scieee AI-readable full text Open interactive document viewer

रवींद्रनाथ टागोरांच्या कथावाङ्मयातून चित्रित होणारा स्त्रीवादी साहित्यिक दृष्टीकोन

लोंढे, प्रवीण

Abstract

सारांश रवींद्रनाथ टागोर हे बंगाली साहित्यातील एक महत्त्वाचे कवी, कादंबरीकार, कथाकार, नाटककार, शिक्षणतज्ज्ञ, विचारवंत तसेच इतिहासकार म्हणून परिचित आहेत. 1913 साली त्यांच्या गीतांजली या कवितासंग्रहाला नोबेल पारितोषक मिळाले. त्यांना मिळालेल्या या पारितोषिकामुळे ते केवळ भारतातच नव्हेत तर आशिया खंडातील पहिले नोबेल पारितोषक विजेते म्हणून ओळखले जाऊ लागले. या पारितोषिकामुळे त्यांच्या साहित्याकडे अनुवादकांचे लक्ष वेधले गेले. गीतांजलीसोबत त्यांचे इतर बंगाली साहित्य वेगवेगळ्या भाषेत अनुवादित झाले. इतर भाषेबरोबर ते मराठीतही अनुवादित झाले आहे. उपलब्ध माहितीनुसार आतापर्यंत रवींद्रनाथ टागोर यांचे मराठीत कथासंग्रहाचे 13, कवितासंग्रहाचे 30, कादंबरीचे 22, नाटकाचे 10 आणि चरित्र व आत्मकथनाचे तीन असे अनुवादग्रंथ प्रकाशित झाले आहेत.

Full text

Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-10 (III) October2025 31 󰰎󰭅 󰫳 󰱋 󰭃  󰲌 󰫽 󰲆 . 󰭈 󰰣 󰬇 󰭈󰬀 (),󰫤   󰫤 󰰗󰭅,  󰱳, 󰬉 Email : [email protected] Manuscript ID: JRD -2025-171008 ISSN: 2230-9578 Volume 17 Issue 10 (III) Pp. 31-34 October 2025 Submitted: 11 Sept. 2025 Revised: 21 Sept. 2025 Accepted: 05 Oct. 2025 Published: 31 Oct. 2025   ,   ,   ,  , ,  . 1913   .    .    . . .  13,  30,  22,  10   . : ,  , , ,  ,  , , ,  , ,  , , , : 󰰎󰭅  󰫳  󰫽    󰫽    󰲑 󰬉 .   󰬉    󰰎󰭅 󰫳  1920   󰲑  󰲑. . .  ‘ 󰱑 󰲑’ (1920)  󰬎  .  󰫽  󰫤󰱺 󰲐󰭃  󰫽󰫳     . 󰭑..  ‘’ (1935)  󰬉󰫳   20  󰬎   .   . .   󰭈󰬎 .   󰫳   󰬎 󰫤󰱺  ‘’ (1960) 󰬆  . 󰱿 󰲒 ‘’ (1961)  󰭈󰬎     . . .󰫮  9  ‘’ (1958)  ‘’ (1962)     ‘󰰎󰭅 ’ (1963)  10    .   ‘󰬉 ’  ‘ ’   󰲑    ‘’ (1975), 󰱯    ‘’ (1992)  5    .   󰲌   󰲑.   󰲌 󰰌  󰫳  󰲑. 󰫽󰫳  󰲌   󰫳  󰰀 󰭃 .  󰭃 󰫦󰬁 󰲌󰫳 󰬍  . 󰫳     󰬁 󰬉 . Quick Response Code: Website: https://jrdrvb.org/ DOI: Creative Commons (CC BY-NC-SA 4.0) This is an open access journal, and articles are distributed under the terms of the Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International Public License, which allows others to remix, tweak, and build upon the work noncommercially, as long as appropriate credit is given and the new creations ae licensed under the idential terms. Address for correspondence: . ,   ( ),  , ,  How to cite this article: . . ( 2025).    Journal of Research & Development, 17 (10 (IIl), 31– 34. Original Article Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-10 (III) October2025 32     󰲌  󰫼 󰲆, 󰫽 󰫦, -󰭑 , 󰭑󰱮-󰭑󰱮, 󰰣  󰭃 . , , 󰭈   󰰩 󰰉 󰲒  󰱿  󰬎  󰲌   󰲌󰰈 󰫦 . 󰰎󰭅  󰬉  󰰉  1891   󰲑.  1891  1910  󰫳  . 󰬉  󰰉 󰫽 󰫳 󰱿 󰰏 . 󰰉󰫳  󰫽   󰬎     󰫽    󰬉 󰲑.   󰫽 ‘󰬉’ (1894), ‘󰬉󰲐’ (1912), ‘󰱖󰬉’ (1912), ‘󰬉󰱺’ (1916), ‘ ’ (1920)   󰬶 󰫽󰫳  󰬄 . (󰬀 󰫦 󰬎  󰫦 ‘󰬉’  󰬄󰭈 󰰉 .) 󰫽󰫳   ‘’, ‘󰭃’ 󰫯  󰭈 󰬉 .    󰬀 󰬆,  󰫤 󰭓󰲆  󰰎󰭅 .  ,  󰫽 ,  󰫽 󰬉,  󰫽  ,   󰫽 . 󰫽 󰫦 󰫼󰰏   󰬋. 󰫽  󰲗.   󰬎 ; 󰫽  󰫽 󰬁  󰲑. 󰫳 󰱋  󰬍󰱘󰫦  󰬎  󰲑. 󰫽󰫳  󰲆 󰲒 󰱿󰱇 󰲒  󰲂 . 󰰎󰭅󰫳   󰬍󰱘 . (󰰗󰭅  : 2011 :129) 󰰎󰭅  󰫳  󰭈  󰫽󰫳  . , ,     󰫽   .     󰫽 󰭈, 󰭃   󰬉 󰬉  󰰉  󰫽   . 󰫳 󰬍󰱘󰫦   󰫼󰫼 󰫽 󰱿󰱇󰲒󰫽 󰫼  󰫽   󰲑.  󰬁     󰬉  󰲗  󰫽󰫳 .   󰲗  󰱿 󰬉 󰰌 , 󰲐 󰫯 󰲐  󰫼 󰰎󰭅  󰫽 󰫽 󰲐   .  󰰌 󰬶   󰱿  󰫦 󰫽  . 󰲐 󰫽󰫳   󰫦 󰲌-󰰈,   󰭃, 󰲐󰫳 󰬀-󰬀     󰭃 . 󰰎󰭅   󰲎 󰬊󰫳  󰬉 .  󰲑    󰬉     󰬉 󰫽 -  . 󰲐   󰬎  .    󰲒, 󰬉 󰬉 󰲆  .       󰲆   󰭈, 󰫦  󰬀 󰫶   . 󰫽 󰬎  󰰦󰫦 󰬎 󰫽  .    󰭈, , 󰰉 󰲎 󰬎 󰫶    . 󰫽  󰫶    .  󰬎 󰬉 󰭈   󰫼   .   󰬎   󰬉 ( ..1961162)  󰭈  󰬉  󰭈 . ‘󰬎󰬎’  ‘’    󰫳 󰰩 󰭑󰲈 󰬉 󰬬  . ‘󰬎󰬎’     󰫳 󰫳 󰬎󰰏  󰭃 .  󰬉 󰬎󰬎 󰱞   .  󰫯 󰫦  󰬉  󰭃 .  󰬆     󰫦   󰱞 󰲒   󰬎󰬎󰫳  󰲑  . 󰱞  󰫼 󰫳 󰬉 󰬎󰬎   󰬂    .   ,  . 󰬋    󰬋    󰫽   . 󰱞 󰬉 󰬎󰬎  .      .    󰬎󰬎   .   ,  .    . 󰬋     󰬋 󰭈   󰫦󰲐   .     . 󰫳      .      󰭈  󰬉 .  󰫳      󰭃  .   󰫳 󰰩 󰲐 󰰉 .   󰭈 󰫼󰰏  󰫽 󰬁 󰲌-󰰉󰫳  󰬎 󰬋.  󰱆   󰭈 . 󰬉 󰫳 󰲐   󰬎 󰬍 󰬬    󰫳   󰲑. ‘’    󰫦󰬁 .       󰫦     󰲂   . 󰭅󰫤     󰫦 󰬬 󰬉 󰰍  󰬉  󰰏   . 󰬋 󰬋   󰬉   󰬋  󰫽  .  󰫳  󰲒   󰰉 . 󰬎 .  󰫽 󰭃 .      .  󰲑 Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-10 (III) October2025 33 󰬉 󰰉  . 󰫽   . 󰭈 󰬉󰬉󰫳 󰬁󰲎 󰫽  󰰩 󰫤 . 󰫽  󰰉  . 󰰉  󰬋    󰬋 󰬆󰫳  󰫦    .  󰫽  󰫳 󰫳  .   .  󰫳 󰱉 󰲑 .   󰬉 󰫳   .  󰫽   .     󰫳 󰬉 .          . 󰫳     .    󰱍  󰬆       .    󰬉 󰬉   󰫼 󰬁 .  󰬋   󰬋  󰬉  .    .  󰲆 󰬉   .  󰫽 󰬎   .     󰰏  󰲂 .  󰬉  , 󰰈  󰫽󰫳󰱯      󰫽󰫳  󰫼     󰬎󰰏 󰭃     󰲑. ‘󰬴’   󰫳 󰭊󰲍  󰲌 󰫦 . 󰫦󰱿󰲈,   󰬎󰭈   󰲌    .  󰰩  󰫼    . 󰭃 󰰈 󰫳   ,    󰬁 .     . 󰰩 󰬉 󰫳    󰬋  󰫼 󰫳 󰭑 󰬉 󰫳    󰬋 󰬎 󰱇󰲒   󰲌 󰫳 󰲑󰫳 󰮇    . 󰬋 󰫳 󰬬  󰬎  . ‘  ’     󰭃 . 󰭑󰬉  󰭃   󰲂󰲂  .   󰬉  󰫳 󰫽  .  󰫽         .        󰫼 󰭈󰱡 . 󰫳 󰲆    .  󰫳 󰫼 󰲂  . -   󰬉 󰭃 .   󰫳 󰱘  .   󰬉  . 󰫳    󰫼 󰲂  .  󰬎󰫳   󰰉 .    󰱮 󰫼 󰬊    .      . ‘’   󰭊󰲍  󰲂  .  󰭊󰲍 󰲌 󰬉󰫤  󰬉 󰬬   󰭈 . 󰫳  󰬋    󰬋   󰱉  󰱮 󰭊󰲍  . 󰬬 󰲑  󰱮 󰭊󰲍 .    󰲑 . 󰫽   .  .  󰫦    󰫽  .     󰰉       󰫶  󰬁    󰫽󰫳  .     . 󰫦 󰬉 è  󰫽    .  󰭃    .  󰬉   . 󰱿󰬎  󰱿 󰬬   󰬎 󰫦  󰬉  . ‘󰲆’   󰭈󰫳 󰰂󰬎  󰭃 .   󰱡 󰭈   󰲐󰬎  󰬬  󰫽       󰰁   󰭈   .  󰲌󰫳 󰲂 󰭃    󰫽 󰲗  . 󰫤 󰫳     󰫦󰬎 󰬬   󰬬 󰲌  󰭃   . ‘ ’   󰲎    󰫽    󰭃  󰲑.   󰫳 󰱘 󰫳     . 󰬁   󰲌    󰬆 󰫦   󰬉  󰫦󰱿   .  󰬉 󰫳        󰭃    . 󰬋  󰫽 .        󰲎    . ‘󰫤’      󰲗 󰭃  . 󰲗󰬍󰱘   󰰉 󰫤 .  󰬎   . 󰬬  󰲈 . 󰲂 . 󰬆  󰬬  󰫼 󰫳        󰬎.  󰫦󰬎   󰲌 󰫽 󰫼 󰬎   . 󰱺󰬀   󰱘,   , 󰭈 󰲌 󰬬   󰰉 󰫼 .  󰫦    󰬬        󰫳       .   󰰍 󰰩  󰫽󰫳  ,       . 󰫽 󰱿  󰫦 ( )  󰭃 󰬉       .      . 󰫦     󰫤 .  󰬉  .   󰬉 󰫳 󰫼   .   󰫳 󰫤 . 󰫳 󰬉     󰭃   󰬀 . ‘󰱡 󰭈’     󰬉   󰫦  󰭃󰱨 󰬉  . 󰰉 󰫦󰬎 󰬉 󰬉 󰲌󰫳  󰰣- 󰭃   . 󰱿 󰫳 󰲌    Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-10 (III) October2025 34 󰭃󰫽   󰭈 󰱋  . 󰲌 󰬆   󰬁 󰲕 .   󰫤  󰫼 󰱚   󰰉 󰫼  󰬆   . 󰬇  󰰉 󰲓 󰬋  󰭑  󰬋 󰫳   .  󰲓 󰬁-󰫽 󰫼   󰫳  . 󰫳  󰫽. 󰬎 󰭃  󰰉 . 󰲓  󰬎  󰬆 󰬎  . 󰲓   󰫳   󰭈󰲅  .  󰭈󰲅󰫳 󰰌     󰭃   󰫦,   󰬉    . 󰫳      󰲌 󰬁   .  󰬎 . 󰬎󰫳 󰱆  . 󰫦  . ‘  ’   ‘’     󰱮 󰫼 󰫽    ‘󰱡 󰭈’  ‘’  󰬍 󰫦  . 󰫽󰫽  󰬆   󰱖      .        󰬎 󰬎   󰬉  󰭃 . 󰫳      󰫽    󰭃 . 󰲒󰫳  󰲆 󰬂󰬂 󰫽   󰬉 󰲒  󰭈 󰫽󰫳 󰱋 󰲑.  󰬉 󰬀 󰲌-󰱿󰱇󰲒 󰭈󰬁 󰲑 . 󰫽󰫳   󰲎 󰲌󰭈 . 󰫽󰫳  󰲌󰱯 󰭈󰲈 󰲑 . 󰫽󰫳 󰬀     .   󰲌 . , 󰫤   󰱮 󰲌 . 󰰎󰭅  󰬉 󰬀 󰲌  󰰍    󰰉 . 󰫽󰫳  󰰉 󰱿󰱇󰲒󰰍    󰬆    󰬆    . ‘’       󰫳  󰭈  󰭈 󰲑. ‘󰲐’   󰫤   . 󰬎 󰫳    󰫼󰫤   󰱉    . 󰬎󰫳  󰭈   󰫼 󰭈󰫽 . ‘󰫦󰱮’  ‘ ’    󰭈 󰭃 . ‘󰫽’       󰫯 󰬎 󰬉 . ‘ ’   - 󰭈󰲈 󰭈󰲅 . ‘󰬎’  ‘󰬎’       󰫳  󰫳 󰰣   . ‘󰭈  ’    󰭈 󰭃 . ‘’  󰫳  󰬬 , 󰱐   󰫽󰫳  . 󰫳  󰲎 󰬶 󰭈 󰲐󰭋 󰬁 󰬉 .    󰫽    . 󰫼  󰰉   󰬉  󰭈      󰫼 󰫽 󰭈󰱡  . 󰫳   󰫦󰬎 󰫽󰫳 . 󰫽󰫳  󰭃, 󰭈, , 󰫦󰭃  󰭈󰫽    .  󰭈   󰬎 󰬉 .       . 󰫽    󰲆   . 󰫮  󰫵     󰫽  󰭃 󰫦 󰫽󰫳  . 󰲒  󰬎  󰫽    .      󰫦 . 󰲌  󰭃 . 󰫤  󰰉󰰎 󰲂 . 󰰉 󰫦󰬎 󰬉 󰬉 󰲌󰫳  󰰣- 󰭃 . 󰲌   󰬎  . 󰬶  󰲂 . 󰭈  󰰩   󰱿󰱺 . 󰫳    󰫳 󰭈󰫽 󰬂󰬂     󰲑. : 1. , .., 1961 : ‘󰰎󰭅 ’, 󰬋 󰭈,  2. , 󰰗󰭅, 2011 : ‘󰫦 󰲂’ , 󰬶 󰭈, ,