पालांदूर जमीनदारी देवस्थान
Abstract
गोषवारा: पालांदूर जमीनदारी देवस्थानाला जमीनदारी परिसरात विशेष असे महत्त्व आहे.हे देवस्थान पालांदूर जमीनदारी परिसरातील धार्मिक व सांस्कृतिक केंद्र आहे.या धार्मिक स्थळावर प्राचीन काळापासूनची आदिवासी व इतर ग्रामीण लोकांच्या परंपरेची जपणूक करण्यात आलेली आहे.या धार्मिक स्थळाची स्थापना पालांदूर जमीनदारीचा पहिला जमीनदार खोडबासिंह राऊत यांनी ‘गोपनीय पद्मिनी राय रुक्मिणी’ देवीच्या नावाने १७ व्या किंवा १८ व्या शतकात केली. या देवीच्या नावाने दुर्गा, काली व चंडी या देवींची पूजा करण्यात येते.त्याचबरोबर सतीमाता व शुंभ-निशुंभ या दैवतांचे पूजन करण्यात येते. मातामाय पूजा, दंतासूरी पूजा, डवरा पूजा, दुधारा पूजा, संजोरी पूजा, शेवार्या देव पूजा, रोगराई निवारण पूजा इत्यादी निसर्ग पूजा या धार्मिक स्थळाशी संबंधित आहेत. जमीनदारीच्या काळापासून आदिवासी हलबा/हलबी जमातीच्या डंडार नृत्याची परंपरा या धार्मिक स्थळावर चालू आहे. भजनासाठी हे देवस्थान पूर्वीपासून प्रसिद्ध आहे. इ.स.१९५४ पासून दरवर्षी दिवाळी सणातील भाऊबीजेच्या दिवशी नाटक असते. पूर्वी ड्रामा, तमाशा, सोंगाडे इत्यादी सांस्कृतिक कार्यक्रम धार्मिक स्थळाच्या उत्सवावेळी भरविण्यात येणाऱ्या यात्रेत सादर करण्यात येत असत. कबड्डी या खेळाची स्पर्धा दरवर्षी उत्सवाच्या वेळी घेण्यात येते. पूर्वी कुस्तीची स्पर्धा होत होती. या धार्मिक स्थळावर आदिवासी व इतर ग्रामीण लोकांच्या ऐतिहासिक काळापासूनच्या धार्मिक व सांस्कृतिक प्रथा-परंपरा दिवाळी सणातील उत्सवाच्या वेळी बघता येतात
Full text
Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-10 (III) October2025 244 . . . . , , , Email: [email protected] Manuscript ID: JRD -2025-171055 ISSN: 2230-9578 Volume 17 Issue 10 (III) Pp. 244-247 October 2025 Submitted: 25 Sept. 2025 Revised: 30 Sept. 2025 Accepted: 22 Oct. 2025 Published: 31 Oct. 2025 : . . . ‘ ’ . , . - . , , , , , , . / . . .. . , , . . . - . : . ‘’ . . ‘ ’ . . () . . . : . . . - . . . . . Quick Response Code: Website: https://jrdrvb.org/ DOI: Creative Commons (CC BY-NC-SA 4.0) This is an open access journal, and articles are distributed under the terms of the Creative Commons Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International Public License, which allows others to remix, tweak, and build upon the work noncommercially, as long as appropriate credit is given and the new creations ae licensed under the idential terms. Address for correspondence: . . . ,. , , , How to cite this article: . . . ( 2025). . Journal of Research & Development, 17 (10 (IIl), 244-247. Original Article
Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-10 (III) October2025 245 : . . . - . . . . . : . . . . . / . - . . . . . . .. . . . . . : . () . . . (-) . . . : ‘ ’ . ; . . : . . . , . . . . . . . ; . , . . : . ‘ ’ , . . .. - . . . , , , , , , . : . . . . ‘’ . ‘’ . : . ( ), ( ), , , -, , . ,
Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-10 (III) October2025 246 , , , , , . . : . . - . ‘’ . . ‘ ’ . . ‘ ’ . - : - . . - . . - ( ) . - . - . . : ‘ ’ . . . . . . . . : , , , . . . . . , . . ‘’ . . ‘ ’ . . . ‘ ’ . . . ‘ ’ . . . . . . . ‘ ’ . . . . . . . , , , . : . . - . . . ‘’ . - . . ( ) . . . . - . ‘ ’ . . ‘ ’ . . . . . ‘ ’ . , , , . . . , , , .
Journal of Research and Development Peer Reviewed International, Open Access Journal. ISSN : 2230-9578 | Website: https://jrdrvb.org Volume-17, Issue-10 (III) October2025 247 : / . ... . , , . . . -: . . . . . . . - ( ) . , , , . . . ‘’ . , , , . . . . , , , . - . . . . ( ), , ( ) . - . . : . , . -, . , , . , , , . . . , . - . : 1. ( ), , , , . 2. , . 3. , , , . 4. , ( ), , , , . 5. ( ), , , , . 6. , ( ), , , , . 7. , . 8. , . 9. , , , , . 10. . , , , . 11. , ( ), , , , .