“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
96
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
BAKTERIAL ICHAK INFEKTSIYALARINING AHAMIYATI VA ASOSIY
PATOGEN INFEKTSIYALARNI ZAMONAVIY ANIQLASH
USULLARINING ISTIQBOLLARI
1,2Be diye a Z.I.
1Respublika OITSga qa shi ku ash ma kazi s a siona i, 2Toshken aksina a
za dobla ilmiy- adqiqo ins i u i, Toshken , O‘zbekis on.
Dolza bligi. Bak e iyala kel i ib chiqa adigan in ek siyala aholi saloma ligi bilan
bog‘liq kasallanish hamda o‘limga jiddiy a'si ko‘ sa adi a ula ni oldini olish,
da olashda sezila li yu uqla ga qa amay, bu un dunyo bo‘ylab iq isodiy a ij imoiy
yukning o ishi da om e moqda. Sha li a ishda ESKAPE (En e ococcus aecium,
S aphylococcus au eus, Klebsiella pneumoniae, Acine obac e baumannii,
Pseudomonas ae uginosa En e obac e spp.) deb nomlanu chi yuqu chanligi juda
yuqo i ol i a bak e iya Jahon sog‘liqni saqlash ashkilo i omonidan do i
osi ala iga chidamli bak e iyala si a ida e’ i o e ilgan. Aynan shu sababli, ushbu
pa ogenla ni ez a aniq ashxislash na aqa sama ali an ibio ik e apiyasini o‘z
aq ida buyu ish, balki epidemiyala ni bos i ish hamda mik obla ga qa shi keyingi
qa shilikni minimallash i ish uchun ham muhim hisoblanadi. Molekulya
diagnos ika usulla iga bo‘lgan eh iyojning doimiy a ishda akomillashib bo ishi
bak e ial in ek siyala ning epidemiologik nazo a ini yaxshilash uchun muhim
ahamiya kasb e adi. Shu munosaba bilan, bak e ial in ek siyala ni ashxislashda
genomik a p o eomik yondashu la ga asoslangan molekulya usulla dan
oydalanishning so‘nggi yu uqla ini ahlil qilish a ha bi usulning a zallikla i a
cheklo la ini muhokama qilish dolzab azi a hisoblanadi.
Tadqiqo ning maqsadi. Ushbu aqdim e ilgan adqiqo ishining asosiy maqsadi
ibbiy amaliyo ida bak e ial ichak in ek siyala ining ahamiya i a asosiy pa ogen
in ek siyala ni aniqlashning zamona iy usulla i is iqbolla i o‘g‘ isida qisqacha
ahlil o‘ kazishdan ibo a .
Tadqiqo ma e iali a usulla i. Pa ogenla ni aniqlashda bugungi kunda klinik
amaliyo da yuqumli kasallikla ni ashxislashda eng ko‘p qo‘llaniladigan eal
aq da yuqo i ezlik, sezu chanlik a o‘ziga xoslikka polime aza zanji eaksiyasi
(PZR) usulidan oydalanilgan. Ushbu usul yo damida eal aq ejimida o‘ziga xos
bo‘lmagan in e kala siyalangan lyumines sen bo‘yoqla yoki o‘ziga xos
lyumines sen yo liqli zondla yo damida nishon kuchay i ilishini kuza ish olib
bo ilgan. Bunda asosiy diqqa e’ ibo aqa bi -bi ini o‘ldi u chi nishon bilan
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
97
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
du agaylashdan keyin paydo bo‘lu chi luo es sen signal a hosil bo‘lgan PZR
amplikonla i soniga o‘g‘ i p opo sionallikka qa a ilgan. Foydalanilgan usulning
sama ado ligi klinik belgila hamda labo a o ko‘ sa kichla ga mu anosibligi bilan
baholangan.
Tadqiqo na ijala i a ula ning muhokamasi. Olib bo ilgan PZR ahlilla
asosida ESKAPE a kibini ashkil e u chi ba cha En e ococcus aecium,
S aphylococcus au eus, Klebsiella pneumoniae, Acine obac e baumannii,
Pseudomonas ae uginosa En e obac e spp. bak e iyala ning ma judligini
angla u chi musba na ijala olingan. Boshqa usulla da bo‘lgani kabi pa ogenla a
ula ning qa shilik genla ini be osi a biologik namunala da aniqlashda yolg‘on
ijobiy yoki yolg‘on salbiy na ijala qayd e ilmagan. Bu esa o‘z nac ba ida
genomdagi genla ni qay a qu ish a go izon al uza ish izimla i o qali yangi
genla ni olish kabi u li omilla bilan bog‘liq bo‘lishi mumkinligi xususidagi ik ni
ilga i su adi. Aynan jiddiy in ek siyala ni ezda ashxislash egishli da olash cho a
adbi la ini imkon qada e a boshlash uchun juda muhim bo‘lib, eh iyoj ma jud
bo‘lmagan ke aksiz an ibio ikla dan oydalanishni, kasallanish a sog‘liqni saqlash
xa aja la ini kamay i adi.
Xulosa. Shunday qilib, bak e ial pa ogenla a mik obla ga qa shi qa shilikni
kel i ib chiqa adigan genla ni aniqlashda molekulya yondashu ning asosiy
a zallikla ga ega is iqbolla i quyidagila dan ibo a ; qisqa aq ichida aniq
na ijala ga e ishish; ushbu usulla ni klinik namunala ga be osi a qo'llash, juda
ezko ja ob olish imkoniya i; egishli aq boshlanishidan oldin aq ni qisqa i ish
o qali xa aja la ni ejash da olash a qo‘shincha kasallikla yoki aso a la hamda
a o‘lim bilan bog‘liq xa la ni kamay i ish.
