148
Resea chBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 (Special issue)
QISHLOQ HUDUDLARIDA SUV TANQISLIGINI OLDINI OLISH YO‘LLARI
Tu g‘uno a Ma una Zoki o na
“Toshken i iga siya a qishloq xo‘jaligini mexaniza siyalash muhandisla i ins i u i”
milliy adqiqo uni e si e i o‘qi u chisi, O‘zbekis on, Toshken .
Abdu ahmono Samanda O‘k am o‘g‘li
“Toshken i iga siya a qishloq xo‘jaligini mexaniza siyalash muhandisla i ins i u i”
milliy adqiqo uni e si e i alabasi.
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17715271
Anno a siya. Ushbu maqolada qishloq hududla ida kuza ilayo gan su anqisligi
muammosi, uning asosiy sababla i hamda muammoni ba a a e ishning ilmiy a amaliy yo‘lla i
ahlil qilingan.
Maqolada su esu sla idan oqilona oydalanish, inno a sion sug‘o ish izimla ini jo iy e ish a
aholining ekologik madaniya ini oshi ishning ahamiya i yo i ilgan.
Kali so‘zla i: Ye , su esu sla i, aholi, qishloq xo‘jaligi ye la i, bog‘cha, mak ab,
ka xona ashkilo la i a iqlim o‘zga ishi.
Su inson hayo ining aj almas qismi hisoblanadi. Aholining o‘sishi, iqlim o‘zga ishi a
abiiy esu sla dan no o‘g‘ i oydalanish na ijasida O‘zbekis onning ay im qishloq hududla ida
su anqisligi obo a kuchayib bo moqda.
Ayniqsa, sug‘o iladigan ye la keng maydonni egallagan joyla da su a’mino i qishloq
xo‘jaligi uchun asosiy muammoga aylangan. Shu sababli, su ni ejash a uni sama ali
boshqa ish masalala i bugungi kunda dolza b ahamiya kasb e moqda.
Oʻzbekis on Respublikasi P eziden ining Fa moni, 10.07.2020 yildagi PF-6024-son
Oʻzbekis on Respublikasi su xoʻjaligini i ojlan i ishning 2020 — 2030-yilla ga moʻljallangan
konsepsiyasini asdiqlash oʻgʻ isidagi a monida, soʻnggi yilla da ye a su esu sla idan
sama ali oydalanish, su esu sla ini boshqa ish izimini akomillash i ish, su xoʻjaligi
obyek la ini mode niza siya qilish a i ojlan i ish boʻyicha izchil isloho la amalga
oshi ilmoqda.
Shu bilan bi ga, global iqlim oʻzga ishi, aholi sonining a iq isodiyo a moqla ining
oʻsishi, ula ning su ga boʻlgan alabi yil sayin oshib bo ishi u ayli su esu sla ining aqchilligi
yildan-yilga kuchayib bo moqda.
Su anqisligining asosiy sababla i Qishloq joyla da su ye ishmo chiligining bi necha
asosiy sababla i ma jud: Iqlim o‘zga ishi na ijasida yomg‘i miqdo ining kamayishi a
qu g‘oqchilikning kuchayishi; Eski gan sug‘o ish izimla i ochiq a iqla da su ning bug‘lanib
yo‘qolishi; Su dan sama asiz oydalanish me’yo dan o iqcha sug‘o ish, su is o i;
O‘ monla ning kamayishi a up oq e oziyasi u ayli ye namligini saqlash qiyinlashishi; Aholi
sonining o ishi na ijasida ichimlik su iga bo‘lgan alabning ko‘payishi.
Su anqisligini kamay i ish yo‘lla i su esu sla ini ejash a ula ni ba qa o boshqa ish
uchun quyidagi cho ala ni ko‘ ish maqsadga mu o iq: Tomchila ib a pu kagichli sug‘o ish
izimla ini jo iy e ish. Bunday izimla su sa ini 30–50 oizgacha kamay i adi. Yomg‘i su ini
yig‘ish a qay a ishla ish izimla ini ya a ish.
Tom us i yoki maxsus ha zala da yig‘ilgan yomg‘i su i qishloq xo‘jaligida
oydalanilishi mumkin. Su ni qay a ishlash exnologiyala ini i ojlan i ish. Maishiy su la ni
ozalab, exnik maqsadla da ishla ish ekologik oydali yechimdi .
149
Resea chBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 (Special issue)
Aholi o‘ asida su ni ejash madaniya ini shakllan i ish. Su dan oqilona oydalanish
bo‘yicha ushun i ish ishla i olib bo ish muhimdi .
Da la das u la i a in es i siyala ni jalb e ish. Su in a uzilmasini mode niza siya
qilish, nasos s ansiyala ini yangilash hamda yangi exnologiyala ni qo‘llash muhim ahamiya ga
ega. Mahalliy ashabbusla a jamoa iy ol su anqisligini ba a a e ishda aqa hukuma emas,
balki mahalliy aholi, e me la a yoshla ning aolligi ham muhim.
Mahalliy da ajada ashkil e ilgan su jamg‘a mala i, ekologik loyihala a olon yo lik
das u la i su ni ejash madaniya ini kengay i adi. Mak ab a kollej o‘qu chila iga ekologik
a’lim be ish ham kelajakda su esu sla iga nisba an mas’uliya li munosaba ni shakllan i adi.
Xulosa qilib ay ganda qishloq hududla ida su anqisligini oldini olish ko‘p yo‘nalishli,
kompleks yondashu ni alab qiladigan ja ayondi . Su ni ejaydigan exnologiyala ni keng jo iy
e ish, ekologik ongni oshi ish a da la hamda jamoa chilik o‘ asidagi hamko likni kuchay i ish
o qali bu muammoni sama ali hal e ish mumkin. Ha bi uqa o su ning hayo manbai ekanligini
anglab, uni as ashga o‘z hissasini qo‘shmog‘i za u .
Foydalanilgan adabiyo la o‘yxa i:
1. Oʻzbekis on Respublikasi P eziden ining Fa moni, 10.07.2020 yildagi PF-6024-son
Oʻzbekis on Respublikasi su xoʻjaligini i ojlan i ishning 2020 — 2030-yilla ga
moʻljallangan konsepsiyasini asdiqlash oʻgʻ isidagi a moni.
2. O‘zbekis on Respublikasi Ekologiya, a o -muhi ni muho aza qilish a iqlim o‘zga ishi
azi ligi hisobo la i, 2024 yil.
3. “Su esu sla ini boshqa ish a ejash exnologiyala i”, Toshken , 2023.
4. FAO (Food and Ag icul u e O ganiza ion) ma’lumo la i, 2024.
5. Ismoilo Sh. “Qishloq xo‘jaligida su ni ejash usulla i”, TDIU nash iyo i, 2022.
6. Su xo‘jaligi aza ligi 2024 yil xisobo idan.
7. In e ne ma’lumo la i.
