“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
193
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
QORIN TIFIGA QARShI VAKSINA IShLAB ChIQISh DOLZARBLIGI VA
UNDAN FOYDLANIShNING TURLI YoSh TOIFASIDA ZAMONAVIY
TENDENSIYaSI
1,2Be diye a Z.I. 1O mono a N.B., 2Rajabo G‘.X., 2Sa’dino P.O.,
2Kushnaza o a N.A., 2Xakimo a M.S., 2Mi zaye a R.U.
1Respublika OITSga qa shi ku ash ma kazi s a siona i, 2Toshken aksina a
za dobla ilmiy- adqiqo ins i u i, Toshken , O‘zbekis on.
Dolza bligi. Ma’lumki, ko‘lab ishak in eksiyala i kabi qo in i i ham bak e ial
abia ga ega eng keng a qalgan yuqumli kasallikla idan bi i bo‘lib, ushbu kasallik
u li yosh oi asida yuzaga kelgan endemik hududla ga ka a ibbiy, ij imoiy a
iq isodiy muammoga olib keladi. Klinik kechishi a ko‘ inishining o‘ziga xosligi
bilan bemo la da ye a licha noqulaylik hamda hayo si a ini yomonlash i u chi
shikoya la ga sabab bo‘lu chi pa ologiya hisoblanadi. Shu o‘ inda alohida
a’kidlash joizki, Qo in i i kasalligi bo‘yicha aziya ni iq isodiy jiha dan eng
sezgi hisoblangan o‘ a a pas da ajada i ojlangan mamlaka la da qoniqa siz
sani a iya-gigiena sha oi la i, aol i ojlanayo gan xalqa o u izm hamda ushbu
hududla da sodi bo‘lgan ha biy moja ola yoki abiiy o a la sezila li da ajada
mu akkablash i adi. Qo in i i e iologiyasi salkam bi as dan o iq aq da omida
aniq bo‘lsada, asosan o‘ acha og‘i likdagi a og‘i , ba’zi holla da esa qay alanish
bilan a si langan bu kasallik hali ham jahon saloma ligiga jiddiy ahdid solmoqda.
Qo in i ini oldini olishda maxsus bo‘lmagan p o ilak ika cho ala i ma jud emas
a mik obla ga qa shi da olash an ibio ikla ga nisba an chidamlilik
i ojlanayo gani sababli bugungi kungacha ye a licha sama ali emas. Shu
munosaba bilan bugungi kunda ushbu pa ologiyaga qa shi ku ashishida u li yosh
oi ala i uchun aksinasiya eng sama ali usul ekanligi e’ i o e ilmoqda.
Tadqiqo ning maqsadi. Taqdim e ilgan ushbu adqiqo ishining asosiy mqasadi
qo in i iga qa shi aksinala ini ya a ishning dolza bligi, asosiy jiha la i a yangi
aksinala ni ishlab chiqishning is iqbolli yo‘nalishla i o‘g‘ isida qisqacha ahlili
olib bo ishdan ibo a .
Tadqiqo ma e iali a usulla i. Tadqiqo ning asosiy obye’k i si a ida bugungi
kunda ma jud hamda bu un dunyoda qo in i iga qa shi li senziyaga ega
konyugi langan ( yphoid conjuga e accine, TCV), konyugi lanmagan VI –
polisaxa idli (VI polysaccha ide accine, VIPS) a i ik a enui langan a sinala
anlab olingan. Konyugi langan aksina o‘zida 25 mkg aol modda saqlaydi a
ushbu aksinaning 0,5 ml miqdo dagi dozasi bilan 6 oylikdan boshlab 45
yoshgacha bo‘lgan aholining mushak o asiga emlanadi. Konyugi lanmagan VI –
polisaxa idli aksina esa 2 yoshdan boshlab 0,5 ml miqdo dagi dozada mushak
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING O‘ZIGA XOS KECHISHI”
194
“ISSIQ IQLIM SHAROITIDA YUQUMLI KASALLIKLARNING
O‘ZIGA XOS KECHISHI”
TERMIZ
-
2025
o asiga, i ik a enui langan a sina esa 6 yoshdan keyin 3 xil dozada kapsula
shaklida og‘iz o qali qo‘llaniladi. Olib bo ilgan emlash amaliyo ining
sama ado ligi o‘z na ba ida emlash o‘ kazilgan ha bi insonda qo in i iga qa shi
an i ela ishlab chiqa ilishi bilan baholanadi.
Tadqiqo na ijala i a ula ning muhokamasi. Olib bo ilgan adqiqo la da
a’kidlangan dozala dagi aksinala ak o xususan ikki yoki uch ma a
qo‘llanilganda qo in i iga qa shi an i ela ishlab chiqa ilish bi ma o aba qo‘llashga
nisba an 5-6 ma agacha yuqo i bo‘lganligi kuza ilgan. Shu bilan bi qa o da, ha
bi insonda xususan bolala yoki ka ala da emlash na ijasida hosil qilingan ushbu
an i ela bolala qonida aqa gina 5 yilgacha aq da omida saqlanganligini ko‘ ish
mumkin. Da haqiqa , olingan das labki na ijala ushbu yo‘nalishda e ishilgan
yu uqla ning debochasi bo‘lib, bu o‘z na ba ida sohani yanada akomilklash i ishni
aqozo e adi.
Xulosa. Shunday qilib, olingan na ijala asosida shunday xulosaga kelish
mumkinki, Qo in i ini da olashda unga qa shi emlash eng sama ali p o ilak ik
usul bo‘lib xizma qilish is iqboli ma jud. Qo in i iga qa shi emlashning
i ojlanish endensiyala i ikki yoshgacha bo‘lgan bolala uchun ham ma jud
bo‘lsada, kasallikning yuqo i epidemiologik ahamiya i u ayli ilga i ishlab
chiqilgan aksinala ning sama ado ligini oshi ish shuningdek, kombina siyalangan
aksina p epa a la ini ya a ish zamona iy aksinologiyaning dolza b yo‘nalishla i
bo‘lib qolmoqda. Bu esa abiiyki, ushbu yo‘nalishda yanada keng oq mashs abda,
chuqu ilmiy izlanishla olib bo ish azi asini yuklaydi.
