“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
159
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
ANDIJON VA TERMIZDA ODDIY HUSNBUZARNING YOSH VA JINSIY
TAQSIMOTI TAHLILI
Tog‘aye Ax o Tu aqulo ich, Abdullaye Fa ux Abdullaye ich
Toshken da la ibbiyo uni e si e i Te miz iliali, Te miz, O‘zbekis on
Dolza bligi. Oddiy husnbuza (Acne ulga is) — o‘smi lik a yosh da ida keng
a qalgan su unkali yallig‘lanishli de ma oz bo‘lib, yog‘ bezla aoliya ining
oshishi, ollikulya gipe ke a oz, P opionibac e ium acnes koloniza siyasi hamda
go monal o‘zga ishla bilan bog‘liq. Dunyoda bu kasallik 12–25 yosh o alig‘idagi
aholining 80–90 oizigacha bo‘lgan qismini hayo ining muayyan bosqichida
za a laydi. O‘zbekis on sha oi ida, ayniqsa Andijon a Te miz singa i iqlim
jiha dan a q qilu chi hududla da, oddiy husnbuza ning uch ash chas o asi, klinik
shaklla i a jinsiy aqsimo ida a qla ma jud. Andijon iloya ining nam
kon inen al iqlimi e ining yog‘ bezla i sek e siyasiga boshqa yo‘sinda a’si e sa,
Te mizdagi issiq a qu uq iqlim yog‘ ishlab chiqa ilishini kuchay i adi hamda
yallig‘lanish ja ayonla ini og‘i lash i adi.
Mazku adqiqo ning maqsadi — Andijon a Te miz shaha la ida oddiy
husnbuza ning yosh a jinsiy aqsimo ini aniqlash hamda iqlimiy omilla bilan
bog‘liqligini ahlil qilishdi .
Ma e ialla a usulla . Tadqiqo 2023–2024-yilla da omida Andijon iloya
de ma o ene ologiya dispanse i hamda Su xonda yo Te miz Andijon iloya
de ma o ene ologiya dispanse ida olib bo ildi. Umumiy hisobda 486 na a bemo
kuza ildi: 252 na a Andijondan a 234 na a Te mizdan. Ish i okchila ning yoshi
12 dan 35 yoshgacha bo‘lib, ula ning 55 oizi ayolla , 45 oizi e kakla di .Tashxis
qo‘yishda klinik mezonla asosida aknening yengil, o‘ a a og‘i shaklla i
aniqlanib, Global Acne G ading Sys em (GAGS) bo‘yicha baholandi. Ha bi
bemo uchun anamnez, go monal on, kosme ik osi ala dan oydalanish da ajasi
a iqlimiy yashash sha oi la i inoba ga olindi. S a is ik ahlil SPSS 26.0 das u i
yo damida amalga oshi ildi, o‘ acha qiyma la ±SD a zida i odalandi, ishonch
da ajasi p<0.05 deb qabul qilindi.
Na ijala . Tahlil na ijala iga ko‘ a, acne ulga is eng ko‘p 17–21 yosh o alig‘ida
uch adi. Bu yoshda go monal aoliya ning keskin o ishi, es os e on
sek e siyasining kuchayishi a yog‘ bezla ining gipe sek esiyasi asosiy e iologik
omilla si a ida baholandi. O‘smi la o asida, ayniqsa Te miz shah ida, issiq iqlim
onida husnbuza ning pus ulyoz a nodulya shaklla i us unlik qildi. Jinsiy
aqsimo bo‘yicha ayolla da kasallik uch ash chas o asi yuqo i ( axminan 55%),
ammo e kakla da og‘i oq klinik shaklla (nodulya -pus ulyoz akne) ko‘p oq qayd
e ildi. Ayolla o asida akne asosan go monal sikl, kosme ik osi ala a’si i a
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
160
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
s ess bilan bog‘liq bo‘lsa, e kakla da and ogen sek e siyasi yuqo iligi bilan
izohlandi. Andijon shah ida akne ko‘pincha yengil a o‘ a da ajadagi komedonli
shaklla da kuza ildi, bu namlikning yuqo iligi a po ala ning iqilib qolishi bilan
bog‘liq bo‘lishi mumkin. Te mizda esa yog‘ bezla ining aoliya i yuqo i bo‘lib,
yallig‘lanishli pus ulyoz shaklla nisba an us unlik qildi.
Muhokama. Na ijala hududla o‘ asidagi sezila li epidemiologik a qla ni
ko‘ sa di.
Andijonda nam kon inen al iqlim sha oi ida po ala ning yopilishi a yog‘ning
sekin aj alishi u ayli ko‘p oq komedonli shaklla uch asa, Te mizda yuqo i ha o a
a quyosh adia siyasi yog‘ bezla ining gipe sek esiyasiga sabab bo‘lgan, bu esa
pus ulyoz shaklla ning ko‘payishiga olib kelgan. Jinsiy ahlil shuni ko‘ sa adiki,
ayolla o asida oddiy husnbuza uch ash chas o asi yuqo i bo‘lishiga qa amay,
e kakla da yallig‘lanish ja ayonla i kuchli oq kechgan. Bu hola es os e on a
digid o es os e on miqdo ining yuqo iligi bilan bog‘liq. Yosh omili esa
kasallikning i ojlanishidagi asosiy aniqlo chi omil bo‘lib qolmoqda: o‘smi lik
da ida yog‘ ishlab chiqa ish 2–3 ba a a o adi. Ushbu na ijala min aqa iy iqlim,
go monal a gigienik omilla ni inoba ga olgan holda di e ensial yondashu
za u ligini ko‘ sa adi. Ha bi hudud uchun p o ilak ika s a egiyasi mahalliy iqlim
sha oi iga mos bo‘lishi ke ak.
Xulosa. Oddiy husnbuza eng ko‘p 17–21 yosh o alig‘idagi yoshla o asida
uch aydi, bu go monal aollik da iga o‘g‘ i keladi. Ayolla o asida uch ash
chas o asi yuqo i, e kakla da esa og‘i klinik shaklla us unlik qiladi. Te mizning
issiq a qu uq iqlimi acne ulga isning yallig‘lanishli shaklla iga moyillikni
oshi adi, Andijonning nam iqlimi esa komedonli shaklla ning us unligiga olib
keladi. Min aqa iy a qla ni hisobga olgan de ma ologik yondashu a p o ilak ika
das u la ini ishlab chiqish za u .
