703
Resea chBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 11
YOSH AVLODNI TARBIYALASHDA AXLOQIY QADRIYATLARNING O‘RNI
Maxmudo a Fo ima Shamshino na
Toshken amaliy anla uni e si e i ka a o‘qi u chisi.
G‘a o o a Meh iniso Shuh a qizi
Toshken amaliy anla uni e si e i alabasi.
meh inisog‘[email p o ec ed]
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17688421
Anno a siya. Mazku maqola jamiya ning ma’na iy ba qa o ligi, insonla ning o‘za o
munosaba madaniya i a milla ning kelajagi yosh a lodning qanday a biya olishi bilan
chamba chas bog‘liq. Ta biya ja ayonida axloqiy qad iya la ning o‘ ni beqiyosdi .
Chunki axloq — bu insonning ichki dunyosi, uning azila la i, iymoni, ijdoni a xulq-
a o ining asosiy mezonidi . Shuning uchun yoshla ni ba kamol inson qilib oyaga ye kazishda
axloqiy qad iya la ga ayanish ha qanday jamiya uchun muhim s a egik azi adi . Axloqiy
azila la ini oshi ishda madaniy qad iya la ning ahamiya ini o' ganishga bag'ishlangan. Unda
madaniya , axloqiy qad iya la a yoshla a biyasining o'za o bog'liqligi ahlil qilinadi. Yoshla
o'z madaniy me osini, u -oda la ini a an'anala ini bilib, ula ni zamona iy hayo bilan
uyg'unlash i ish o qali o'z axloqiy azila la ini mus ahkamlashi mumkin. Maqolada madaniy
qad iya la ning yoshla axloqiga a' si i, milliy a umumbasha iy qad iya la ni o'zida
mujassamlash i gan axloqiy amoyilla asosida axloqiy a biya ja ayonini sama ali ashkil e ish
yo'lla i ko' sa iladi. Madaniya , adola , halollik, meh -muhabba kabi qad iya la ni yoshla
ongiga singdi ish o qali ula ning axloqiy kamolo iga e ishish mumkinligi a'kidlanadi.
Kali so‘zla : Pedagogik me odla , o‘qi u chi, o‘qu chi, ma’na iya , ma’daniya ,
yoshla , axloqiy azila la , qad iya la ,o‘ ganish, esu sla , o‘z-o‘zini baholash.
Аннотация. Эта статья тесно связана с духовной стабильностью общества,
культурой человеческого взаимодействия и будущим нации, с тем, как воспитывается
подрастающее поколение. Роль нравственных ценностей в процессе воспитания
несравненна. Потому что нравственность является главным критерием внутреннего
мира человека, его качеств, веры, совести и поведения. Поэтому опора на нравственные
ценности в воспитании молодежи как всесторонне развитых личностей является
важной стратегической задачей для любого общества. Она посвящена изучению значения
культурных ценностей в совершенствовании их нравственных качеств. В ней
анализируется взаимозависимость культуры, нравственных ценностей и воспитания
молодежи. Молодые люди могут укрепить свои нравственные качества, изучая свое
культурное наследие, обычаи и традиции и интегрируя их в современную жизнь. В
статье показано влияние культурных ценностей на нравственность молодежи, пути
эффективной организации процесса нравственного воспитания на основе нравственных
принципов, воплощающих национальные и общечеловеческие ценности. Подчеркивается,
что моральная зрелость молодежи может быть достигнута путем привития ей таких
ценностей, как культура, справедливость, честность и любовь.
Ключевые слова: Педагогические методы, учитель, ученик, духовность, культура,
молодежь, нравственные качества, ценности, обучение, ресурсы, самооценка.
Anno a ion. This a icle is closely ela ed o he spi i ual s abili y o socie y, he cul u e
o human in e ac ion, and he u u e o he na ion, how he younge gene a ion is educa ed. The
ole o mo al alues in he p ocess o upb inging is incompa able. Because mo ali y is he main
c i e ion o a pe son's inne wo ld, his quali ies, ai h, conscience, and beha io .
704
Resea chBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 11
The e o e, elying on mo al alues in aising young people as well- ounded indi iduals is
an impo an s a egic ask o any socie y. I is de o ed o s udying he impo ance o cul u al
alues in imp o ing hei mo al quali ies. I analyzes he in e dependence o cul u e, mo al
alues, and you h educa ion. Young people can s eng hen hei mo al quali ies by lea ning
abou hei cul u al he i age, cus oms, and adi ions and in eg a ing hem wi h mode n li e. The
a icle shows he in luence o cul u al alues on he mo ali y o young people, ways o e ec i ely
o ganize he p ocess o mo al educa ion based on mo al p inciples ha embody na ional and
uni e sal alues. I is emphasized ha he mo al ma u i y o young people can be achie ed by
ins illing alues such as cul u e, jus ice, hones y, and lo e in o hei minds.
Key wo ds: Pedagogical me hods, eache , s uden , spi i uali y, cul u e, you h, mo al
quali ies, alues, lea ning, esou ces, sel -assessmen .
O‘zbekis on xalqining as la da omida shakllangan milliy qad iya la i, u -oda la i a
diniy an’anala i axloqiy a biyaning mus ahkam poyde o i bo‘lib kelgan. “Ka aga hu ma ,
kichikka izza ”, “Halollik eng ka a boylik”, “Yaxshilik qil, su ga ashla” kabi maqolla
xalqimizning axloqiy qa ashla ini i odalaydi.
1. Axloqiy qad iya la ning mohiya i
Axloqiy qad iya la — bu insonning jamiya da o‘zini u ish, boshqala bilan munosaba da
bo‘lish, halollik, adola , meh -sha qa , a anpa a lik kabi azila la ni o‘zida mujassam e u chi
me’yo la di . Ula na aqa oila, balki a’lim muassasala i a jamiya hayo ida ham yoshla
a biyasining asosini ashkil e adi.
2. Axloqiy a biyaning oiladagi o‘ ni
Oila — bu inson shaxsining shakllanishida bi inchi a eng muhim mak abdi . Bola
a alo o a-onasining xa i-ha aka la iga, so‘zla iga, u mush a ziga qa ab o‘ nak oladi. Shu bois
o a-onaning axloqiy azila la i a zand a biyasiga be osi a a’si ko‘ sa adi.
Oila muhi ida meh , sab , hu ma , mas’uliya , milliy qad iya la singdi ilsa, bola hayo ga
ijobiy qa ash bilan ulg‘ayadi. Aksincha, axloqiy bo‘shliq bo‘lgan muhi da a biyalangan a zand
jamiya ga moslashishda qiyinchilikla ga duch keladi.
3. Mak ab a a’lim izimining oli
Yosh a lod a biyasida mak ab a a’lim muassasala i o‘ a muhim o‘ in u adi.
O‘qi u chila na aqa bilim be u chi, balki shaxs a biyalo chi insonla di . Mak abdagi
a’lim- a biya ja ayonida milliy qad iya la , a anpa a lik, mehna se a lik, do‘s lik a
insonpa a lik uhida o‘qu chila ga a’si o‘ kazish za u .
Bugungi kunda O‘zbekis onda “Ma’na iya a ma’ i a ” yo‘nalishidagi da sla , “Milliy
g‘oya”, “Axloq asosla i” kabi anla yoshla ni ezgu azila la bilan qu ollan i ishga xizma
qilmoqda.
4. Axloqiy qad iya la ning zamona iy alqini
Globallashu da ida in e ne , omma iy madaniya a exnologik i ojlanish yoshla ning
dunyoqa ashiga kuchli a’si ko‘ sa moqda. Shu sababli axloqiy a biyani zamon uhiga
moslash i ish, uni yoshla qiziqishla iga uyg‘un shaklda be ish muhim. Masalan, ij imoiy
a moqla da milliy qad iya la ni a g‘ib e u chi sahi ala , ideo olikla a loyihala yoshla
ongida ijobiy g‘oyala ni mus ahkamlashga xizma qilmoqda. Shuningdek, a’limda aqamli
exnologiyala yo damida axloqiy ma zula ni in e ak i a zda o‘ ganish sama ali na ijala
be moqda.
705
Resea chBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 11
5. Axloqiy qad iya la — milliy g‘u u a ba kamollik ga o i
Axloqiy qad iya la shaxsning ma’na iy ba kamolligini, milliy g‘u u ini shakllan i adi.
Halollik, idoyilik, a anpa a lik, meh -oqiba kabi qad iya la yoshla ni jamiya oldida
mas’uliya li inson si a ida a biyalaydi.
P eziden Sh.M. Mi ziyoye a’kidlaganidek:
“Yoshla imizning qalbida Va anga sadoqa , insoniylik, halollik a meh -mu u a
uyg‘ula ini singdi ish bizning eng muhim azi amizdi .
Bu so‘zla yosh a lodni axloqiy jiha dan ba kamol qilib a biyalash masalasi da la
siyosa ining muhim yo‘nalishla idan bi i ekanini ko‘ sa adi.
Mamlaka imizda mus aqillik yilla ida amalga oshi ilgan keng ko'lamli isloho la milliy
da la chilik a su e eni e ni mus ahkamlash xa sizlik a huquq- a ibo ni, da la imiz
chega ala i daxlsizligini, jamiya da qonun us u o ligini, inson huquq a e kinlikla ini,
milla la a o o u lik a diniy bag' ikenglik muhi ini a'minlash uchun muhim poyde o bo'ldi,
xalqimizning munosib hayo kechi ishi, uqa ola imizning bunyodko lik salohiya ini o'yobga
chiqa ish uchun za u sha -sha oi la ya a di.
Ta ix - ij imoiy hayo hamda inson a akku i mahsulidi . Shunday ekan o' mishdan yuz
be gan ha bi hodisa ma'lum ma'na iy- uhiy, ij imoiy-siyosiy muhi a'si ida yuz be ganligini
ko' amiz. Unga naza solsak, as la silsilasini a aqlash ja ayonida ha bi imizdan alohida
ziy aklik a zukkolik bilan ish ko' ishlik alab e iladi. Na ijada oqeala zami idagi man iq,
alsa a, uhiya , siyosa , qo'yinki, ha bi da ning o'ziga xos shukuhiyu ash ishla i, se inchu
iz i obla i ko'zda yaxli ligicha ashlanganligining gu ohi bo'lamiz. Bunday hol kishini ik lashga,
o' mishni id ok qilib kelajakni aql yo' ig'i bilan belgilashga cho laydi. Ta ixning a akku
mahsuli a ulug' mu abbiyligi, uning muqaddas hamda oliy qad iya ekanligini o' mish
ajdodla imiz isbo lab keldila . Jonajon a iximiz mus aqillik da ida yana ham oliymaqom
ma qe a nu uzga ega bo'ldi.
Insonpa a lik, inson qad -qimma i, sha'ni a o -nomusi, xaq-huquqla i hamda
man aa la ining us u o ligi amoyiliga ayanadi. Unda insonning hayo i oliy qad iya di . Bu
amoyil o' kinchi xa ak e ga ega bo'lmay, balki O'zbekis onning demok a ik i ojlanish
is iqbolini o'zida mujassam e adi. Bunda milliy g'oyaning insonpa a lik a demok a ik
amoyilla i inson hamda jamiya man aa la i uyg'unligini belgilab be u chi ayanch nuq a a
jipslash i u chi omil azi asini o' aydi. Demak, milliy g'oya ikki muhim, bi -bi i bilan bog'liq
bo'lgan negizga ayanadi.
Bu bi omondan, O'zbekis on xalqining a ixi, u mush a zi, u -oda , an'anala i,
madaniya i bilan bog'liq milliy madaniy me os bo'lib, bu uning asosi, bosh negizi, ayanchi
hisoblanadi. Ikkinchisi, dunyo xalqla i e' i o e ib, aqa ezgulikka, bunyodko lik ishla iga, o'za o
o u lik a hamjiha likka xizma qilib kelayo gan umuminsoniy amoyilla di . Shu ma'noda
milliy is iqlol g'oyasi umumbasha iy qad iya la ni e' i o e adi.
Yoshla jamiya ning eng ka a a ha aka chan qismi hisoblanadi. Shuning uchun ham
ula ni ha doim kuza ib, nazo a qilish zamonning dolza b masalala i qa o iga ki adi.
Hozi gi da da a aqqiyo imiz uchun xa li bo'lgan, yoshla ma'na iya iga salbiy a'si
e u chi, yoshla ni dushmanlik uhida a biyalaydigan buzg'unchi g'oyala ga qo'shimcha a'si la
si a ida quyidagi osi ala dan ham oydalanilmoqda, bula : in e ne , spu nik aloqala i, badiiy
adabiyo , gaze a a ju nalla , san'a ( as i iy san'a , haykal a oshlik, kino, se ialla , musiqa, aqs)
o qali salbiy a'si o' kazishdi .
706
Resea chBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 Issue 11
Bunday ahdidla ning u la i, ula ning xususiya la i ba'zan oshko a a ba'zan o' a max iy,
ichki, yashi in bo'ladi, bu maqsadla ni bilish a o'z aq ida anglash hamda unga qa shi ja ob
be ish uchun, yoshla yuksak ma'na iya li, g'oya iy ongli, ma'na iy ba kamol bo'lishla i sha .
Faqa shunday yoshla gina bunday a'si la dan himoyalanishga qodi bo'ladi.
Xulosa: Hozi gi kundagi ma jud bo'lgan mazku ma ku a iy a ma'na iy xu ujla ning
maqsad a mohiya ini o'z aq ida anglab oladigan a ula ga qa shi o'z ik i a mus aqil
dunyoqa ashiga ega bo'lgan ba kamol a lodni a biyalashda milliy qad iya la ning o' ni
beqiyosdi . Milliy qad iya la insonni o'z-o'zini anglashi, milliy g'u u ga ega bo'lishi, o'z milla i
a uning a ixi bilan ax lanu chi, yuksak idealla ga in ilu chi a mehna se a , iymonli a
inso li, o' mish ajdodla a keksala ga nisba an izza -hu ma li hamda yu aqdi ini o'z aqdi i
bilan bi deb hisoblo chi shaxs bo'lib e ishishi uchun xizma qiladi.
Yoshla imizning ma'na iy a biyasida bepa olik a a loqaydlik hukm su sa, eng
dolza b masalala o'zibo'la chilikka ashlab qo'yilsa, o'sha yOe da ma'na iya eng ojiz a zai
nuq aga aylanadi. Yoki aksincha, qaye da xushyo lik a jonkuya lik, yuksak aql-id ok a
a akku xukm on bo'lsa, o'sha e da ma'na iya qud a li kuchga aylanadi.
Oldimizdagi u gan ezgu maqsadla imiz-mamlaka imizning buyuk kelajagi xam, e angi
kunimiz, e kin a a a on xayo imiz xam, O'zbekis on XXI as da jaxon xamjamiya idan qanday
o' in egallashi xam - bula ning ba chasi, a alambo yosh a lod, unib - o'sib kelayo gan
a zandla imiz qanday insonla bo'lib oyaga e ishiga bog'liqdi . Yoshla a biyasida doimo ogoh
a se gak bo'lish, hamda milliy qad iya la imizni ula ning ongiga singdi ish biz o a onala ning
bu chimizdi .
Foydalanilgan adabiyo la :
1. Azama Ziyo. O‘zbek da la chiligi a ixi: (Eng qadimgi da dan Rossiya bosqiniga qada .-
T.:Sha q,2001.
2. Sagdullaye A. S. O'zbekis on a ixi. - T.: VNESHINVESTPROM, 2019.
3. Ziyomuhammado B., Ziyomuhammedo a S., Qodi o a S. Ma'na iya asosla i. T.:
O'zbekis on Milliy e iklopediyasida la ilmiy nash iyo i, 2000.
4. Shamsu dino R., Ka imo Sh. Va an a ixi. - Т: «Sha q», 2010. - 512 b.
5. Ma'na iya : asosiy ushunchala izohli lug'a i. T.: G'.G'ulom nomidagi nash iyo -ma baa
ijodiy uyi, 2010.
6. www.goole.uz
