ACTIVE RESEARCHER
SCIENTIFIC JOURNAL
ac i e esea che .com Noyab , 2025 olume 2 issue 10
59
DOI: h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17681694
IJTIMOIY TARMOQLARDAN ME’YORIY FOYDALANISH
MADANIYATI
Mualli : Na zullaye Ma lonbek Zik illo o‘g‘li
ANNOTATSIYA
Ushbu maqolada ij imoiy a moqla ning zamona iy jamiya dagi o‘ ni,
ula dan oydalanishning ijobiy a salbiy jiha la i yo i ilgan. Ij imoiy a moqla
axbo o almashish, muloqo qilish a bilim olish ja ayonida keng imkoniya ya a u chi
pla o ma si a ida a’ i langan. Shu bilan bi ga, ula dan noo‘ in oydalanish
na ijasida aq ning is o bo‘lishi, uhiy saloma likka za a ye ishi, ij imoiy
munosaba la ning susayishi a shaxsiy ma’lumo xa sizligining buzilishi kabi
muammola ahlil qilingan. Maqolada ij imoiy a moqla dan oqilona oydalanish,
kon en ni o‘g‘ i anlash, shaxsiy ma’lumo la ni himoya qilish hamda yoshla o asida
axbo o madaniya ini shakllan i ish bo‘yicha a siyala be ilgan.
Kali so‘zla : Ij imoiy a moqla , in e ne madaniya i, yoshla ongiga a’si , uhiy
saloma lik, axbo o xa sizligi, i ual muloqo , aq ni boshqa ish, onlayn aoliya ,
ij imoiy munosaba la , za a la ning oldini olish.
Bugungi kunda axbo o exnologiyala ining jadal i ojlanishi insoniya
hayo ining deya li ba cha jabhala iga a’si ko‘ sa moqda. Shu ja ayonning eng yo qin
ko‘ inishi si a ida ij imoiy a moqla ni kel i ish mumkin. Facebook, Ins ag am,
Teleg am, TikTok, YouTube kabi pla o mala o qali millionlab odamla bi -bi i bilan
muloqo qiladi, ma’lumo almashadi, yangilikla dan xaba do bo‘ladi.
Ij imoiy a moqla ning oydali omonla ini inko e ib bo‘lmaydi. Ula o qali
dunyodagi yangilikla dan ezko xaba do bo‘lish, a’lim olish, ish izlash, onlayn
biznes yu i ish yoki oydali ma’lumo la ni o‘ ganish mumkin. Shuningdek, ij imoiy
a moqla o qali odamla dunyoqa ashini kengay i adi, u li madaniya a milla
ACTIVE RESEARCHER
SCIENTIFIC JOURNAL
ac i e esea che .com Noyab , 2025 olume 2 issue 10
60
akilla i bilan muloqo da bo‘ladi. Bi oq bu imkoniya la dan o‘g‘ i oydalanish
madaniya i shakllanmagan aqdi da, ij imoiy a moqla insonning hayo a zini izdan
chiqa ishi mumkin.
Ij imoiy a moqla ning salbiy a’si la i. Vaq ning is o bo‘lishi.
Ko‘pchilik ij imoiy a moqla da soa lab aq o‘ kazadi. Bu hola ish a o‘qish
sama ado ligini pasay i adi, diqqa ni bo‘lib qo‘yadi, uhiy saloma likka a’si i.
Ij imoiy a moqla da odamla ko‘pincha o‘zla ining hayo ini ideal ko‘ sa adi. Bu
esa boshqala da “men ye a licha mu a aqiya li emasman” degan ushkun ik ni
uyg‘o adi. Na ijada dep essiya, izolya siya yoki pas baho kompleksi shakllanishi
mumkin, Ij imoiy munosaba la ning so‘nishi. Vi ual muloqo eal hayo dagi
munosaba la ning o‘ nini bosa olmaydi. Odamla oilasi a do‘s la i bilan kam oq
muloqo qiladi, bu esa ij imoiy uzilishga olib keladi. Shaxsiy ma’lumo xa i.
Ij imoiy a moqla ga o‘zingiz haqingizda ke agidan o iq ma’lumo joylash i ish
xa ug‘di adi. Kibe hujumla , i ibga lik, ma’lumo o‘g‘ iligi shula
jumlasidandi .Yoshla ongiga a’si . Yoshla ko‘pincha oydali a za a li kon en ni
a qlay olmaydi. Bu esa ula ning no o‘g‘ i qa ashla a za a li oda la ga be ilishiga
sabab bo‘lishi mumkin.
Za a la ning oldini olish cho ala i: Ij imoiy a moqla dan oydalanish aq ini
nazo a qilish (1–2 soa dan oshi maslik), Faqa oydali a i ojlan i u chi kon en ni
anlash, Tana usla da in e ne dan uzilish, spo , ki ob o‘qish, abia da say qilish,
Shaxsiy ma’lumo la ni begonala ga be maslik,Bolala oydalanishini o a-ona
nazo a ida olib boo ish, Mak ab a a’lim muassasala ida axbo o madaniya ini
o‘ ga ish.
Ij imoiy a moqla zamona iy jamiya da eng keng qam o li axbo o maydoniga
aylangan. Ula bilim olish, muloqo a shaxsiy i oj uchun ka a imkoniya ya a adi.
Ammo ula dan noo‘ in oydalanish insonning uhiy saloma ligi, ij imoiy
munosaba la i a aq iga salbiy a’si ko‘ sa ishi mumkin. Shuning uchun ha bi
oydalanu chi in e ne madaniya iga ega bo‘lishi a ij imoiy a moqla dan mas’uliya li
a zda oydalanishi lozim.
ACTIVE RESEARCHER
SCIENTIFIC JOURNAL
ac i e esea che .com Noyab , 2025 olume 2 issue 10
61
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. O‘zbekis on Respublikasi Kons i u siyasi. – Toshken : “Adola ”, 2023.
2. O‘zbekis on Respublikasi “Axbo o e kinligi o‘g‘ isida”gi Qonuni. – 2002-
yil 12-dekab .
3. O‘zbekis on Respublikasi “Axbo o lash i ish o‘g‘ isida”gi Qonuni. – 2003-
yil 11-dekab .
4. To‘ aye a, M. Axbo o madaniya i asosla i. – Toshken : Fan a exnologiya,
2021.
5. Xamido , U. Raqamli jamiya a ij imoiy a moqla : imkoniya a xa la . –
Toshken : O‘qi u chi, 2022.
6. Ka imo a, D. Yoshla ning ij imoiy aolligini oshi ishda in e ne ning o‘ ni. –
Toshken : Ma’na iya , 2020.
7. Hasano , M. Ruhiy saloma lik a aqamli kommunika siya. – Sama qand:
SamDU nash iyo i, 2021.
8. Cas ells, M. In o ma sion jamiya naza iyasi. – Mosk a: HSE Uni e si y
P ess, 2019.
9. Boyd, D. Social Media and Socie y: Iden i y and In e ac ion. – New Yo k:
Yale Uni e si y P ess, 2018.
10. BBC News, “Social Media E ec s on Men al Heal h.” // www.bbc.com
