लोकसाहित्यात प्रतिबिंबीत झलेली मराठी लोकसंस्कृती
Abstract
गोषवारा:- लोकसाहित्यातील लोककथा, लोककथागीते स्फूट स्वरुपात गाणी पौराणिक कथा किंवा काल्पनिक असोत यांच्यातील नाते त्या त्या काळातील माणसाच्या जीवन जगतानाच्या संदर्भात असते म्हणूनच लोकसाहित्यामधील विविध पैलू आपल्याला समजतात. महाराष्ट्रात प्रामुख्याने गोंडकोलाम, भिल्ल, आंध, वारली, कोरकू, कातकरी, वंजारी, बंजारा इत्यादी जमाती आढळून येतात आणि या प्रत्येक जमातीमध्ये लोक-गीतांचा कथाचा प्रचंड प्रमाणात साठा आहे. लोकसाहित्याचा अतिशय महत्त्वाचा घटक म्हणजे मौखिक परंपरेने चालत आलेले साहित्य म्हणजेच लोक वाड्मय होय. मौखिक परंपरेतून हे साहित्य एका पिढीकडून दुसऱ्या पिढीकडे संक्रमित होत असते लोकसाहित्य हा लोकसमुहाच्या जगण्याचा एक भाग असतो, जनमानसाचे प्रतिबिंब उमटणे व आपल्या समुहाचे जे वेगळेपण आहे ते व्यक्त करणेहीच तर लोकसाहित्याची प्रमुख प्रेरणा असते म्हणूनच लोकसाहित्य हे समाजनिर्मित साहित्य असते. लोकसाहित्याच्या गळ्यातील कौस्तुभ मणी म्हणून लोकगीतांचा उल्लेख केला जातो. ओव्या, पोवाडे, लावण्या, मंगळागौर गाणी, फेरावरची गाणी, विधीगीते, वाघ्यामुरळीची गाणी, भारुड यातून वाङ्मयीन सौंदर्यबहरुन येते ज्ञाणि आपल्या लोकसंस्कृती ख-या अर्थानेओळख होते. मणूनच तर मराठी लोकसंस्कृती आणि मराठी लोकसाहित्य यांच्यामधील नाते हे अतूट असे आहे लोक साहित्यामध्ये 'लोका'ला अत्यंत महत्व असते त्यामुळे पर्यायाने लोकमानसाच्या अभिव्यक्तीचा अभ्यास यामध्ये केला जातो
Full text
Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-10 (III) October2025 82 . . . . . Email id. [email protected] Manuscript ID: JRD -2025-171019 ISSN: 2230-9578 Volume 17 Issue 10 (III) Pp. 82-85 October 2025 Submitted: 13 Sept. 2025 Revised: 23 Sept. 2025 Accepted: 05 Oct. 2025 Published: 31 Oct. 2025 :- , . , , , , , , , - . . , . . , , , , , , , - . ' ' . :- . , ,, , Folklore . . - , , ,,, , , , , , , , , , , ,, , , , . Quick Response Code: Website: https://jrdrvb.org/ DOI: Creative Commons (CC BY-NC-SA 4.0) This is an open access journal, and articles are distributed under the terms of the Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International Public License, which allows others to remix, tweak, and build upon the work noncommercially, as long as appropriate credit is given and the new creations ae licensed under the idential terms. Address for correspondence: . ,. . . . How to cite this article: . , ( 2025). . Journal of Research & Development, 17 (10 (IIl), 82– 85 Original Article
Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-10 (III) October2025 83 . . :- 1. া . 2. . 3. . 4. . 5. . . . . - . " , " , , , . . ' . . , - . 1. ........... . 2. ............ . . . .... . - - '’ . " - . ." . ! , .
Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-10 (III) October2025 84 . , , , , , , . . . . . () . . . . “ .” , , , , , , , , , , . . - . . . . . . . . . () . , , , . , , , . . , , , , , , , , :- . . . . . . .
Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-10 (III) October2025 85 :- 1. . 2. . 3. - , , . . 4. . 5. . :- 1. . 2. . . 3. 4. 5. - 6. . - . .