“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
88
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
KATTALAR QICHIMASI (PRURIGO ADULTORUM):
ETIOPATOGENEZ, KLINIK KECHISH VA ZAMONAVIY DAVOLASH
YONDASHUVLARI
Abdimo’mino Azizbek Oybek o’g’li
RIDV a KIATM Su xonda yo iloya i hududiy iliali de ma o ene ologi
Te miz Iq isodiyo a Se is Uni e si e i Tibbiyo ka ed asi assis en i
+998912330303 oaasis9[email p o ec ed]
KIRISH
P u igo adul o um (ka ala qichimasi) — bu su unkali, qa iq qichishish bilan
kechadigan e ining ugunchali (papulyoz) de ma ozi bo‘lib, mu akkab
pa ogenezga ega. Kasallik ne ogen, immunologik, alle gik a psixosoma ik
omilla bilan bog‘liq bo‘lib, oda da, boshqa su unkali de ma ozla (masalan, a opik
de ma i ) onida i ojlanadi yoki mus aqil nospesi ik alle gik eaksiya si a ida
yuzaga chiqadi. Kasallikning o‘ziga xosligi — bemo la ni uzoq da om e u chi
qichishish a i nalishla ga majbu qilu chi papulala a nodulala ning
shakllanishidi . Ko‘p holla da hayo si a i keskin pasayadi, uyqu buzilishi, ne o ik
hola la , dep essi simp omla bilan kechadi.
MAQSAD
Ka ala p u igosining e iopa ogenezini, klinik shaklla ini, ashxis usulla ini a
zamona iy da olash s a egiyala ini ilmiy jiha dan chuqu ahlil qilish hamda
sama ali e ape ik yondashu la ni asoslab be ish.
VAZIFALAR
1.Ka ala qichimasining e iologik a pa ogene ik omilla ini o‘ ganish.
2.Kasallikning klinik shaklla ini a di e ensial diagnos ikasini ahlil qilish.
3.Zamona iy diagnos ika usulla i a ula ning sama ado ligini ko‘ ib chiqish.
4.Da olashda qo‘llanilayo gan a mako e ape ik osi ala ni ahlil qilish.
5.Psixo e ape ik a hayo a zini o‘zga i ishga qa a ilgan yondashu la ni
o‘ ganish.
6.Kasallik p o ilak ikasi a emissiya da ini uzay i ish usulla ini ishlab chiqish.
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
89
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
ASOSIY MAZMUN
1. E iopa ogenez
Immunologik omilla :
T-hujay ali gipe eak i lik
IgE da ajasining oshishi (alle gik onda)
Si okinla : IL-4, IL-31, TNF-α ish i okida e ining yallig‘lanishi
Ne ogen a psixogen omilla :
Au onom asab izimi dis unk siyasi
S ess, dep essiya, uyqusizlik
Te i a e en ne olala ining sezu chanligining o ishi
Alle gik a ekzogen omilla :
Kon ak alle genla
Oziq-o qa yoki do i osi ala iga alle giya
2. Klinik kechish
Papulonodulya oshmala : qa iq qichishadigan, zich, qizg‘ish yoki jiga ang
angli nodulala (p u iginoz ugunchala )
Ko‘p i nalgan izla , ikkilamchi in eksiyala (impe iginiza siya)
Eng ko‘p za a langan joyla : oyoq-qo‘l o qa yuzala i, son, bel, elka, ku ak sohala i
Qichishish — kechasi kuchayadi, s ess bilan bog‘liq
3. Tashxis
Klinik ashxis — xa ak e li oshmala a shikoya la ga asoslanadi
Di e ensial ashxis:
A opik de ma i
Ney ode mi
P u i us sine ma e ia (asosiy sabab opilmaydi)
Qandli diabe yoki buy ak ye ishmo chiligi onidagi p u igo
Labo a o ekshi u la :
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
90
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
IgE da ajasi
Biokimyo
Te ining biopsiyasi
4. Da olash yondashu la i
Topikal osi ala :
Ko ikos e oid k emla
Kalsine in ingibi o la i ( ak olimus, pimek olimus)
An isep ik osi ala (ikkinchi in eksiyani oldini olish uchun)
Sis emali e apiya:
An igis aminla (lo a adin, se i izin, le oce i izin)
Seda i p epa a la (diazepam, ale iana eks ak a)
Immunomodulya o la (siklospo in, me o eksa — og‘i hola la da)
Dupilumab — yangi biologik do i (IL-4Rα an agonis i)
Qo‘shimcha yondashu la :
Fo o e apiya (UVB 311 nm)
Psixo e apiya a kogni i -bixe io al e apiya
S essni kamay i ish, uyquni no mallash i ish
XULOSA
Ka ala p u igosi — bu e ining su unkali, qa iq qichishish bilan kechadigan,
bemo hayo si a ini keskin pasay i u chi kasallikdi . Uning pa ogenezi mu akkab
bo‘lib, immun, ne ogen a psixosoma ik omilla ni o‘z ichiga oladi. Zamona iy
da olash aqa simp oma ik emas, balki pa ogene ik yondashu ga asoslangan
bo‘lishi ke ak. Biologik e apiya a in eg a i yondashu la (psixo e apiya, hayo
a zini o‘zga i ish) bilan na ijala sezila li yaxshilanmoqda.
TAVSIYALAR
P u igo bilan kasallangan bemo la ga kompleks, mul idisiplina yondashu ni
qo‘llash.
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
91
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
S anda da olash p o okolla iga biologik p epa a la ni qo‘shish imkoniya la ini
klinik sino la da baholash.
Te ape la a de ma ologla o‘ asida bemo la ni bi galikda kuza ish izimini
jo iy e ish.
P u igo simp omla ini yengillash i ish uchun psixososial yo damni yo‘lga qo‘yish.
Da olo chi shi oko la uchun p u igo haqida zamona iy klinik a siyala asosida
malaka oshi ish ku sla ini ashkil e ish.
Foydalanilgan adabiyo la o’yha i:
Cho, S., S ickland, I., Boguniewicz, M., & Leung, D. Y. M. (2001). Fib onec in
and ib inogen con ibu e o he enhanced binding o S aphylococcus au eus o
a opic skin. The Jou nal o Alle gy and Clinical Immunology, 108, 269–274.
Weidinge , S., & No ak, N. (2016). A opic de ma i is. The Lance , 387, 1109–
1122.
S ände , S., e al. (2019). P u igo nodula is: Diagnos ic and he apeu ic aspec s.
Jou nal de Deu schen De ma ologischen Gesellscha , 17, 15–20.
De mNe NZ. (2023). P u igo nodula is. Re ie ed om
h ps://de mne nz.o g/ opics/p u igo-nodula is
Williams, K. A., e al. (2020). Dupilumab in he ea men o p u igo nodula is: A
case se ies and e iew o he li e a u e. JAAD Case Repo s, 6(8), 696–700.
