150
Resea chBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 (Special issue)
FIBONACHI SONLARI
Abdu aliye a Ismigul Yodgo qizi
h ps://doi.o g/10.5281/zenodo.17715323
Anno a siya. Maqolada Fibonachi sonla i o’g’ isida ma’lumo be ilgan bo’lib, Uning
a ixi a hayo imizdagi u gan o’ ni haqida ay ib o’ ilgan. Fibonachi sonla i haqida qiziqa li
ma’lumo la jamlangan. Xususan abia , a xi ek u a, dizayn sohala ida u gan o’ ni a
ahamiya i ahlil qilinadi.
Kali so’zla : Fibonachi sonla i, Fibonachi qa o i, aqamla , spi al, isbo , abia .
Ma ema ika ani aql cha xi bo’lib, xo i ani mus ahkamlaydi, dunyo qa ashni
kengay i adi.
Ma ema ika bu oddiy an emas balki abia imizda bo’ladigan qonun qoidala asosidi .
Fibonachi sonla i bunga isbo bo’ladi. Fibonachi sonla ini I aliyalik ma ema ik Fibonachi
axallusi bilan mashxu Leana do isbo lagan.
Leana do Piza shah ida bada la sa doga la oilasida dunyoga kelgan.
U yoshligidan o asini yonida ko’p sayoha la qilgan. Vaq o’ gach as i iy san’a , dizayn
kabi sohala ni go’zallash i gan bu mo’jiza iy sonla ni isbo ladi.
Fibonachi sonla ini abia imizda juda ko’p uch a ishimiz mumkin.
Olamdagi, bo lig’imizdagi ba cha na sala , ma judod, jismla ning shakllanishi bi qonun
os ida ya algan desak mubolag’a bo’lmaydi.
Bu qonunni bi inchi bo’lib Fibonachi nomi bilan mashhu I aliyan ma ema ik Leana do
isbo lagan.
Keyin bu qonunni o’zining axallusi, ya’ni Fibonachi bilan nomlagan.
Bu qonun bo liqdagi jamiki na sala ning shakllanishi bi qonun os ida bo’lganini bildi ib,
hayo imizga ubdan o’zga ish ki i adi.
Bu na ija esa ma ema ika ani hayo imizda qanchalik chuqu o’ inga ega ekanligini
angla ib keladi.
Tabia imiz naqada go’zal ya alganki, qa aganimizda ko’zimiz chaqnaydigan ba cha
na sala ning ya alishi bi qonun os ida bo’ladi.
Fibonachi sonla i das lab 0 a 1 dan ibo a bo’lib keyingi 3-sondan boshlab ha bi
son o’zidan a algi ikki a sonning yig’indisiga eng bo’lib da om e a e adi.
0,1,1,2,3,5,8,13,21,34,55…
Bu qonunni yanayam chuqu oq o’ ganish uchun k ad a la dan oydalanamiz.
Ay aylik, bi inchi k ad a ning omoni 1 sm, ikkinchi k ad a ning omoni ham 1 sm,
uchinchi k ad a ning omoni esa 2 sm, o’ inchi k ad a ning omoni esa 3 sm bo’lsin.
A al 0 a 1 sonini olamiz ha bi a k ad a imizning omonla ini Fibonachi sonla idek
uzunligida bo’ladi.
Endi hosil bo’lgan k ad a la ni ke ma-ke lik quyidagicha joylash i ib chiqamiz.
151
Resea chBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 (Special issue)
Ko’ ib u ganingizdek sonla ni ke ma-ke lik bilan joylash i ib chiqdik a spi al hosil
bo’ladi. Manashu spi al shaklida abia imizdagi jonzodla ning ya alishidagi shakli kelib chiqadi.
Misol uchun shilliqqu la . Ula ning anasidagi aylanasimon shakl manashu qoidaga
ushadi.
1
1
2
3
5
8
13
152
Resea chBib IF - 11.01, ISSN: 3030-3753, Volume 2 (Special issue)
Fibonachi sonla ini gulla da, kungaboqa o’simligida, ba gla ko’ ishimiz mumkin. Ula
spi al shaklda o’sadi. Spi al sonla i Fibonachi ke ma-ke ligi a zda bo’ladi. Yana misol uchun
kungaboqa o’simligidagi qa o la ning a ibi ham shu qoida asosida bo’ladi.
Gallak ikamiz ham shu qoida asosida uzilgan. Ko’ ib u ganingizdek, koino dagi
sayyo ala joylashu i ham spi al shaklda.
Tabia da uyg’unlik bo mi? Shubhasiz bo . Fibonachi sonla i bunga dalil bo’la oladi
ammo biz o’ ganishimiz ke ak bo’lganla i judayam ko’p.
Re e ences
1. h ps://janobmusaye .medium.com/ ibonachchi-sonla i- a-u-haqida-qiziqa li- ak la -
47000a80264d
2. h ps://uzenc.mi aheze.o g/wiki/Fibonachchi_sonla i
