки в применении
искусственного интеллекта и современных технологий в электронном
правительстве Узбекистана, подчеркивая необходимость укрепления
нормативно-правовой базы, кибербезопасности и цифровой грамотности для
устойчивого прогресса.
Kлючевые слова: электронное правительство, искусственный интеллект,
цифровой Узбекистан 2030, my.go .uz, цифровизация госуслуг, стратегия ИИ
до 2030, современные технологии, большие данные, облачные вычисления,
блокчейн, цифровая трансформация, кибербезопасность, защита
персональных данных, миллион лидеров ИИ, IT-Pa k Uzbekis an,
межведомственная интеграция, умный город, этика ИИ, индекс электронного
правительства, цифровой разрыв
Abs ac : This a icle p o ides an in-dep h analysis o he legal and p ac ical aspec s
o implemen ing echnologies such as a i icial in elligence, blockchain, big da a,
In e ne o Things (IoT), cha bo s, and p oac i e se ices in e-go e nmen sys ems.
D awing on examples om Es onia, Singapo e, he UAE, and Saudi A abia, i
examines e iciency indica o s o AI-d i en ans o ma ions in public
adminis a ion. In he con ex o Uzbekis an's e-go e nmen in as uc u e as o 2025
and he "Digi al Uzbekis an–2030" s a egy, he pape subs an ia es exis ing
challenges, legal gaps, and de elopmen oppo uni ies. I e alua es he achie emen s
and sho comings in Uzbekis an's applica ion o a i icial in elligence and mode n
echnologies in e-go e nmen , emphasizing he need o enhanced egula o y
amewo ks, cybe secu i y, and digi al li e acy o ensu e sus ainable p og ess.
Keywo ds: e-go e nmen , a i icial in elligence, digi al Uzbekis an 2030,
my.go .uz, digi aliza ion o public se ices, AI s a egy 2030, mode n echnologies,
big da a, cloud compu ing, blockchain, digi al ans o ma ion, cybe secu i y,
pe sonal da a p o ec ion, one million AI leade s, IT-Pa k Uzbekis an, in e agency
in eg a ion, sma ci y, AI e hics, e-go e nmen de elopmen index, digi al di ide
KIRISH
So‘nggi o‘n yillikda da la xizma la ining abia ini ubdan o‘zga i gan eng muhim
omil — bu sun’iy in ellek a ilg‘o exnologiyala ni da la boshqa u iga jo iy
e ishdi . BMT E-Go e nmen Su ey 2024 na ijala iga ko‘ a, dunyoning 193
da la idan 153 asi da la xizma la ini a oma lash i ishda AI-dan oydalanishni
boshlagan. Eng yuqo i na ijala ga ega bo‘lgan Es oniya, Singapu a Janubiy
Ko eya AI-ni da la boshqa u i uchun “yangi elek ene giyasi” deb e’ i o e adi.
Albaniyada Diella nomli sun’iy in ellek azi ga aylandi, u da la xa idla iga mas’ul
bo‘ladi. Mamlaka bosh azi i aqamli yo damchi Albaniyani “da la ende la i
ko upsiyadan 100 oiz xoli bo‘lgan mamlaka ”ga aylan i ishini ay di. Albaniya SIni
azi e ib ayinlagan ilk da la bo‘ldi
1
.
Mazku maqola:
Dunyo aj ibasida AI asosidagi e-go modelini o‘ ganish;
O‘zbekis onning e-go izimini chuqu ahlil qilish;
huquqiy bo‘shliqla ni aniqlash;
2026–2030 yilla ga mo‘ljallangan ilmiy asoslangan akli la ishlab chiqishni
maqsad qiladi.
Mazku maqola quyidagi me odla ga asoslanadi: No ma i -huquqiy ahlil -
O‘zbekis onning: PF–6079, “Raqamli O‘zbekis on-2030” muhokama e iladi.
Shuningdek, Qiyosiy-huquqiy ahlil - 5 a ye akchi da la ning AI hukuma dagi
qo‘llanilishi o‘ ganildi: Es oniya, Singapu , BAA, Saudiya A abis oni, Janubiy
Ko eya. 2024–2025 yilla da o‘ kazilgan 12 a ekspe in e yusidan oydalanildi.
Online xizma ko‘ sa u chi say la my.go .uz, id.ego .uz, lex.uz, no a ia a kadas
xizma la ining eal ishlash mexanizmi) . aoliya i o‘ ganilib, kamchilik a yu uqla i
ahlil e iladi.
1
h ps://www.gaze a.uz/oz/2025/09/12/diella/
ASOSIY QISM
O‘zbekis on 2017 yildan boshlab aqamli da la s a egiyasini aol jo iy qilmoqda.
2025-yil 1-noyab hola iga ko‘ a:
750+ da la xizma i onlayn,
200 mingdan o iq kunlik anzaksiya,
my.go .uz a id.ego .uz – mamlaka ning asosiy aqamli pla o mala i.
Bi oq, xizma la ning ka a qismi eak i xa ak e ga ega, ya’ni uqa odan a iza
ushmaguncha da la izimi ha aka qilmaydi. Zamona iy endensiya esa p oak i ,
p edik i a aqlli da la xizma la iga o‘ ishni alab qiladi. Aynan shu bosqichda
sun’iy in ellek ning oli keskin oshadi. Sun'iy in ellek (SI) - bu insonning aqliy
aoliya ini simulya siya qilu chi a ma'lum da ajada mus aqil a ishda o' ganish,
muammola ni hal qilish hamda mu akkab ma'lumo la ni qay a ishlash qobiliya iga
ega bo'lgan kompyu e izimla i a das u la majmuasidi . SI izimla ining asosiy
xususiya la i: a) O' ganish qobiliya i: SI izimla i be ilgan ma'lumo la asosida o'z-
o'zini akomillash i a oladi. b) Moslashu chanlik: Yangi aziya la ga moslashish a
oldingi aj ibadan oydalanish imkoniya i. c) Muammola ni hal qilish: Mu akkab
masalala ni ahlil qilib, yechimla akli qilish qobiliya i. d) Ka a hajmdagi
ma'lumo la ni qay a ishlash: Insonning imkoniya la idan ancha yuqo i ezlikda
ma'lumo la ni ahlil qilish.
Huquqiy sohada SI quyidagi asosiy a zallikla ni aqdim e adi:
1. Ka a hajmdagi ma'lumo la ni ez a aniq ahlil qilish:
Yuzlab a minglab sahi ali huquqiy hujja la ni qisqa aq ichida o'qib chiqish
a ahlil qilish.
Millionlab sud qa o la i a qonunchilik hujja la ini bi necha soniya ichida
qay a ishlash.
Misol: ROSS In elligence izimi bi necha soniya ichida bu un AQSh
qonunchiligi a sud amaliyo ini ahlil qilib, so' algan sa olga eng mos ja obla ni
opib be a oladi.
2. Tak o lanu chi azi ala ni a oma lash i ish:
S anda sha nomala ni uzish a ekshi ish.
Oddiy huquqiy hujja la ni ayyo lash.
Mijozla ma'lumo la ini ki i ish a qay a ishlash.
Misol: LegalZoom pla o masi oddiy yu idik hujja la ni ( asiya noma,
sha noma, pa en a izasi) a oma ik a zda ayyo lab be adi.
3. Mu akkab huquqiy masalala ni hal qilishda yo dam be ish:
Tu li huquqiy manbala ni aqqoslash a ziddiya la ni aniqlash.
P eceden huquqini chuqu ahlil qilish.
Qonunchilikdagi bo'shliqla ni aniqlash.
Misol: Ki a Sys ems izimi mu akkab sha nomala ni ahlil qilib, po ensial
xa a la ni a muhim bandla ni aj a ib ko' sa adi.
4. Qa o qabul qilish ja ayonini qo'llab-qu a lash:
Sud qa o la ini basho a qilish.
Huquqiy s a egiyala ni ishlab chiqishda yo dam be ish.
Xa a la ni baholash a boshqa ish.
Misol: Lex Machina pla o masi pa en huquqi sohasidagi sud qa o la ini
ahlil qilib, ma'lum bi sudya yoki sud ins ansiyasining qa o qabul qilish
endensiyala ini aniqlaydi.
SI izimla i yuqo idagi a zallikla ni aqdim e ish o qali yu is la ning ish
sama ado ligini sezila li da ajada oshi adi, xa ola ni kamay i adi a yangi
imkoniya la ya a adi. Masalan, ad oka bi kunda o' acha 50-100 sahi a hujja ni
o'qib ahlil qila olsa, SI izimi bi necha soniya ichida minglab sahi ani qay a ishlay
oladi. Bu esa yu is la ga oddiy a ak o lanu chi ishla dan oz kechib, mu akkab
ahliliy azi ala a mijozla bilan muloqo ga ko'p oq aq aj a ish imkonini be adi.
Sun'iy in ellek huquqiy aoliya ning deya li ba cha jabhala ida qo'llanilmoqda.
Keling, asosiy yo'nalishla ni ba a sil ko' ib chiqamiz:
a) Yu idik adqiqo la a ahlil: Bu yo'nalish SI izimla ining ka a hajmdagi
ma'lumo la ni ez a sama ali ahlil qilish qobiliya iga asoslanadi.
- Qonunchilik a sud amaliyo ini ahlil qilish: SI izimla i bi necha soniya
ichida millionlab qonunchilik hujja la i a sud qa o la ini ahlil qilib, ma'lum bi
huquqiy masala bo'yicha umumiy endensiyala ni, ziddiya la ni a bo'shliqla ni
aniqlay oladi.
- Huquqiy p eceden la ni qidi ish a aqqoslash: SI izimla i p eceden
huquqini chuqu o' ganib, o'xshash hola la bo'yicha ilga i qabul qilingan qa o la ni
opadi a ula ni jo iy ish bilan aqqoslaydi. Bu ad oka la ga ishning is iqbolla ini
baholash a egishli s a egiyani ishlab chiqishda yo dam be adi.
- Ilmiy-huquqiy maqolala ni ahlil qilish a xulosala chiqa ish: SI izimla i
minglab ilmiy maqolala ni o'qib, ma'lum bi huquqiy masala bo'yicha asosiy
g'oyala ni aj a ib oladi a ula ni umumlash i adi. Bu yu is la ga yangi huquqiy
konsepsiyala ni ez oq o'zlash i ish imkonini be adi. Misol: ROSS In elligence
pla o masi IBM Wa son exnologiyasiga asoslangan bo'lib, u ad oka la uchun
yu idik adqiqo la o' kazishda yo dam be adi. ROSS abiiy ilni qay a ishlash
exnologiyasidan oydalanib, millionlab huquqiy hujja la ni ahlil qiladi a eng mos
keladigan manbala ni a siya qiladi.
O‘zbekis on Respublikasi “Raqamli O‘zbekis on – 2030” s a egiyasi a
“Sun’iy in ellek exnologiyala ini 2030-yilgacha i ojlan i ish s a egiyasi”
doi asida elek on hukuma (e-hukuma ) izimida sun’iy in ellek (SI) a zamona iy
exnologiyala ni (masalan, bulu li hisoblash, ka a ma’lumo la ahlili, blokcheyn a
obo o exnika) jo iy e ish bo‘yicha sezila li ishla olib bo moqda. Bu ja ayon da la
xizma la ini soddalash i ish, iq isodiy o‘sishni ag‘ba lan i ish a mamlaka ni
Ma kaziy Osiyoda IT-ma kazga aylan i ishga qa a ilgan.
Yu uqla : O‘zbekis onning SI a zamona iy exnologiyala ni e-hukuma ga
in eg a siyalashdagi asosiy yu ug‘i – bu xizma la ning qulayligi a sama ado ligini
oshi ish. Masalan, My.go .uz po ali o qali uqa ola 100 milliondan o iq mu ojaa
yubo gan, bu byu ok a iyani qisqa i ib, aq a esu sla ni ejaydi. SI yo damida
soliq a ibbiy xizma la a oma lash i ilmoqda, bu iq isodiy o‘sishga hissa
qo‘shmoqda. Xalqa o miqyosda mamlaka Ma kaziy Osiyoda ye akchiga aylandi a
2025-yilda BMTning Da la xizma la i o umi o kazilishi ejalash i ilmoqda.
S a egiya doi asida 100 dan o iq SI loyihasi ishga ushi iladi, bu IT-ekspo ni 4,3
millia d ye oga ye kazishga yo dam be adi.
Kamchilikla : Asosiy o‘siq – huquqiy a exnik baza. Hozi gi qonunla SI bilan
bog‘liq munosaba la ni o‘liq a ibga solmaydi, bu xa sizlik a axloqiy
muammola ni kel i ib chiqa adi. Masalan, SI o qali shaxsga doi ma’lumo la
noqonuniy ishlo be ilishi mumkin, shuning uchun 2025-yilda yangi qonun loyihasi
qabul qilindi. Bundan ashqa i, aqamli a o u (shaha -qishloq a qi) a kad la
anqisligi loyihala ni sekinlash i moqda. Xalqa o hamko lik (AQSh, BAA bilan) a
in es i siyala (masalan, Ka akalpaks onda soliq im iyozla i zonasi) bu
muammola ni yumsha ishga yo dam be moqda, ammo uzoq mudda li s a egiya
alab e iladi.
Umuman, O‘zbekis onning yondashu i ijobiy, ammo mu a aqiya uchun
axloqiy s anda la , a’lim a in a uzilmani kuchay i ish za u . Bu sohada da omiy
moni o ing a xalqa o aj iba almashinu i muhim ahamiya ga ega.
Es oniya
Es oniya elek on hukuma ning global e akchisi bo‘lib, 2024-yilda BMT EGDI
ey ingida 2-o‘ inni egallagan (1-o‘ in Daniyada). X-Road – bu ochiq kodli
ma’lumo la almashinu i pla o masi bo‘lib, 2001-yilda ishga ushi ilgan a 2024-
yilda SI (AI) bilan boyi ilgan. U da la a xususiy sek o bazala ini xa siz
bog‘laydi, "once-only" p insipi (ma’lumo bi ma a ki i iladi, qay a ishla iladi)
o qali ishlaydi. K a AI esa da la miqyosidagi yagona AI eko izimi bo‘lib, 2020-
yildan boshlab cha bo a basho a li ahlilla uchun ishla ilmoqda. Es oniyada -
99,8% da la xizma la i o‘liq onlayn (UN EGDI 2024; e-Es onia hisobo i). 2024-
yil dekab iga bo ib, 100% digi aliza siya yu uqqa e ishilgan, bu global eko d.
Fuqa o yiliga o‘ acha 8 daqiqa da la ido ala i bilan aloqa qiladi (No al a NIIS
hisobo la i, 2024). X-Road SI bilan in eg a siya o qali kibe ahdidla ga qa shi
chidamlilikni a’minlaydi – 2007-yildagi ka a kibe hujumdan be i hech qanday
ka a buzilish qayd e ilmagan (Fu u e Shi Labs, 2024). Bu uqa ola uchun aq ni
ejaydi (yiliga 40 million soa ejab, iq isodiy oyda 1 millia d ye o) a ko upsiyani
kamay i adi. K a AI esa p oak i xizma la ni a’minlaydi: masalan, ibbiy
bazala dan ma’lumo olib, a oma ik na aqa hisoblash. Shu bilan bi ga bi qancha
muammola ga ham sabab bo‘lmoqda. Bula asosan aqamli a o u – qishloq
aholisining 15% in e ne ga cheklangan ki ishga ega. Shaxsiy ma’lumo la
xa sizligi: 2024-yilda 2 a kichik oqish qayd e ilgan, bu GDPR s anda la ini
kuchay i ishni alab qilmoqda.
Singapu
Singapu Sma Na ion das u i (2014-yildan) o qali 2024-yilda EGDI ey ingida 4-
o‘ inni egallagan. AskJamie – bu hukuma cha bo bo‘lib, 70+ ido ada ishlaydi a
2024-yilda LLM (La ge Language Models) ga o‘ gan. P oak i soliq izimi AI o qali
a oma ik hisoblaydi, IoT esa 6 u dagi xizma ni ( anspo , sog‘liqni saqlash)
a oma lash i gan. AskJamie eal aq ejimida sa olla ga ja ob be ib, uqa ola
aq ini ejaydi (kuniga 1,2 million a oma ik mu ojaa ). IoT p oak i xizma la ni
a’minlaydi: masalan, senso la o qali a a iya oldindan aniqlanadi. Bu iq isodiy
o‘sishga hissa qo‘shadi – 2024-yilda AI in es i siyala i $7,27 millia d (Fo es e ,
2024).
BAA
BAA 2024-yilda EGDI da 5-o‘ inni egallagan, Dubai Blockchain S a egy (2016)
o qali no a ial izimni o‘liq blokcheynga o‘ kazgan. UAE Pass – biome ik
iden i ika siya pla o masi bo‘lib, 2024-yildan qog‘oz hujja la bu unlay beko
qilingan. No a ia izimda 100% blokcheynda, 2024-yildan qog‘ozsiz (Digi al Dubai
hisobo i); yiliga 336 million a aq ejaldi (Dubai Pape less S a egy, 2024). 5,6
million uqa oni qam ab olgan, 5000+ xizma ga ki ish (Times o India, 2025; UAE
Pass asmiy say i). 87% anzak siyala aqamli, 99,5% xizma la digi aliza siya
qilingan (Dubai T ade Boa d, 2024). 2024-yilda 1 millia d a aq digi aliza siya
qilingan, ko upsiya indeksi 14 pog‘ona yaxshilangan (Emi a es Blockchain
S a egy, 2024). Blokcheyn hujja la ni buzilmas saqlaydi, UAE Pass biome ika
o qali au en i ika siyani ezlash i adi (ichki/yu dosh uqa ola uchun). Bu Vision
2030 ga mos kelib, iq isodiy sama ado likni 20% oshi gan. Shuningdek,
ma’lumo la oqishi xa i – 2024-yilda 1 a ka a hodisa. Raqamli sa odxonlik
pas ligi (aholi 10%).
Janubiy Ko eya
Janubiy Ko eya 2024-yilda EGDI da 3-o‘ inni egallagan, Digi al Pla o m
Go e nmen (2023) o qali AI-Yongsa – yagona AI se e i bo‘lib, ba cha ido ala ni
bog‘laydi. 87% xizma la aqa aqamli. AI-Yongsa ochiqlik a hamko likni
a’minlaydi, uqa ola ish i okini oshi adi. Bu GDP ga 5–7% qo‘shishni basho a
qilmoqda. Regulya siya zai ligi – 2024-yilda AI xa sizlik summi ida muhokama
qilingan. Ma’lumo la max iyligi.
Saudiya A abis oni
Saudiya 2024-yilda EGDI da 10-o‘ inni egallagan, Najiz – sud ja ayonla ini
aqamlash i u chi pla o ma. 2025-yilda 62 million huquqiy maslaha AI o qali
be ilgan. Najiz: 2024-yil bi inchi ya mida 43 million xizma (A ab News, 2024);
2025-yilda 98% sud sessiyala i maso a iy (2,3 million sessiya, Saudi Gaze e,
2025). AI huquqiy maslaha : 62 million (Vision 2030 hisobo i, 2025); 160+ xizma ,
kuniga 180 ming oydalanu chi (Wo ld Bank, 2024). Najiz inson omilini
kamay i ib, sud mudda ini 50% qisqa i gan. AI yo dami Vision 2030 ni qo‘llab-
qu a laydi, iq isodiy sama ado likni oshi adi.
Ushbu da la la SI a zamona iy exnologiyala ni jo iy e ib, xizma la ni
90%+ onlaynlash i gan, uqa ola aq ini 70–90% ejagan. Umumiy s a is ika:
2024-yilda global EGDI da AI in eg a siyasi 48 da la da, GDP ga 5–8% qo‘shish
(OECD, 2025). O‘zbekis on uchun: “Raqamli O‘zbekis on-2030” ni kuchay i ib,
milliy AI pla o masini 2026-yilgacha ya a ish, blokcheynni no a ialda jo iy e ish.
Bu ey ingni 50-o‘ indan 30-ga ko‘ a adi.
Xulosa
O‘zbekis onning elek on hukuma i so‘nggi 5 yilda sezila li o‘sish ko‘ sa di: 750
dan o iq da la xizma i aqamlash i ildi, My.go .uz po ali o qali 100 milliondan
ko‘p mu ojaa qabul qilindi, BMTning E-hukuma i ojlanish indeksida 12 pog‘ona
yuqo iga ko‘ a ildi. Sun’iy in ellek , cha bo la , ka a ma’lumo la ahlili a p oak i
xizma la jo iy e ila boshlandi. Bi oq, 2025-yil hola iga ko‘ a, SI a zamona iy
exnologiyala ni o‘liq jo iy e ishda quyidagi asosiy o‘siqla saqlanib qolmoqda:
- no ma i -huquqiy baza ye a li da ajada emas (AI qonuni a axloqiy me’yo la hali
o‘liq ishlamaydi);
- kibe xa sizlik a shaxsiy ma’lumo la himoyasi zai ;
- aqamli sa odxonlik a qishloq hududla idagi in e ne si a i pas ;
- malakali kad la a mahalliy SI echimla i ye ishmasligi.
Xalqa o aj ibaga (Es oniya, Singapu , BAA) qa aganda, O‘zbekis on hali
“pilo loyiha” bosqichida u ibdi a o‘liq “aqlli da la ” da ajasiga chiqish uchun 5–
7 yil qo‘shimcha aq a ka a in es i siya alab e iladi.
Takli la
1. 2026-yil oxi igacha “Sun’iy in ellek o‘g‘ isida”gi “AI axloqiy kodeksi”alohida
