GAZ ALANGASI YORDAMIDA RANGLI METALLARNI PAYVANDLASHNING NAZARIY DARS JARAYONIDA ZAMONAVIY TA'LIM METODLARIDAN FOYDALANISH

Educational Research in Universal Sciences ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | ISSUE 15 | 2025 https://t.me/Erus_uz Multidisciplinary Scientific Journal November, 2025 67 DOI: https://10.5281/zenodo.17780153 GAZ ALANGASI YORDAMIDA RANGLI METALLARNI PAYVANDLASHNING NAZARIY DARS JARAYONIDA ZAMONAVIY TA’LIM METODLARIDAN FOYDALANISH Yo‘ldasheva Maftuna Xamidulla qizi Toshkent viloyat Olmaliq kon metallurgiya texnikum o‘qituvchi Email: yoldashevamaftun[email protected] ANNOTATSIYA Mazkur maqolada ta’limda innovatsion pedagogik texnologiyalardan foydalanishning mohiyati va ta’lim sifatini oshirishdagi o‘rni, hamda ahamiyati yoritib berilgan. Shuningdek, mazkur maqolada ta’lim jarayonida innovatsion pedagogik texnologiyalarni qo‘llash samarasi haqida fikr yuritilgan va texnikum ta’lim muassasalarida ta’lim jarayoniga yangicha yondashish borasida takliflar berilgan. Kalit so‘zlar: ta’lim sifati, pedagogik texnologiya, jamoa bo‘lib ishlashga, izlanishga, qaror qabul qilishga, jamoaga o‘z fikri bilan ta’sir etishga, shuningdek, berilgan muammoni yechish. KIRISH Rangli metallarni gaz alangasi yordamida payvandlash hozirgi vaqtda metall konstruktsiyalarni qayta tiklash, yengil qotishmalarni biriktirish va ta’mirlashda keng qo‘llaniladigan texnologik jarayonlardan biridir. Alyuminiy, mis, bronza va boshqa rangli metallar yuqori issiqlik o‘tkazuvchanligi, oksidlanishga moyilligi, nozik tuzilishi sababli payvandlash jarayonida maxsus yondashuvni talab qiladi. Shuning uchun mazkur mavzuni o‘qitishda nazariy bilimlar bilan bir qatorda zamonaviy ta’lim metodlaridan foydalanish muhim ahamiyat kasb etadi.Nazariy dars jarayonida bu usullar qo‘llanishi o‘quvchilarda mustaqil fikrlashni rivojlantiradi, texnik tafakkurni kuchaytiradi va payvandlash jarayonining fizik-texnologik asoslarini aniq tushunishga yordam beradi. Rangli metallarni gaz payvandlash mavzusini o‘qitishda innovatsion metodlarni qo‘llash — zamon talabi va malakali kadr tayyorlashning eng muhim shartlaridan biridir. Gaz alangasi yordamida rangli metallarni payvandlash — o‘quvchilar uchun murakkab, aniq texnologik jarayonlarni tushunishni talab qiladigan mavzu. Nazariy darsda zamonaviy pedagogik texnologiyalarni qo‘llash ta’lim Educational Research in Universal Sciences ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | ISSUE 15 | 2025 https://t.me/Erus_uz Multidisciplinary Scientific Journal November, 2025 68 jarayonining samaradorligini oshiradi, o‘quvchilarni faol ishtirokchi sifatida jalb etadi va amaliy mashg‘ulotlarga mustahkam asos yaratadi. MUHOKAMA VA NATIJALAR Gaz alangasi yordamida rangli metallarni payvandlash texnologiyasini o‘qitishda nazariy darsning o‘rni beqiyosdir, chunki amaliy mashg‘ulotlarning muvaffaqiyati bevosita nazariy bilimlarning puxtaligiga bog‘liq. Mazkur jarayonni yanada samarali tashkil etish uchun zamonaviy ta’lim metodlaridan foydalanish hozirgi davr ta’limi talablaridan biridir.Rangli metallar — ayniqsa, alyuminiy, mis, bronza va ularning qotishmalari — issiqlik o‘tkazuvchanligi yuqori, oksidlanishga moyil va erish harorati turlicha bo‘lgani sababli oddiy qora metallardan farqli ravishda payvandlanadi. O‘quvchilardan yuqori darajadagi diqqat, texnologik jarayonlarni tushunish va aniqlik talab etiladi. Shu sababli interaktiv va innovatsion metodlar nazariy bilimni tezroq, chuqurroq va puxtaroq o‘zlashtirishga xizmat qiladi. Zamonaviy metodlardan foydalanish nazariy darsni faqat qiziqarli qilmaydi, balki kompetensiyaga asoslangan yondashuvni ham shakllantiradi. Bugungi mehnat bozorida payvandchi faqat amaliy ko‘nikmaga ega bo‘lishi kifoya emas, texnologik jarayonni tahlil qila olishi, nuqsonlarni aniqlay olishi va muammolarga yechim topa olishi zarur. Interaktiv metodlarning qo‘llanishi aynan shunday ko‘nikmalarni rivojlantiradi. Umuman olganda, zamonaviy ta’lim metodlaridan foydalanilgan nazariy dars — o‘quvchining bilimni eshituv orqali emas, balki faol ishtirok, tahlil qilish, bahslashish va tajribaga tayangan holda o‘zlashtirishini ta’minlaydi. Bu esa payvandlash texnologiyasini mukammal o‘zlashtirish uchun eng samarali yondashuvdir. Gaz alangasi yordamida rangli metallarni payvandlash — murakkab va nozik jarayon bo‘lib, o‘quvchilarga uni o‘rgatishda zamonaviy pedagogik metodlar nazariy dars sifatini oshiradi, mavzuni tushunishni osonlashtiradi va amaliy ko‘nikmaga tayyorlaydi. Gaz alangasi yordamida rangli metallarni payvandlash texnologiyasini o‘qitishda an’anaviy usullar ko‘p jihatdan yetarli samarani bermaydi, chunki rangli metallar (alyuminiy, mis, latun, bronza) o‘ziga xos fizik-kimyoviy xususiyatlarga ega. Ularda issiqlik o‘tkazuvchanlik yuqori, oksid qatlamlari mustahkam, erish harorati va issiqlik tarqalishi o‘zgacha bo‘ladi. Shuning uchun ushbu mavzuning nazariy qismini o‘qitishda zamonaviy pedagogik texnologiyalardan foydalanish jarayonning samaradorligini sezilarli oshiradi. Dars jarayonida qo‘llangan Jigsaw, Klaster, Aqliy hujum, Case-study, INSERT, multimedia vizualizatsiya, AR/VR simulyatsiya, video-laboratoriya materiallari kabi metodlar talabalarning mavzuga bo‘lgan qiziqishini oshirdi, ularni faollashtirdi va fanga o‘zaro muloqot orqali chuqurroq yondashish imkonini berdi. Educational Research in Universal Sciences ISSN: 2181-3515 VOLUME 4 | ISSUE 15 | 2025 https://t.me/Erus_uz Multidisciplinary Scientific Journal November, 2025 69 Shuningdek, zamonaviy texnologiyalar yordamida talabalarning tanqidiy fikrlashi, tahlil qilish, taqqoslash, xulosa chiqarish, muammoli vaziyatni hal qilish kabi ko‘nikmalari rivojlandi. An’anaviy nazariy ma’ruza ko‘rinishiga qaraganda, interaktiv yondashuv o‘quvchilarning ishtirokini sezilarli darajada oshirdi. XULOSA Gaz alangasi yordamida rangli metallarni payvandlash texnologiyasi o‘ziga xos fizik-kimyoviy jarayonlarga ega bo‘lib, bu jarayonni nazariy jihatdan o‘qitishda zamonaviy ta’lim metodlaridan foydalanish dars samaradorligini sezilarli oshiradi. Rangli metallar (alyuminiy, mis, latun, bronza va boshqalar) yuqori issiqlik o‘tkazuvchanlik, mustahkam oksid qatlamining mavjudligi, metall tarkibining o‘zgaruvchanligi kabi murakkab xususiyatlarga ega bo‘lgani sababli ularga oid texnologiyani mashg‘ulot davomida vizual, interaktiv va amaliy yondashuvlar orqali tushuntirish muhimdir. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI: (REFERENCES) 1. G‘aniyev A., Ro‘ziyev O. “Payvandlash texnologiyasi” – O‘quv qo‘llanma. Toshkent: “Fan va texnologiya”, 2021. 2. Yo‘ldoshev J., Xoliyorov A. “Pedagogik texnologiyalar va interaktiv metodlar”. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2017. 3. Sayidahmedov N. “Zamonaviy ta’lim texnologiyalari”. – Toshkent: TDPU, 2020. 4. Cary H. B., Helzer S. “Modern Welding Technology”. – Pearson Education, 2018.