365
INGLIZ TILI O‘QITISHDA INNOVATSION YONDASHUVLAR VA
MULTIMODAL TEXNOLOGIYALAR INTEGRATSIYASI
Zul iya Xabi o a
Toshken shah idagi Adju uni e si e i .b.do sen , mus aqil adqiqo chi
DOI: h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17704563
Anno a siya. Ushbu maqolada ingliz ili a’limida zamona iy me odologiyala ni mul imodal
exnologiyala bilan uyg‘unlash i ishning a zallikla i yo i ilgan. Tadqiqo da opshi iq asosidagi
(TBLT), loyiha asosidagi (PBL) hamda eska i sin ( lipped class oom) me odla i sun’iy in ellek (AI),
ideo, audio a in e ak i osi ala bilan in eg a siyalangan holda o‘ ganilgan. Na ijala shuni
ko‘ sa adiki, mul imodal yondashu a’lim ja ayonini yanada qiziqa li, sama ali a alaba ma kazli
qiladi.
Kali so‘zla : mul imodal exnologiya, sun’iy in ellek , TBLT, lipped class oom, PBL, ingliz ili,
ESP.
Abs ac . This a icle highligh s he ad an ages o in eg a ing mode n me hodologies wi h
mul imodal echnologies in English language eaching. The s udy explo es he applica ion o ask-based
lea ning (TBLT), p ojec -based lea ning (PBL), and he lipped class oom app oach in combina ion wi h
a i icial in elligence (AI), ideo, audio, and in e ac i e ools. The indings indica e ha he mul imodal
app oach makes he lea ning p ocess mo e engaging, e ec i e, and lea ne -cen e ed.
Keywo ds: mul imodal echnology, a i icial in elligence, TBLT, lipped class oom, PBL, English
language, ESP
Ki ish. XXI as da il o‘ ganish aqa ma n yoki inglash o qali emas, balki u li
belgila izimi, ya’ni as i , o oz, ideo a in e ak i muhi o qali amalga oshmoqda.
K ess a an Lyu in (2006) a’kidlaganidek, mul imodal o‘qi ish bu ma’noni
shakllan i ish ja ayonining yangi bosqichi. Maye ning (2001) “Ko‘p osi ali o‘qi ish
naza iyasi”ga ko‘ a, ma n a as i ning uyg‘unligi o‘qu chila ning id okini kuchay i adi.
O‘zbekis on Respublikasi ham bu bo ada sezila li isloho la ni amalga oshi di. 2022-
yilda asdiqlangan “Xo ijiy illa ni o‘ ganishni ommalash i ish konsepsiyasi”da aqamli
pla o mala , audio- ideo manbala a onlayn baholash izimla ini qo‘llash alohida e’ i o
e ilgan. Shu bois ingliz ili a’limida mul imodal yondashu ni jo iy e ish ilmiy a amaliy
jiha dan dolza bdi .
Tadqiqo me odologiyasi. Tadqiqo da a alash (mixed-me hods) yondashu
qo‘llanilib, 60 na a axbo o exnologiyala i yo‘nalishidagi bakala alabala i ish i ok
e ishdi. Da sla 12 ha a da omida, ha asiga ikki ma o aba 90 daqiqadan o‘ kazildi.
Das u da TBLT, PBL a lipped class oom yondashu la i asosida mul imodal
esu sla dan oydalanildi: ideo ma’ uzala , in e ak i es la , AI asosidagi ahlil
osi ala i (Cha GPT, G amma ly) a haqiqiy izual hamda audio ma e ialla .
366
Tadqiqo ja ayonida old- es a so‘ng- es la o qali k an i a i ma’lumo la ,
shuningdek, suhba la , kuza u la a alabala kundalikla i o qali si a ma’lumo la
o‘plandi. Na ijala s a is ik ahlil (pai ed-sample - es ) a B aun a Kla k (2006)ning
ema ik ahlil me odikasi asosida o‘ ganildi.
Na ijala a muhokama. Na ijala mul imodal yondashu alabala ning ingliz ili
kompe ensiyala ini sezila li da ajada oshi ganini ko‘ sa di. Pos - es na ijala i p e- es ga
nisba an yuqo i bo‘lib, o‘qu chila ning so‘z boyligi, ala uzi a og‘zaki nu qi
yaxshilangan. Si a li ma’lumo la ham bu hola ni asdiqlaydi: alabala mul imodal
osi ala da sla ni “qiziqa li, ushuna li a in e ak i ” deb baholashdi. Bi alaba shunday
dedi: “Qisqa ideola a izual osi ala g amma ikani yodlamasdan ushunishimga
yo dam be di.”
AI osi ala i (masalan, Cha GPT) o‘z-o‘zini ahlil qilish a xa ola ni uza ishda
sama ali bo‘lib, gami ika siya elemen la i esa da s ja ayonida mo i a siyani oshi di.
Ushbu na ijala Maye (2009)ning “dual coding” naza iyasi a K ess a an Lyu in
(2006)ning mul imodal disku s naza iyasi bilan uyg‘un. Ula ma’lumo bi nech a senso
kanalla o qali be ilganda id ok kuchayishini a’kidlaydila .
Tadqiqo shuni ko‘ sa diki, mul imodal a AI yo damidagi a’lim alabala ning
a onom o‘ ganish ko‘nikmasini, ijodko ligini a anqidiy ik lash qobiliya ini
i ojlan i adi. Ayniqsa, ESP (English o Speci ic Pu poses) anla ida bu yondashu
maxsus e minologiyani o‘ ganish a amaliy kommunika siyani i ojlan i ishda muhim
ahamiya kasb e adi.
Xulosa. Mazku adqiqo ingliz ili o‘qi ish ja ayonida inno a sion me odla a
mul imodal exnologiyala ni uyg‘unlash i ish sama ado ligini amaliy a zda ko‘ sa di.
TBLT, PBL a lipped class oom kabi me odla mul imodal esu sla bilan bi galikda
qo‘llanilganda, alabala ning mo i a siyasi, ish i oki a il kompe ensiyasi sezila li
da ajada o di.
Sun’iy in ellek asosidagi osi ala indi idual ik -mulohazala ni ezko aqdim
e ish, alabala ga o‘z o‘ ganish ja ayonini boshqa ish imkonini be di. Shuningdek, bu
yondashu la aqamli sa odxonlik a kommunika i ko‘nikmala ni i ojlan i ishga
xizma qildi.
Ammo exnologiya inson omilini o‘liq almash i a olmaydi. O‘qi u chi bu
ja ayonning ma kazida bo‘lib qoladi. U inno a siyani o‘g‘ i yo‘nal i u chi a alabala da
ijodiy a akku ni ag‘ba lan i u chi shaxsdi .
Kelgusida AI a mul imodal a’limning ESP sohasida qo‘llanilishi yanada kengayib,
kon eks ual o‘qi ishning yangi imkoniya la ini ya a adi. Demak, exnologik in ellek ni
367
insoniy ijod bilan uyg‘unlash i ish zamona iy ingliz ili a’limining eng is iqbolli
yo‘nalishla idan bi idi .
Adabiyo la o‘yxa i
1. Maye , R. E. (2001). Mul imedia Lea ning. Camb idge Uni e si y P ess.
2. Maye , R. E. (2009). Mul imedia Lea ning (2nd ed.). Camb idge Uni e si y P ess.
3. K ess, G., & an Leeuwen, T. (2006). Reading Images: The G amma o Visual Design (2nd ed.).
Rou ledge.
4. Chapelle, C. A. (2001). Compu e Applica ions in Second Language Acquisi ion: Founda ions o
Teaching, Tes ing and Resea ch. Camb idge Uni e si y P ess.
5. Le y, M. (1997). Compu e -Assis ed Language Lea ning: Con ex and Concep ualiza ion. Ox o d
Uni e si y P ess.
6. Wa schaue , M. (2000). “The Changing Global Economy and he Fu u e o English Teaching.”
TESOL Qua e ly, 34(3), 511–535. h ps://doi.o g/10.2307/3587741
7. Wa schaue , M. (2010). “In i ing Change: Resea ching Digi al Li e acies.” Language Lea ning &
Technology, 14(2), 1–5. h ps://doi.o g/10.10125/44224
8. Godwin-Jones, R. (2018). “Using Mobile Technology o De elop Language Skills and Cul u al
Unde s anding.” Language Lea ning & Technology, 22(3), 3–20. h ps://doi.o g/10.10125/44644
9. Kukulska-Hulme, A. (2020). “Mobile-Assis ed Language Lea ning [Re isi ed].” Language
Lea ning & Technology, 24(2), 1–14. h ps://doi.o g/10.10125/44744
10. Richa ds, J. C., & Rodge s, T. S. (2014). App oaches and Me hods in Language Teaching (3 d
ed.). Camb idge Uni e si y P ess.
11. Blake, R. (2013). B a e New Digi al Class oom: Technology and Fo eign Language Lea ning
(2nd ed.). Geo ge own Uni e si y P ess. h ps://doi.o g/10.2307/j.c 2 8p6
12. De e ding, S., Dixon, D., Khaled, R., & Nacke, L. (2011). “F om Game Design Elemen s o
Game ulness: De ining ‘Gami ica ion.’” P oceedings o he 15 h In e na ional Academic
MindT ek Con e ence, 9–15. h ps://doi.o g/10.1145/2181037.2181040
13. Hama i, J., Koi is o, J., & Sa sa, H. (2014). “Does Gami ica ion Wo k? — A Li e a u e Re iew
o Empi ical S udies on Gami ica ion.” P oceedings o he 47 h Hawaii In e na ional Con e ence
on Sys em Sciences, 3025–3034. h ps://doi.o g/10.1109/HICSS.2014.377
14. Ha me , J. (2015). The P ac ice o English Language Teaching (5 h ed.). Pea son Educa ion.
15. Mihaylo a, G., Rusu, A., & Ma ino , M. (2022). “Digi al Gami ica ion and Mo i a ion in ESP
Class ooms.” Jou nal o Language and Educa ion, 8(3), 42–54.
h ps://doi.o g/10.17323/jle.2022.14617
16. Khabi o a, Z. (2025). “Digi al Engagemen in ESP Class ooms h ough Gami ica ion and
Technology In eg a ion.” Jou nal o Language Educa ion and Inno a ion, 12(2), 33–45.
h ps://doi.o g/10.56789/jlei.2024.1202
