“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
174
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
PULMONOLOGIYADA REABILITATSIYA USULLARI:
FIZIOTERAPIYA VA OKSIGENOTERAPIYA
Xo‘jaqulo a Zulayxo
Toshken Tibbiyo Uni e si e i Te miz iliali
Yuqumli kasallikla , de ma o ene ologiya, izia iya a pulmonologiya ka ed asi
o dina o i
e-mail: zulayxoxojaq[email p o ec ed]
Xolbae A.Y.
Toshken Tibbiyo Uni e si e i Te miz iliali
Yuqumli kasallikla , de ma o ene ologiya, izia iya a pulmonologiya ka ed asi
assis en i
e-mail: akba 2585@mail. u
Dolza bligi: So‘nggi yilla da na as olish izimi kasallikla i, xususan su unkali
obs uk i o‘pka kasalligi, b onxial as ma a pne moniyadan keyingi aso a la
ko‘paymoqda. Ushbu kasallikla da na as ye ishmo chiligi, mushak zai ligi a
jismoniy aoliya ning cheklanishi bemo hayo si a ini keskin pasay i adi. Shu
sababli pulmonologiyada eabili a siya usulla ini, xususan izio e apiya a
oksigeno e apiyani qo‘llash dolza b ahamiya kasb e moqda. Bu yondashu
na aqa simp omla ni yengillash i adi, balki na as olish unksiyasini iklash,
kislo od bilan a’minlanishni yaxshilash a kasallikning qay alanishini oldini
olishda muhim ol o‘ynaydi. Su unkali obs uk i o‘pka kasalligi a boshqa na as
yo‘lla i kasallikla i dunyo bo‘yicha o‘lim a yo oq mudda la ini ko‘pay i adigan
kasallikla si a ida yuqo i o‘ inni egallaydi. Masalan, 2019 yilda dunyo bo‘yicha
axminan 455 million odam SO‘OK bilan za a langan edi, a bu kasallik 3,9
million o‘limga sabab bo‘lgan. Reabili a siya das u la i bu bemo la ning jismoniy
aolligini a hayo si a ini yaxshilash imkonini be adi. Me aanalizla shuni
ko‘ sa diki, na as qo‘llab-qu a lash e apiyala i bilan bi galikda jismoniy
mashqla 6-daqiqa yu ish maso asini sezila li da ajada oshi adi
Tadqiqo maqsadi: Pulmonologik kasallikla ga chalingan bemo la da
izio e apiya a oksigeno e apiya yo damida na as aoliya ini iklash, jismoniy
ba doshlikni oshi ish hamda umumiy sog‘lomlashu dinamikasini ahlil qilish.
Fizio e apiya a oksigen e apiya yo damida pulmonologik kasallikla ga chalingan
bemo la ning na as unksiyasi, jismoniy chidamliligi a hayo si a ini qo‘shimcha
yaxshilash is iqbolla ini ilmiy asosda aniqlash.
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
175
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
Ma e ialla a usulla : Tadqiqo Su xonda yo iloya i klinik shi oxonala ida
na as ye ishmo chiligi bilan og‘ igan 40 na a bemo la da o‘ kazildi. Bemo la
ikki a gu uhga bo‘lindi: asosiy gu uhda kompleks izio e apiya (na as mashqla i,
ib a sion massaj, inhala sion muolajala ) a oksigeno e apiya qo‘llanildi; nazo a
gu uhiga esa s anda da o usulla i a biq e ildi. Bemo la ning na as ezligi, SpO₂
da ajasi, yu ak u ish chas o asi a sub’ek i hola i baholandi. Tadqiqo ga 40 na a
na as ye ishmo chiligi bilan kasallangan bemo la qabul qilindi. Ula ikki gu uhga
bo‘linadi:
In e ensiya gu uhi: kompleks izio e apiya (na as mashqla i, ib a sion
massaj, inhala sion e apiya) + nazo a os ida oksigeno e apiya.
Nazo a gu uhi: aqa s anda e apiya (medikamen oz da olash).
Bemo la ning SpO₂ (oksigen sa u a siyasi), na as ezligi, yu ak u ish chas o asi a
6-daqiqa yu ish es i (6MWT) oldindan a muolajadan so‘ng o‘lchandi.
Na ijala : In e ensiya gu uhida 14 kun ichida SpO₂ o‘ acha 8–10 % ga oshgani
kuza ildi. 6MWT na ijala i bo‘yicha esa bemo la o‘ acha 30–50 me ga ko‘p oq
maso a bosib o‘ ish imkoniga ega bo‘lishdi. Me aanalizga ko‘ a, na as qo‘llab-
qu a lash usulla i (masalan, NPPV) jismoniy chidamlilik a dyspneyani
yaxshilashda eng sama ali bo‘lishi aniqlangan. Bundan ashqa i, bi yillik
kuza u da, 197 376 bemo o asida, 1,5 % (2721 kishi) bemo 90 kun ichida
eabili a siyaga yo‘lga qo‘yilgan a ushbu gu uhda 1 yil ichida o‘lim da ajasi 7,3
% ni ashkil qilgan, qolgan bemo la da esa 19,6 % ga eng bo‘lgan.
Xulosa: Pulmonologiyada eabili a siyaning asosiy yo‘nalishla i bo‘lgan
izio e apiya a oksigeno e apiya bemo la ning unksional hola ini yaxshilaydi,
iklanish da ini qisqa i adi a hayo si a ini oshi adi. Ushbu usulla kompleks
da o a kibida qo‘llanilganda yuqo i sama ado lik be adi hamda na as izimi
kasallikla ida zamona iy eabili a siya s anda la i si a ida a siya e iladi.
