भारतीय सभ्यता आणि संस्कृतीत आदिवासी ज्ञान परंपरेचे योगदान
Abstract
भारतीय सभ्यता आणि संस्कृतीचा विकास हा एक जटिल आणि बहुआयामी प्रक्रिया आहे जिच्यात आदिवासी ज्ञान परंपरांचे अत्यंत महत्त्वाचे योगदान आहे. आदिवासी समुदाय हे भारतीय उपमहाद्वीपचे मूळ रहिवासी मानले जातात आणि त्यांच्या ज्ञान परंपरा हजारो वर्षांपासून भारतीय सभ्यतेचा आधारस्तंभ आहेत. भारतातील ७०४ आदिवासी जमातींमध्ये विकसित झालेले ज्ञान हे केवळ पारंपरिक माहितीचे संकलन नसून एक जिवंत आणि गतिशील ज्ञान व्यवस्था आहे. निसर्गाशी थेट संवाद साधणाऱ्या या समुदायांनी कृषी, वैद्यकशास्त्र, पर्यावरण संरक्षण, कलाकौशल्य, भाषाविज्ञान आणि आध्यात्मिक ज्ञानाच्या क्षेत्रात अमूल्य योगदान दिले आहे. भारतीय उपमहाद्वीपातील आदिवासी समुदायांची उत्पत्ती आणि विकास हा अत्यंत प्राचीन इतिहासाचा भाग आहे. पुरातत्त्वीय पुरावे आणि भाषाशास्त्रीय अभ्यास दर्शवतात की आदिवासी समुदाय हे भारतीय उपमहाद्वीपचे आदिम रहिवासी आहेत जे हजारो वर्षांपासून या भूमीवर राहत आहेत. सिंधू खोऱ्यातील संस्कृती, हडप्पा सभ्यता आणि अन्य प्राचीन सभ्यतांमध्ये आदिवासी ज्ञान आणि संस्कृतीचे अनेक घटक दिसून येतात.
Full text
345 International Journal of Advance and Applied Research www.ijaar.co.in ISSN – 2347-7075 Impact Factor – 8.141 Peer Reviewed Bi-Monthly Vol. 6 No. 40 September - October - 2025 . , , , Corresponding Author – . DOI - 10.5281/zenodo.17663331 : . . . , , , , . . . , . . . , , , , , , , , , , , . , , . . , . . . , , . , ,
IJAAR Vol. 6 No. 40 ISSN – 2347-7075 . 346 . . , . , . . . , , , . , . : . , () . , , . . . . , . . . , . , , , . . . . . . . . . . . . . . . . . , .
IJAAR Vol. 6 No. 40 ISSN – 2347-7075 . 347 : . , , , . . . , --- . , , . - . . . . , , , . , , , , . . , , , , . . . . , , , . , . - () . , . , , . : . , . , , . , . . , .
IJAAR Vol. 6 No. 40 ISSN – 2347-7075 . 348 : . ( ) . , , . , . . : . , , , , . , . , . , . : , , . , , . , . , . : . , , , , . . , . , . : . . . ,
IJAAR Vol. 6 No. 40 ISSN – 2347-7075 . 349 . . : 1. (). : - . 2. (TRIFED) . 3. , (). - . : - . 4. , .. (). . . 5. , .. (). . : . 6. , , (). . . 7. , . . (). . . 8. , (). " ". , , (). : , . . 9. , (). : . . 10. , .. (). . . 11. , .. (). . . 12. UNESCO (). Atlas of the World's Languages in Danger. UNESCO . 13. World Intellectual Property Organization (). Traditional Knowledge and Indigenous Peoples. WIPO . 14. Berkes, F. & Turner, N.J. (). "Knowledge, Learning and the Evolution of Conservation Practice for Social-Ecological System Resilience". Human Ecology, , -.