هرامش311 /زییاپ 2140 تاحفص /46 ـ31
31
ناهج ینابمناسنا و یتخانشیگدنز یانعم یتخانش
ناور و ییاردص ةفسلف ردیدوجو یرگنامرد
نایاش زانهشرف
1
هعلق ههلا
2
هدیکچ
هغدغد نیرتمهم زا یکی یگدنز یانعم یاه
تشونرس ِلئاسم زا و زورما رشب نایم رد زاس
ناور ،نافوسلیفقلاخا و نارگنامردرصاعم ناهوژپ
شهوژپ رد .تسا هاگن زا یگدنز یانعم ،رضاح
یورا و ،ناملسم فوسلیف کی ماقم رد ،اردصلامـن
ناور کی ماقم رد ،مولایتسیلایسناتسیزگا رگنامرد
یبرغ رصاعم، مهم شسرپ .تسا هدش یسررب
لاقمـه نیاـک تسـه نابمـهج یـناتخانشـ و ی
ناسنا اردصلام هاگدید زا یگدنز یانعم یتخانش
تسیچ مولای نیورا و نیا ؟ نشور شهوژپ
،اردصلام یفسلف ینابم رد هک دزاسیم اب ادخ
هولجیللاج و یلامج یاه، باثمبه و یتسه تیاغ
اب ناسنا و یتسه هب شخبانعمیگژیو دادتشا
رد .دراد روضح یعون ترثک و یدرجت ،یدوجو
راکنا ادخ تیروحم مولای یرکف ینابم رد ،لباقم
نیا و تسانعم دقاف ناهج و دوشیم آتسا یمد
ناوتیم نیربانب .دنک رادانعم ار شیگدنز دیاب هک
فسلف رد تفگۀ اردصلام، رد و انعم فشک اب
مولای رکفت، میراد راکورس انعم لعج اب. رد ۀلئسم
تیاغ اردصلام درکیور ،یگدنز یانعمهنایارگ و
مولای درکیور و تسا یهلا، تیاغریغ و هنایارگ
.یهلاریغ
:ناگژاودیلکز یانعمناسنا ینابم ،یگدن ،یتخانش
ناهج ینابم.مولای نیورا ،اردصلام ،یتخانش
سم حرطئهل
تحارصب یگدنز یانعم ۀلئسم بابرد اردصلام
ۀفسلف ینورد تاناکما ساسا رب اما ،هتفگن نخس
ناهج ینابم هلمجزا ،واناسنا و یتخانش یتخانش
وا ۀفسلف رد یگدنز یانعم ۀرابرد ناوتیم ،یو
ص .تفگ نخس ینابم ساسا رب نیهلأتملارد
ناهج اب و هتسناد دنمتیاغ ار یتسه ،دوخ یتخانش
ناسنا ینابم رب هیکتیارب ار ناسنا ،یتخانش
1. )س( ءارهزلا هاگشناد هفسلف هورگ رایشناد ،)لوئسم ۀدنسیون( ناریا ،نارهت ؛sh.shayan a @alzah a.ac.i
2. شنادیملاسا ملاک و هفسلف دشرا یسانشراک هتخومآ، )س( ارهزلا هاگشنادناریا ،نارهت ،؛ e.ghaleh.alzah [email protected]
:تفایرد خیرات21/3/1401 :شریذپ خیرات 2/11/1401 یشهوژپ :هلاقم عون
DOR: 20.1001.1.15600874.1402.29.1.1.1
هرامش131 /زییاپ 1402
32
یقیقح یانعم هب نتفای تسد و ادخ هب برقت
.دنادیم لوصا هلسلس کی تیاعر هب مزلم ،یگدنز
ناور کی ماقم رد مولای ،وسنآ زا رگنامرد
( تسیلایسناتسیزگاExis en ial Psycho he apis )
هغدغد نیرتمهم ،رصاعم ار رشب یزورما یاه
لابندب و دنادیم یچوپ و ییاهنت ،یدازآ ،گرم
هارهغدغد نیا زا کیره اب بسانتم ییاهلح یاه
وا تایرظن رتشیب ورنیا زا ؛تسا لایسناتسیزگا
.تسا یگدنز یانعم ثحب هب فوطعم
مه ربو ددصرد راتسج نیا ،ساسا نی یواکا
ئاسمـیز لـسا رـنابم :تـهج یـناتخانشـ و ی
ناسنا و اردصلام ۀشیدنا رد یگدنز یانعم یتخانش
نیا توافت نیرتمهم ؟دنمادک مولای رد رکفتم ود
ناهج ینابم ساسا رب یگدنز یانعم ۀلئسم یتخانش
ناسنا و؟تسیچ ،اهنآ یتخانش
1 . یانعم«یانعم یگدنز»
هب ادتبا ،ثحب عورش زا شیپ یموهفم حاضیا
یفاضا بیکرت«یگدنز یانعم » .مینکیم هراشا
ۀرابرد نافوسلیف«انعم» فلتخم یریباعت یگدنز ی
؛دنوشیم میسقت هتسد هس هب یلکروطب و دنراد
هدع زا روظنم دنیوگیم یی«انعم» فده ،یگدنز ی
«یگدنز »زا دارم دندقتعم یهورگ ،تسا«انعم» ی
،یگدنز«ۀدیاف و درکراک »تسا یگدنز یخرب و
زا روظنم هک دنرواب نیا رب«انعم» نامه یگدنز ی
«شزرا » ،نایکلم( تسا یگدنز1382 :18.)
یناسک ۀیرظن هب لئاق هک«یگدنز فده » ،دنتسه
یگدنز ،رادانعم یگدنز دندقتعم نآ رد هک تسا یی
.دشاب هتشاد یفده شیاهشلات و لامعا یارب ناسنا
یارب ًافرص ،یگدنز یانعم زا انعم نیا تادوجوم
یناسک .دوریم راکب هدارا و ملع بحاص هب لئاق هک
ۀیرظن«یگدنز درکراک » ،دنتسههک دنرواب نیا رب
رد یزیچ ره هک دراد انعم یتروص رد اهنت یگدنز
هتشاد هاگیاج و درکراک ،هدیاف ،یتسه ناهج تیلک
صوصخم ،یگدنز یانعم زا انعم نیا .دشاب
خرب هدارا و ملع زا هک یتادوجوم و تسین ،دنرادرو
هب لئاق هک ییاهنآ .دوشیم تادوجوم ۀمه لماش
ۀیرظن«یگدنز شزرا » یگدنز دندقتعم ،دنتسه
یگدنز ،رادانعم دوجو اب ناسنا نآ رد هک تسا یی
،دهد همادا دوخ یگدنز هب ،اهیراوشد و اهجنر مامت
اب ار دوخ یگدنز و تسادخ قشاع هک یسک دننام
انعم و دنمشزرا ،ادخ دوجو.دنکیم راد
یم رظنبدسر نیا هب اردصلام ۀفسلف زا ناوتیم
دیسر طابنتسا شزرا و فده ۀفلؤم ود هب وا هک
ب رواب یگدنز یانعم رد ییانعم نکر ود ناونع
دراد. حیضوتنیاهک، رظن ردوا تسترابع فده
هولج هب ندیسر و ادخ هب برق زا یلادتعا یاه
وا للاج و لامج؛ انعم فده نیا اب یگدنز راد
،شزرا ار دوجو اردصلام ،نینچمه .دوشیم
لامک، ،دنکیم یقلت فلتخم بتارم یاراد و ریخ
نیربانب ناسنا یگدنززین ،تاجرد نآ اب بسانتم
شزرادنم رادانعم و دوب دهاوخ .وا یدونشخ
و یگنادواج ،یهلا ترطف ،یناسنا تمارک ،ادخ
و دنادیم یگدنز یاهشزرا ار قشعرواب نیا رب
تسا هک اب هتسیاش طابترا هنوگره زا شزرا
لصاح دوجو عبنمیم زا شزرا ،هجیتن رد .دوش
شن ناسنا دوخ نوردئ نینچمه .دریگیم توا
و تسا نادواج ناسنا یگدنز تسا دقتعم
ناهج ینابمناسنا و یتخانشناور و ییاردص ۀفسلف رد یگدنز یانعم یتخانشیدوجو یرگنامرد
33
شزرا ،سپ .تسا شزرا یعون یگنادواج
تسا طوبرم ناسنا یدوجو یاهشزرا هب یگدنز
ناقهد( ،روپ1390: 1 .)
هب نیورا داقتعا یگدنز رد تبثم یانعم زین مولای
فادها نایم بسانت ِدوجو هب طبترم وسکی زا ،درف
زاین و اهشقن اب ،رگید یوس زا و تساهشزرا و یاه
،تسا هتخیمآرد نآ اب درف هک یعامتجا راتخاس
یانعم ناوتیم وا رظن زا نیربانب .دراد طابترا« یانعم
یگدنز » شزرا و فده ۀفلؤم ود اب طبترم ار
ناد ،مولای( تس1395 :636.)
2 .ناهج ینابم زا یگدنز یانعم یتخانش
اردصلام هاگدید
ۀلئسم طابنتسا یگدنز یانعم ۀشیدنا زا
اردصلامساسارب یخربناهج ینابم یتخانش
اهنآ نییبت هب همادا رد هک تسا ریذپناکما یو
.میزادرپیم
2ـ1. دوجو بتارم و ادخ
،جراخ ملاع رد ،دوجو تلاصا رب انب دوجو
تیهام هن دراد تقیقح و تینیع هک تسا
( ،اردصلام1383 :فلا45 ،47 ،ومه ؛1382 :ب9 .)
یکیکشت تدحو ،دوجو تلاصا ثحب زا اردصلام
هبترم ،نآ ساسا رب هک دریگیم هجیتن ار دوجو یی
،نآ رگید بتارم و ،بجاو ،دوجو تقیقح زا
دحاو مه دوجو ،رگید ترابعب ؛تسا نکمم
،ریثک مه و تسا و ،کارتشا و تدحو لماع مه
تسا تادوجوم نایم ِفلاتخا و ترثک لماع مه
،ومه(1383فلا :44ـ41 ،508ـ503 ،ییابطابط ؛
یب:ات 1 /393ـ390 اب اردصلام ،ساسا نیمه رب .)
یکیکشت بتارم و دوجو ندوب یقیقح هب هجوت
شیگدنز ندرک رادانعم یارب ناسنا تسا دقتعم ،نآ
زا دیابا ماجنا قیرط نیرتلااب هب ار دوخ ،یلامع
دوجو ۀبترم ،اردصلام( دوش هنوگادخ و دناسرب
1382 :فلا109 ،113 ،ومه ؛1381 :1 /217ـ216 .)
یگنوگادخ بابرد یهاگآدوخ یعون یمدآ
نیع .دوشیم انعم ادخ اب تبسن رد یمدآ ندوب طبرلا
تحاس رد مه و یهاگآ تحاس رد مه ،نیربانب
سباو ناسنا یرادانعم ،دوجو هچره و تسادخ هب هت
نیا«نیع هب یهاگآدوخندوب طبرلا » ،دبای اقترا
.دوشیم کیدزن شیوخ جوا هب یگدنز یرادانعم
تدحو و یکیکشت تدحو ماظن ود رد ادخ
اردصلام دوجو یصخش، تسا حرط لباق. رد
لقتسم دوجو اهنت ادخ یصخش تدحو ماظن
و دراد یلاعتم روضح اج همه رد و تسا
روهظ ،ناهج ماظن رد .تسا لقتسم دوجو نیا
و دوجو نیرتلااب ادخ ،دوجو یکیکشت تدحو
مه اب ناهج و تسا دوجو نیرتدیدشۀ ،شبتارم
یدوجوم چیه و تسا یلاعتم دوجو نیا لولعم
اردصلام ،نیربانب .تسین وا تیمکاح زا جراخ
ار ناسنا دوجو ،دوخ یدوجو شرگن ساسا رب
یتقیقح یمیگتسباو زج ینأش هک دنیب هب رقف و
درادن ،تسا دنوادخ نامه هک یتلعنیا رد .
تروص، فیظو اهنتۀ اقترا وای رذگ و یدوجو
ندیسر یارب ،فلتخم بتارم و اهیتخس زا ندرک
.تسادخ هب برقت نامه هک تسا یفده هب
ششوک اب دیاب ناسنا ،اردصلام هاگن زا نیربانب
ماقم هب ندیسر ات ار شدوجو ،ینطاب و یرهاظ
هرامش131 /زییاپ 1402
34
لا برق و یهیهللاةفیلخ دناوتب ات ،دهد اقترا
معط یانعم و.دشچب ار یگدنز یقیقح
2ـ2. ناهجدجاو انعمتس
ًلاوا ییاردص رکفت رد، نهذ زا لقتسم ناهج
ام، ًایناث ؛دراد دوجونآ ناهج ،تسه هکنانچ،
ثلاث .دراد دحاو راتخاسـًا، حاو راتخاسـهج دـ نا
ـدوجو یکیکشت تدحو یانبم رب ـ یناعم
دراد رثکتم یلوط ب یمدآ و شمهف روخارف
.دنک لیلحت و دبایرد ار رثکتم یناعم نیا دناوتیم
اهناسنا زا کی ره ،یمدآ دوجو دادتشا یانبم رب
دوخ یدوجو تیعقوم بسانتب، ناوتیمن ییانعم د
ک فشک ار ملاع رد جردنم ِیناعم زان( دنومه ،
1382 :فلا83 و128؛ ،ومه1386 :1 /179ـ177.)
2ـ3تعیبط یاروام روضح اب رادانعم یگدنز .
یارب ،ناسنا سفن بتارم اب رظانتم اردصلام
هک تسا یدوجو بتارم هب لئاق زین عقاو ملاع
ملاع ،لقع ملاع :زا دنترابع ،یدوجو تدش بیترتب
،ومه( هدام ملاع و لاثم1382 :فلا114ـ113 و
128 ،ومه ؛1382 :ب269ـ268 رد ملاوع نیا .)
رگیدکی لوط یّلع طابترا اهنآ نایم و دنراد رارق
،تسا ملاع نیرتلااب هک لقع ملاع ؛تسا رارقرب
یارب تلع لاثم ملاع ،تسا هدام و لاثم ملاع تلع
،هدام ملاع و تسا لقع ملاع لولعم و هدام ملاع
یملاع چیه تلع اما ،تسا لاثم ملاع لولعم
،یعیبط ۀئشن زا زین ناسنا ،ملاوع نیا نازوب .تسین
ثم اب بسانتم هک تسا رادروخرب یلقع و یلا
نیا اب ،تسا رارقرب قافآ و سفنا نایم هک یرظانت
ملاع اب یعیبط ناسنا ینعی ؛دوشیم طبترم ملاوع
و ،یلاثم ملاع اب یلاثم و یناسفن ناسنا ،یعیبط
،ومه( یلقع ملاع اب یلقع ناسنا1386 :2 /
714ـ712 ،ومه ؛1382 :فلا129ـ128 رد ناسنا .)
یسم ۀدارا و تمه اب دناوتیم یگدنز یانعم نتفای ر
هب ات دنک رذگ ملاوع نیا زا بیترتب ،شیوخ
و دسرب تسا لقع ملاع نامه هک ملاع نیرتلااب
زا ،یرادانعم قیمع یایرد هب لاصتا اب ار شدوجو
یب.دنک جراخ ییانعمیب و یشزرا
3 .نابمـناهج یتخانشـ زا یگدنز یانعم ی
مولای هاگدید
بناهجهفلؤم لماش مولای ِینی ناهج نوچمه ییاه
یگدنز و انعم زا یراع ناهج ،ادخ زا یراع
.تسا تعیبط یاروام روضح نودب رادانعم
3ـ1. ادخ زا یراع ناهج
یهلا ار یگدنز یانعم هب نتفای تسد هار مولای
اروام ظاحلب ناهج تسا دقتعم اریز ،دنادیمنی
نییعت شیپ زا ۀشقن چیه تعیبطهدشب یی یار
،مولای( درادن دوخ رد ،ناسنا تیاده1395 :584 ؛
Be y-Smi h & F ede ick, 2012: p. 34 وا .)
یاروام هب اهناسنا داقتعا :دیوگیم نینچمه
ًافرص ،انعم هب یبایتسد یارب یهار روظنمب ،تعیبط
دنیاشوخان تاملسم و اهتیعقاو زا نتخیرگ یارب
،نسلساج( تساهینارگن نیکست و ناهج1393 :
84 هب یبایتسد دروم رد مولای ،رگید یوس زا .)
ضقانت یلکشب ،یگدنز یانعمهار ،زیمآ یبهذم لح
شمارآ و دیفم رایسب ار اهراکهار رگید زا رتشخب
:نامه( دنادیم79 رد گرم زا سرت ،نینچمه وا .)
ناهج ینابمناسنا و یتخانشناور و ییاردص ۀفسلف رد یگدنز یانعم یتخانشیدوجو یرگنامرد
35
یب دارفا زا رتمک یلیخ ار نیدتم دارفا دنادیم نامیا
،مولای(1395 :85یاقع و )ـبهذم دـ ثعاب ار ی
یب یفرعم یگدنز یانعم زا شسرپ ِندش رابتعا
دنکیم :نامه(616 دروم رد مولای رظن نیربانب .)
ًلاماک ،یگدنز یانعم هب یبایتسد یارب نید و ادخ
.تسا صخشمان و مهبم
3ـ2انعم زا یراع ناهج .
یدوجو نافوسلیف دننامه مولای، تسا دقتعم
ون ره زا غراف ناسنا ادتبا دوجو طقف ،یتیهام ع
وا هب لبق زا زین یصخشم تیهام چیه و دراد
ًاتاذ یگدنز ،فاصوا نیا اب .تسا هدشن هداد
همانرب چیه زین لبق زا و درادن ییانعم چیه یی
ار نآ وا ات هدشن صخشم ناسنا یگدنز یارب
هک تسا ناسنا ۀفیظو نیربانب ؛دنک فشک
دوخ یارب ار انعم ،یسفنا و ینورد ظاحلب لعج
هتسویپ یاهشنیزگ و اهباختنا اب و دنک قلخ و یی
رایتخا و یهاگآ یور زا هک،دهدیم ماجنا هب
دبای تسد یگدنز یانعم و تلاصا ،تیهام
،ینامزیلع و یزیزع(1394 :29ـ28 .)
،رما زاغآ رد ار ناسنا یدوجو نافوسلیف
ار وا تیهام یریگلکش و دننکیم روصت چیه
یلامعا ماجنا هب طونم رب هدنیآ رد هک دننادیم
،رتراس( دزاسیم ار شدوخ اهنآ ساسا1376 :
23)؛ کم ناج( یرآوکJohn MacQua y ،)
یدنلتاکسا فوسلیف، نافوسلیف مامت :دیوگیم
هدش نییعت شیپ زا تیهام مدع رب ،یدوجو
قافتا ناسنا یاربکم( دنراد رظن ،یرآوک1377 :
53 ،تسخن ار ناسنا رتراس ،لاثم روطب .) طقف
شلات اب اهنت ،ناسنا تسا دقتعم و دنادیم تسه
خ یدازآ لامعِا و هدنیآ رد ششوک و ،دو
قلخ ار شیوخ تیهام دناوتیم ،هیکلوف( دنک
1332 :68 تسا رارق ام تیهام ِیمامت ،سپ .)
یزگ و لامعَا ابن زا هکنآ هن ،دریگب لکش نامیاهش
.دشاب هدش هداد ام هب لبق ناسنا ،درکیور نیا اب
وخ انعم ار شیگدنز دیم یپ رد هکنیا هن ،دشخب
.دشاب انعم فشک
3ـ3تعیبط یاروام روضح نودب رادانعم یگدنز .
یاروام روضح نودب اهناسنا تسا دقتعم مولای
یگدنز دنناوتیم زین دنوادخ هب داقتعا و تعیبط
نتشاد اریز ،دنشاب هتشاد رادانعم و یقلاخا ،بوخ
طورشم یقلاخا و بوخ یگدنز کی هب رواب هب
نودب و تسین تعیبط یاروام روضح و دنوادخ
انعم رپ و هغدغدیب یگدنز کی ناوتیم زین روما نیا
،نسلساج( درک هبرجت ار1393 :86.)
ماخاخ اب شیاهباتک زا یکی رد مولای نیورا
دترا یدوهیو رد و دنکیم وگتفگ سکنیح
وگتفگدشوکیم هک دنامهفب شلباقم فرط هب
یگدنز الاخ یق یاروام روضح نودب ،رادانعم و
عیبطت زین دراد ناکما. اانعم :دیوگیم و ،نتشاد
خا روما تیاعر ،ندوب تواکذابلا بوخ ،یق
دنوادخ هب هک درادن یزاین ...و ندرک یگدنز
رد ار مدوخ نم .میشاب دقتعم هار هب کمک
هدرک فقو نارگیدات ما اهنآ دشر و دنوش نامرد
خا نم .دننکلام یگدنز یق ،منکی ربارب رد
منایفارطامراد یزوسلد و یدردمه ساسحا،
با هطبار مناتسود و هداوناخیمراد رهِم رپ ی، سپ
هرامش131 /زییاپ 1402
36
لاخا کرد اب ارم ات مرادن نید هب یزاین انشآ یق
دنک :نامه(18.) نیربانب مولایرب زکرمت اب
لاخا دوجو نودب ار یگدنز ،ندرک یگدنز یق
دنادیم رادانعم تعیبط یاروام.
4. ناسنا ینابمتخانشـنعم یـ زا یگدنز یا
اردصلام رظن
رب اردصلام ناسنا ینابم ساسایتخانش
دوخ ناسنا سفن یارب ار ییاهتیفرظ و اهیگژیو ،
نآ ساسا رب هک دریگیم رظن رد،اه دناوتیم ناسنا
نیرتلااب هب و دنک بسک جیردتب ار یتلاامک
هب و دسرب ،تسادخ هب برقت نامه هک هبترم
ناسنا ،هبترم نیا هب ندیسر .دوش لیدبت لماک
ندنام ناما رد و یگدنز فده هب ندیسر ینعی
لاخ و رقف زاء .یدوجو
4ـ1ناسنا یدوجو یاهتحاس .
اردصلام ،دارفا یدوجو تدش ساسا رب
یارب یضرع و یلوط یدوجو یاهتحاس ناسنا
تسا لئاقباتک رد وا . رافساتحاس ،یاه یلوط
قت تحاس هس هب ار ناسنا :تسا هدرک میس
سج تحاسم .لقع تحاس و سفن تحاس ، وا
و یسح ار ناسنا ،لوا تحاس هب هجوت اب
یعیبط، یسفن ار ناسنا ،مود تحاس هب هجوت اب،
یلقع ار ناسنا ،موس تحاس هب هجوت اب و
،اردصلام( دنادیم1383 :ب398.) زا نینچمه
اردصلام رظن، تحاسیاه میسقت رد یضرع
هکردم هب ،ییادتبا هک دوشیم میسقت هکّرحم و
نیاراد دوجو تاناویح یمامت رد هوق ودنداما ،
ناسنا زا یرگید ۀوقهک تسا رادروخرب زین یو
ار قلطم و تلاامک تمسب نومنهر ندش
دوشیم و دزاسیم زیامتم تاناویح ریاس زا ار وا
،ومه(1382:ب 229.)
همدقم ناسنا رد یضرع یاهتحاس دوجو یی
تارم بسک یارب ،ومه( تسا یلوط یاهتحاس ب
1383 :ب329.) ینابم ساسا رب ،اردصلام
ناهجیلوط یبتارم ،دوخ یتخانش، نیرتنییاپ زا
هبترم نیرتلااب ات هبترم، یارب ندیسر ناسنا هب
و دریگیم رظن رد تداعس و تایح وا یارب ار
زا ار بتارم نیا هک دنکیم مزلم انعم هب ندیسر
و یعس و تفرعم بسک قیرط ات ،ششوک
.دیامیپب هبترم نیرتلااب هب ندیسر
4ـ2سفن یدوجو تکرح .
ملاع رد هشیر ًاساسا تکرح ،اردصلام رظن زا
اب دناوتیم یناسنا ۀقطان سفن اما ،دراد ماسجا
یدام و یمسج ۀبترم زا ،یدارا ِیدوجو تکرح
:نامه( دسرب تینلاقع و درجت ۀبترم هب ندوب347
و377ح ببسب ناسنا سفن .) یدوجو تکر
رد هظحل ره رد و تسین تباث یرما ،یدادتشا
دوشیم لیدبت دیدج یزیچ هب ،شلامک ریسم
:نامه(247 یرما ،ناسنا تیهام تفگ ناوتیم .)
لامکتسا قیرط زا ناسنا و تسین صخشم و تباث
،یراوزبس( یلمع لقع و یرظن لقع1380 :295 )
هجرد نیرتنییاپ زا دناوتیم ،یدوجو تکرح زین و
ب ماقم هک هجرد نیرتلااب هةفیلخیهللا دسرب ،تسا
،اردصلام( دزاس رادانعم ار شیگدنز و1382 :فلا
37ـ36.)
ناهج ینابمناسنا و یتخانشناور و ییاردص ۀفسلف رد یگدنز یانعم یتخانشیدوجو یرگنامرد
37
4ـ3هس ءاحنا و سفن درجت .نآ ۀناگ
تاجرد و تاماقم یناسنا سفن یارب اردصلام
دنیارف رد بتارم نیا هک تسا لئاق یددعتم
«نآ یناحور یاقب و سفن ینامسج ثودح» زا ،
زاغآ مسج .دوریم شیپ حور ۀلحرم ات و دوشیم
یارب یدوجو تلاح هس اردصلام ،رگید نایبب
،ندب هب نتسویپ زا لبق یتلاح :دریگیم رظن رد سفن
ییاهر زا دعب یتلاح ،ندب هب نتسویپ زا دعب یتلاح
،ومه( ندب زا ییادج و1391 :82 ،یو ۀدیقعب .)
،دنرادروخرب دحاو یدوجو زا هکنیا اب سوفن ۀمه
اما ؛دراد دوجو فعض و تدش و فلاتخا اهنآ نیب
زا جیردتب هک تسا یدام یرما ادتبا یمدآ سفن
تیدام ۀبترم زا دناوتیم یرهوج تکرح قیرط
ۀبترم هب سپس و یتابن ۀبترم هب و دور رتلااب
ۀبترم و یناسنا ۀقطان سفن هب تیاهن رد و یناویح
مه( دسرب یلقع درجتو ،1382 :فلا13ـ12 ،19 و
116ـ115.)
هبرجت ار درجت ۀوحن هس دناوتیم سفن نیربانب
:دنک1 ِیرهوج تکرح یپ رد هک یلایخ درجت )
نآ شیادیپ رد ناسنا و دوشیم لصاح یرارطضا
؛درادن یشقن2 تکرح لابندب هک یلقع درجت )
؛دریگیم لکش یدارا یرهوج3 قوف درجت )
دادمتسا اب زین نآ هک سفن یفقیلا ماقم ای ینلاقع
رح زایم ققحت یدارا یرهوج تک :نامه( دبای
82 ،ومه ؛1382 :ب263نسح ؛ ،یلمآ هداز
1381 :269.)
4ـ4ناسنا یعون ترثک .
بتارموذ یتقیقح ار ناسنا سفن اردصلام
رد تکرح ساسا رب ناسنا تسا دقتعم و هتسناد
یم تسدب ار بتارم نیا ،لامک ریسم نیربانب .دروآ
هظحل ره ،ناسنا سفن وا رظن زا و رییغت لاح رد
هب ندیسر ات ار نوگانوگ یتایهام و تسا ددجت
بسک ،تسا یگدنز فده نامه هک هبترم نیرتلااب
،اردصلام( دنکیم1382 :فلا10 و31ـ30 زا .)
ِینابم ساسا رب هک تفرگ هجیتن ناوتیم ورنیا
ناسنا توافت ظاحلب اهناسنا ،اردصلام ِیتخانش
نیا .دننوگانوگ ،ینیابت و یلضافت ثعاب هلئسم
نینچمه و اهنآ یگدنز یانعم رثکت و عونت ،توافت
هبرجت و درکیور رد توافت ینتفگ .دوشیم ناشیاه
هب هجوت اب لضافت ثحب هک تسا«دوجو» ثحب و ،
هب هجوت اب نیابت «تیهام » ود ره ؛دوشیم حرطم
.دراد دوجو اردصلام ۀفسلف رد توافت ره ،نیربانب
ملع رب انب ،دارفا زا کی دنناوتیم ،دنراد هک یلمع و
یدوجو بتارم و دنوش لیدبت صاخ یعون هب
و دننک هبرجت ار توافتم یناسنا عاونا ای نوگانوگ
یعونتم یگدنز یانعم زا ،ساسا نیمه رب
نایاش و یتاولص( دندرگ رادروخرب ،رف1394 :
77ـ76 یانعم زا هن رگید وا ،نیا دوجو اب .)
گدنز یاهانعم زا هکلب ،یگدنز .دیوگیم نخس ی
یگدنز یانعم هک تسنیا اجنیا رد لمأت لباق ۀتکن
توافت ۀجیتن ،اردصلام ۀفسلف رد دارفا عونتم
یاهتوافت هن ،تسا دارفا نایم یرهوج و یقیقح
:نامه( یطیحم و یرهوجریغ81.)
4ـ5یگنادواج .
تابثا رب و تسا سفن درجت هب لئاق اردصلام
.تسا هدرک هئارا ددعتم لیلاد نآ ساسا رب مه وا
هرامش131 /زییاپ 1402
38
ساسا رب مه و )تایاور و تایآ( یلقن نیهارب
یگنادواج و سفن یاقب هب دقتعم ،یلقع نیهارب
یگژیو نیا هب هجوت اب ،یگدنز ندوب رادانعم و نآ
سوفن ۀمه ،یو رظن زا تفگ ناوتیم .تسا سفن
هتشاد یخزرب درجت هکنآ زا معا ،دننادواج یناسنا
وف و یلقع درجت هب ای دنشاب هتفای تسد یلقع ق
یگژیو ساسا رب اردصلام .دنشاب« ةینامسج
سفن ندوب ثودحلا» بسک و تکرح نآ یارب ،
یگژیو ساسا رب و تسا لئاق فلتخم لحارم
«سفن ندوب ءاقبلا ةیناحور » ملاع تمسب شتکرح و
دنادیم نادواج و ریذپانانف ار نآ ،تادرجم
،اردصلام(1382 :فلا10 ،109 و113 ،ومه ؛
1382 :ب264یماگنه .)رف ،لقع هکا یلامکتسا دنی
رد ،دسرب لاعف لقع ۀبترم هب و دنک یط ار دوخ
زا سپ و دوب دهاوخ یقاب و نادواج هلحرم نیا
،ومه( تفر دهاوخن نیب زا زگره ،گرم1383 :ب
385.)
یارب ار یگنادواج ،عضاوم یخرب رد وا هتبلا
دشر زا یعون هب هک دنکیم حرطم یناسکد یگتفای ر
یناسک اهنت ،رگید ترابعب .دنشاب هتفای تسد لقع
هدیسر یلقع قوف و یلقع درجت هب هک هنادواج ،دنا
رد ِیگنادواج زا اردصلام روظنم .دوب دنهاوخ
زا صاخ یعون ،یلقع قوف و یلقع دّرجت تلاح
طبترم یگنادواج ار نآ ناوتیم هک تسا یگنادواج
.تسناد هبیط تایح اب
5ناسنا ینابم .تخانشـنعم یـ زا یگدنز یا
مولای هاگدید
ناهج هب نداد انعم کلام اهنت ار ناسنا مولای
و عناوم ،هار نیا رس رب تسا دقتعم اما دنادیم
هب طوبرم یخرب هک دنراد رارق یدوجو یتلاکشم
زا یشان یضعب و تسا یتسه تاملسم
هغدغد شریذپ ،یهاگآ وا .دارفا دوخ ِیصخش یاه
ملسم اب ههجاوم و تیلوئسم نوچمه ـ یتسه تا
هغدغد نیا زا کیره رب هبلغ هار ار ـ یدازآ و اه
رد ار تاعوضوم نیا زا یهاگآ مولای .تسا هتسناد
و دناوخیم راذگریثأت تدشب ناسنا یگدنز دربشیپ
ریبعت یساسا یاهینارگن اب ییورایور هب ،رما نیا زا
طورشم ،رشب یگدنز یقیقح مهف :دیوگیم و دنکیم
وم هب نیا اب هلباقم و یریگرد زین و ندش هجا
بانتجا ِیدوجو یاهبارطضا تسا ناهج رد ریذپان
(Cohen, 2003: p. 196; De Cas o, 2010: pp.
1-2; Be y- Smi h & F ede ick, 2012: p. 1 .)
یخرب هب ،همادا ردناسنا ینابم زا مولای یتخانش
صفتب .دوشیم هتخادرپ لی
5ـ1تیلوئسم .
رظن زا زا یکی تیلوئسم ،مولای نیورا
رب هک تسا لایسناتسیزگا ییاغ یاهینارگن
یموهفم و تسا کرد لباق رتمک ،گرم فلاخ
کـماـثم ًلاـبـی( دراد تـلاـ ،مو1395 :311؛
Be y-Smi h & F ede ick, 2012: p. 18 وا .)
دقتعم اریز ،دنادیم ریذپانادج یدازآ زا ار تیلوئسم
نت دشاب رارق رگا تسا تاباختنا اب ناسنا ِدوخ اه
هناهاگآ و هنادازآ انعم شیگدنز هب ،دنکیم هک یی
تسا هداد ماجنا هچنآ ره لباقم رد دیاب سپ ،دهد
.دشاب لوئسم ،لامک و مامت وحنب ،شتشونرس زین و
ییاهنت لیلدب ادتبا ،رما نیا زا یهاگآ لابندب هک یی
ناهج ینابمناسنا و یتخانشناور و ییاردص ۀفسلف رد یگدنز یانعم یتخانشیدوجو یرگنامرد
39
نارگن رایسب درف یارب دناوتیم ،درادشاب هدننک د
،مولای(1395 :314ـ311 نیرتشیب ،مولای هاگن زا .)
هک تسا لیلد نیا هب ،یدازآ زا ام تشحو
یمرد ییامنهار چیه ،نامیگدنز تاباختنا یارب میبای
هب ،تقیقح رد نیا ؛میرادن نامدوخ زج«یب ساسا
ندوب » دراد هراشا زیچ همه(Be y-Smi h &
F ede ick, 2012: p. 18.)
5ـ2م تیعقوم .یزر
دنور و تیعضو زا ار دارفا هک یتایبرجت مولای
مهرَب ار نآ مظن و دننک جراخ ناشیگدنز ِیداع
،دندرگ ناشبارطضا ثعاب نینچمه و دننز
( یزرم تایبرجتExpe iences Bounda y )
.دمانیم ای یروف تایبرجت هب تیعقوم نیا زا وا
ریبعت زین یگدنز رییغت لاح رد ِهجوت لباق عیاقو
کیم( دنCohen, 2003: p. 196 یریگرارق ماگنه .)
یارب یعافد راکوزاس ،یزرم تیعقوم رد درف
اب راکوزاس نیا و دوشیم لاعف وا زا تظفاحم
فاطعنا یاهرواب زا هدافتسا و طلغ ،ریذپ
نیا زا و دنکیم فیرحت ار تیعقاو ،یقطنمریغ
یم شهاک ناسنا سرت قیرط دبای(Ibid.) مولای
مک ،یسانشدوخ لماع ار تایبرجت نیا اب ههجاوم
رادانعم ،هجیتن رد و یدوجو یاهینارگن ندش
یگدنز ندش ،مولای( دنادیم1390 :161 .)
5ـ3 ییاهنت . (aloneness)
ندوب اهنت و ییاهنت نایم زیامت هب لئاق مولای
لماوع زا هتفرگ تئشن ار ندوب اهنت وا .تسا
یایفارغج ،یعامتجا زا هب هک دنادیم یگنهرف و ی
ییاهنت اما .دننکیم کمک تیمیمص ندرب نیب
( لایسناتسیزگاExis en ial isola ion رب هک )
رتمهم و رتقیمع ،وا رظن زا ،تسا زکرمتم یتسه
زا رگید یکی ار لایسناتسیزگا ییاهنت مولای .تسا
هغدغد وا دوصقم .دناوخیم رشب یدوجو مهم یاه
ج ،ییاهنت نیا زا مه و یتسه زا مه ،ناسنا ندوب اد
قولخم رگید زاـسا تاـمه( تـ ،و1395: 25 ؛
Be y-Smi h & F ede ick, 2012: p. 27 وا .)
زین و گرم زا یهاگآ ار ییاهنت عون نیا مهم لیلد
،مولای( دنادیم تیلوئسم شریذپ زا یهاگآ1395 :
495 ییاهنت ساسحا هک یدرف ،یو رظن زا .)
سب گرم زا ،دنکیم وا رظن زا اریز ،دراد ساره رای
زا .دنکیم نادنچود ار ییادج و ییاهنت موهفم گرم
ییاهنت تلعب گرم زا سرت لیلد ،وا هاگن
هب ندیشیدنا رد ،لایسناتسیزگا«نامندمآ اهنت » هب
نینچمه و نآ زا ندش جراخ اهنت و ملاع نیا
وا .دراد هشیر ،رفس نیا رد نامنازیزع ندوبن هارمه
م طابترانـ و نارگید اب نتشاد هنامیمص و ییوت
رد ار اهنآ اب یدردمه و یزوسلد ،یلدمه نینچمه
دنادیم ریگمشچ تدشب اهییاهنت عون نیا شهاک
،ومه(1388 :115ـ111.)
لایسناتسیزگا ییاهنت رب هبلغ شور ۀرابرد مولای
زا ،نارگید اب ندرک رارقرب طابترا رد رگا :دیوگیم
یرازبا ناونعب اهنآ هدافتسا ییاهنت اب هلباقم یارب
اهنآ هب زاین یور زا ًافرص طابترا نیا و دوشن
هزادنا ات دناوتیم شور نیا ،دشابن ِینارگن یی
دهد شهاک ار ییاهنت عون نیا زا هدمآ دوجوب
،ومه(1395 :505ـ499 دقتعم مولای ،یترابعب .)
هرامش131 /زییاپ 1402
46
ـ ـ ـ ـ ـ (1383فلا) رافسلأا یف ةیلاعتملا ةمکحلا
ةعبرلأاج ،1 ،یناوعا اضرملاغ قیقحت و حیحصت ،
.اردص یملاسا تمکح داینب :نارهت
ـ ـ ـ ـ ـ (1383ب) رافسلأا یف ةیلاعتملا ةمکحلا
ةعبرلأاج ،8 ،و حیحصت تیلع قیقح ،داشر ربکا
.اردص یملاسا تمکح داینب :نارهت
ـ ـ ـ ـ ـ (1386 )حیتافم بیغلا قیقحت و حیحصت ،
.اردص یملاسا تمکح داینب :نارهت ،یبیبح یلقفجن
ـ ـ ـ ـ ـ (1391 )ةیشرعلا ةمکحلا، حیحصت و قیقحت
،هبداد رغصایفسلف لئاسر هعومجم رد ،ج4 ،
یملاسا تمکح داینب :نارهت.اردص
( یفطصم ،نایکلم1382 )سرد تاوزج هلسلس یراتفگ
)یگدنز یانعم(.سردم تیبرت هاگشناد ، ،مولای
( نیورا1388 )نتسیرگن دیشروخ هب هریخ ۀمجرت ،
یبطق سوناروا :نارهت ،یلاو هناورپ و ینامسآ داژن
ناریا.ناب
ـ ـ ـ ـ ـ (1390 )همان ؛نامرد رنهلسن هب هدوشگرس یا
ناور دیدجناشنارامیب و نارگنامرد هدیپس ۀمجرت ،
.هرطق :نارهت ،بیبح
ـ ـ ـ ـ ـ (1391 )رواهنپوش نامردمجرت ،ۀ دیمح
.هنارت :دهشم ،ناینیسح ارهز و ینافوط
ـ ـ ـ ـ ـ (1395 )لایسناتسیزگا ینامرد ناورمجرت ،ۀ
.ین :نارهت ،بیبح هدیپس
ـ ـ ـ ـ ـ (1396 )رابرد ینامر :تسیرگ هچین یتقوۀ
ساوسومجرت ،ۀ .هرطق :نارهت ،بیبح هدیپس
Be y-Smi h, S. & F ede ick, S. (2012). Dea h,
eedom, isola ion and meaninglessness,
and he exis en ial psycho he apy o I in D.
Yalom. Auckland Uni e si y o Technology.
Cohen, B. N. (2003). Applying exis en ial
heo y and in e en ion o ca ee decision-
making. Jou nal o Ca ee De elopmen ,
ol. 29, no. 3, pp. 195-210.
De Cas o, A. (2010). An in eg a ion o he
exis en ial unde s anding o anxie y in
he w i ings o Rollo May, I in Yalom,
and Ki k Schneide . Cali o nia: The
Uni e si y o San F ancisco.
